‘Yâr bana bir eğlence meded´
Tarih: 4.6.2018 17:30:46 / 311okunma / 0yorum
Beşir Ayvazoğlu

Milli Eğitim Bakanlığı´nın yayımladığı 1000 Temel Eser dizisinden kitaplar, 1969 yılının sonlarına doğru, Sivas´ta, Bakanlığın Cumhuriyet Caddesi´ndeki satış yerinde bir bir arzıendam etmeye başlamıştı. Dede Korkud Kitabı, Kendi Gök Kubbemiz, Aziz İstanbul, Eğil Dağlar, Beş Şehir, Bize Göre-Gurabahane-i Lalakan-Frankfurt Seyahatnamesi gibi, birinci hamur kâğıda basılıp beş lira fiyatla satışa sunulan harika kitaplar... Vitrine bakarak biraz oyalandıktan sonra içeri girip hepsini tek tek gözden geçirir, hepsine birden sahip olmak isterdim.
Bütün bu kitapları biriktirdiğim harçlıklarımla ve zaman zaman annemden diller dökerek kopardığım paralarla edinmeye ve deliler gibi okumaya başladım. Yahya Kemal, Ahmet Haşim ve Ahmet Hamdi Tanpınar´la bu kitaplar sayesinde tanışmış, onlar gibi yazma hevesine kapılmıştım. Artık yiyecek miyecek almıyor, sinemaya bile gitmiyordum.
1000 Temel Eser´in dokuzuncu kitabı, Ramazan akşamları radyoda yayımlanan Karagöz oyunlarından sesine de aşina olduğum Muhittin Sevilen´in -nâm-ı diğer Hayalî Küçük Ali- Karagöz´üydü. Kapağında çeşitli Karagöz oyunlarından sahnelerin yer aldığı, kütüphanemde hâlâ muhafaza ettiğim bu kitabı da defalarca okumuş ve -belki inanmayacaksınız- hemen her oyunda henüz görmediğim İstanbul´u hissetmiştim. Arkadaşlarımdan biriyle bir Karagöz-Hacivat muhaveresini kendimize göre seslendirip kayda bile almıştık.
***
Evet, Karagöz İstanbul´dur; Şeyh Küşteri meydanı İstanbul´u temsil eder. Asıl formunu ve kıvamını İstanbul´da bulan ve Saray´a bile nüfuz eden Karagöz´ü -Hacivat istediği kadar “Yâr bana bir eğlence meded!” yırtınsın- sadece çocukları eğlendiren bir oyun olarak düşünmek doğru değildir. Karagöz, tasavvufi arka planı bir yana, halkın irfanını ve zekâsını yansıtan, endişelerini, otoriteye yönelik eleştirilerini dile getirdiği bir çeşit “medya”dır. Fransız şair Gérard de Nerval, Doğu´ya Yolculuk isimli seyahatnamesinde, Beyazıt civarında bir kahvede seyrettiği bir Karagöz oyunundan harika bir espri nakleder. O sıralarda İstanbul´da geceleri sokağa fenersiz çıkmak yasaklanmıştır. Perdede elinde mumsuz bir fenerle beliren Karagöz kolcular derdest edilirse de hemen bırakılır. Çünkü fermanda sokağa fenersiz çıkma yasaklanmış, içine mum konulması gerektiğinden söz edilmemiştir. Biraz sonra Karagöz yine görünür; fenerin içine mum koymuş, fakat yakmamıştır; kolcuların elinden bu sefer de fermanda fenerin içine konulan mumun yakılmış olması mecburiyetinden söz edilmediğini söyleyerek kurtulur.
O küçücük Karagöz perdesine, İstanbul´un renkli beşerî dokusu, zihniyet dünyası, âdetleri, hurafeleri, günlük hayatı bütün zenginliğiyle aksederdi. Hiç şüphesiz, Karagözcüler tarafından kaleme alınmış metinler vardı, fakat hiçbir Karagözcü bu metinleri aynen seslendirmez, her seferinde yeni esprilerle ve İstanbul´un aktüalitesine yansıtan göndermelerle adeta yeniden yazar ve yorumlarlardı. Karagöz ve Ortaoyunu´nun karakteristik hususiyetlerinden biri budur. Aynı oyunun her gece aynı şekilde oynanması eskilerin kabul edebilecekleri bir şey değildi.
Ve bir Karagöz musikisi vardır ki, İstanbul musikisidir. Perdede eski İstanbul tipleri bir bir arzıendan ederken her biri için ayrı ayrı söylenen şarkılara bayılırdım. Türk musikisi zevkimin gelişmesinde, çocukken Ramazan akşamlarında radyodan Hayalî Küçük Ali dinlemişliğimin payı büyüktür. Karagöz demek, biraz da Ramazan demekti.
***
Hayalî Küçük Ali, son büyük Karagözcülerden biridir. 1974 yılında vefat eden bu büyük sanatkâr, 1957-1958 yıllarında kesmiş olduğu Karagöz figürlerini -ki her biri başlı başına bir sanat eseridir- İstanbul Belediyesi´ne bağışlamış, bilmiyordum. Kâr-ı Kadim olarak bilinen on beş oyunun bütün figürlerini ihtiva eden ve 178 parçadan oluşan bu muhteşem koleksiyon, Ramazan vesilesiyle şu sıralarda Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Tophane-i Amire Binası Tek Kubbe Salonu´nda sergileniyor.
İBB Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü tarafından düzenlenen ve ağırlıklı olarak Hayalî Küçük Ali´nin bağışlarından oluşan “Hayal ya da Gerçek: Şeyh Küşterî´den Hayalî Küçük Ali´ye Karagöz” sergisinde 1700´lere tarihlenen Karagöz figürleri bile var. Dört yüz civarında Karagöz figürünü yine Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü arşiv ve koleksiyonundan seçilen, oyunların muhtevasına uygun günlük hayat objeleriyle birlikte görebiliyorsunuz. Ayrıca aynı sergide Hayalî Memduh´un Karagöz çizimlerinin yer aldığı defterlerin sayfalarını dijital ortamda tek tek çevirmek ve 1970´lerde kaydedilmiş Hayalî Küçük Ali oyunlarının kayıtları özel bölmelerde seyretmek de mümkün.
***
Küratörlüğünü Erkan Doğanay´ın yaptığı, harika bir katalogla taçlandırılan bu sergiyi hafta başında gezdim ve maalesef farkına varılmadığını görerek çok üzüldüm. Lütfen vakit ayırıp çocuklarınızla birlikte Tophane-i Amire´ye gidiniz ve bir daha bir arada görülmesi mümkün olmayan bu eşsiz Karagöz koleksiyonunu görünüz. Kültür mirasımıza bu derece bigânelik beni üzüyor ve ürkütüyor.
İBB Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü tarafından Ramazan vesilesiyle düzenlenen “Haremeyen: Hac-Mukaddese Yolculuk” isimli muhteşem sergi de Taksim Cumhuriyet Sanat Galerisi´nde devam ediyor. İki sergi de Ramazan sonuna kadar açık. Kaçırmayınız, derim.
Atatürk Kitaplığı´nın son zamanlardaki atılımlarını dikkatle ve takdirle takip ediyor, başta Kütüphane ve Müzeler Müdürü Ramazan Minder olmak üzere, bütün çalışanlarını tebrik ediyorum.
NOT: Prof. Dr. Semavi Eyice´yi kaybettik. Kendisine Allah´tan rahmet, milletimize başsağlığı diliyorum. Bu büyük sanat tarihçisi ve kültür adamıyla ilgili düşüncelerimi gelecek hafta yazacağım.

Anahtar Kelimeler: bana, eğlence, meded
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Millet bahçeleri ve Gülhane Parkı (16 Ekim 2018 - Salı)
Yunan mitolojisi ve biz (13 Ekim 2018 - Cumartesi)
Yunan mitolojisi ve biz (10 Ekim 2018 - Çarşamba)
Tatlı aşurenin acı hatırası (05 Ekim 2018 - Cuma)
‘Aylar bize hep Muharrem oldu´ (24 Eylül 2018 - Pazartesi)
‘Muhteşem ve feyizli bir başlangıç´ (26 Ağustos 2018 - Pazar)
Rahip Brunson, Reverend Frew ve Halûk (14 Ağustos 2018 - Salı)
Mütebahhir bir dost: Metin Kayahan Özgül (07 Ağustos 2018 - Salı)
Şerefiye Sarnıcı ve sanat (29 Temmuz 2018 - Pazar)
Futbol, milliyetçilik ve ırkçılık (23 Temmuz 2018 - Pazartesi)
Eşsiz bir dost: Mustafa Çalık (15 Temmuz 2018 - Pazar)
Dergâh dergisi okurken... (08 Temmuz 2018 - Pazar)
Münevver, aydın, entelektüel (01 Temmuz 2018 - Pazar)
Semavi Eyice ve Sultan Abdülmecid´in tuğrası (13 Haziran 2018 - Çarşamba)
Kudüs, Mescid-i Aksa ve edebiyatımız (22 Mayıs 2018 - Salı)
Ramazan düşünceleri (13 Mayıs 2018 - Pazar)
Edebiyat tarihimiz yeniden yazılmalı (08 Mayıs 2018 - Salı)
‘Geceleyin bir ses böler uykumu´ (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Zulmiyye´den Adliyye´ye Yenicami (30 Nisan 2018 - Pazartesi)
Nurullah Ataç ve Tevfik Fikret (27 Nisan 2018 - Cuma)
Hayat Ağacı´ndan Bursa´da Zaman´a (19 Nisan 2018 - Perşembe)
Hekimbaşı´nın karanfilleri (18 Nisan 2018 - Çarşamba)
‘Miraciye Saklı Miras´ (14 Nisan 2018 - Cumartesi)
‘Utandım bu âciz şairliğimden´ (10 Nisan 2018 - Salı)
Leyleklerin Müslümanlığı (05 Nisan 2018 - Perşembe)
Bir sahafın dağarcığından (28 Mart 2018 - Çarşamba)
Tophane-i Âmire´de muhteşem bir sergi (08 Mart 2018 - Perşembe)
Soyadı hikâyeleri (04 Mart 2018 - Pazar)
Shaykh Tosun Bayrak Al-Jerrahi Al-Halveti (22 Şubat 2018 - Perşembe)
Sultan Abdülhamid biyografisi yazmak (19 Şubat 2018 - Pazartesi)
Cinuçen Bey´in hatıraları (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Bir milyon kitap meselesi (11 Şubat 2018 - Pazar)
Müslümanlar, kitaplar ve kütüphaneler (05 Şubat 2018 - Pazartesi)
Haydarpaşa Garı ve tarih (25 Ocak 2018 - Perşembe)
‘Annemin Kütüphanesi´ (21 Ocak 2018 - Pazar)
Gözyaşı çeşmesi kurumasın (17 Ocak 2018 - Çarşamba)
Haydarpaşa Garı ve tarih (13 Ocak 2018 - Cumartesi)
Vampirizm ve Batı medeniyeti (09 Ocak 2018 - Salı)
İstanbul´un delifişek takvimi (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Âkif´e, dostlarına ve dostluğa dair (01 Ocak 2018 - Pazartesi)
Annemarie Schimmel ve Mevlânâ (22 Aralık 2017 - Cuma)
Karacaahmet, Ali Fuad Başgil ve Atsız (16 Aralık 2017 - Cumartesi)
Osmanlı barışı ve Filistin (11 Aralık 2017 - Pazartesi)
Mehmet Âkif ve Nâzım Hikmet (05 Aralık 2017 - Salı)
Türkler ve Ruslar (27 Kasım 2017 - Pazartesi)
Türkler ve Ruslar (22 Kasım 2017 - Çarşamba)
‘Büyük Kedi Katliamı´ (19 Kasım 2017 - Pazar)
Milli Saraylar Resim Müzesi (13 Kasım 2017 - Pazartesi)
Nobel Edebiyat Ödülü´ne dair güftügû (08 Kasım 2017 - Çarşamba)
TOKİ´nin yeni vizyonu (05 Kasım 2017 - Pazar)
TOKİ´nin yeni vizyonu (23 Ekim 2017 - Pazartesi)
Türk tarihçiliğinin iki İsmail´i (17 Ekim 2017 - Salı)
Osmanlı bilim mirası (06 Ekim 2017 - Cuma)
Bartók, Sarısözen ve türkülerimiz (30 Eylül 2017 - Cumartesi)
Kerkük üzerine düşünceler (27 Eylül 2017 - Çarşamba)
Bienaller ve güncel sanat (21 Eylül 2017 - Perşembe)
Mardinîzadeler Şerif Mardin (17 Eylül 2017 - Pazar)
‘Hayal Şehir´in ince ressamı (13 Eylül 2017 - Çarşamba)
Malazgirt´ten İstanbul´un fethine (30 Ağustos 2017 - Çarşamba)
İstifanın üç devirdeki anlamları (25 Ağustos 2017 - Cuma)
Körleşme (21 Ağustos 2017 - Pazartesi)
“Vay benim köse sakalım” (11 Ağustos 2017 - Cuma)
‘İhtiyar´ın imparatorluğu (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Şehir, kent ve ‘kent kültürü´ (01 Ağustos 2017 - Salı)
‘Bir nev-civansın şûh-ı cihansın´ (20 Haziran 2017 - Salı)
‘Hezarfen´ (17 Haziran 2017 - Cumartesi)
Sahibinin aynası: Hususi kütüphane (14 Haziran 2017 - Çarşamba)
Davul muhabbeti (06 Haziran 2017 - Salı)
Fâtih´in biyografisini yazmak (01 Haziran 2017 - Perşembe)
Kızılelma muhabbeti (25 Mayıs 2017 - Perşembe)
Bir Darülelhan vardı (19 Mayıs 2017 - Cuma)
‘Ben sulh adamıyım´ (15 Mayıs 2017 - Pazartesi)
Biyografi muhabbeti (03 Mayıs 2017 - Çarşamba)
‘Tebessüm İnkılâbı´ (28 Nisan 2017 - Cuma)
Renkler muhabbeti (26 Nisan 2017 - Çarşamba)
‘Bir ağaç gibi tek ve hür...´ (16 Nisan 2017 - Pazar)
Karga muhabbeti (03 Nisan 2017 - Pazartesi)
İnci Enginün´e saygı (29 Mart 2017 - Çarşamba)
İnci Enginün´e saygı (25 Mart 2017 - Cumartesi)
‘Hezarfen Çizgen´den ‘Anbean´ (14 Mart 2017 - Salı)
Ezana ve ezan şiirlerine dair (28 Şubat 2017 - Salı)
Sanat, edebiyat ve ahlâk (15 Şubat 2017 - Çarşamba)
‘Feyhaman Duran: İki Dünya Arasında´ (08 Şubat 2017 - Çarşamba)
Gazi, Serbest Fırka ve Ağaoğlu Ahmet Bey (04 Şubat 2017 - Cumartesi)
‘Zamanı Aşan Taşlar´ (29 Ocak 2017 - Pazar)
Satranç muhabbeti (23 Ocak 2017 - Pazartesi)
Refik Erduran ve Türk aydınları (16 Ocak 2017 - Pazartesi)
‘Bembeyaz bir dünyada yaşamak´ (10 Ocak 2017 - Salı)
Elveda Galata Köprüsü (05 Ocak 2017 - Perşembe)
Köprüler ve tüneller (30 Aralık 2016 - Cuma)
Yüz yıl önce neler oldu? (24 Aralık 2016 - Cumartesi)
‘Âlemde ziyâ kalmasa halk etmelisin, halk!´ (07 Aralık 2016 - Çarşamba)
Tanburî Cemil Bey ve oğlu (04 Aralık 2016 - Pazar)
‘Yangın vaaar!´ (01 Aralık 2016 - Perşembe)
‘Tarihim, şerefim, her şeyim...´ (31 Ekim 2016 - Pazartesi)
Maymuncuk kelimeler (18 Ekim 2016 - Salı)
Sivas´ta Selçuklu´yu düşünmek (07 Eylül 2016 - Çarşamba)
Tarikatlar ve siyaset (19 Ağustos 2016 - Cuma)
Yazmak ve yazarlık hakkında düşünceler (27 Haziran 2016 - Pazartesi)
Masalları bile dönüştürmek istediler (21 Haziran 2016 - Salı)
‘Kul olayım kalem tutan ellere´ (14 Haziran 2016 - Salı)
NECİP FAZIL VE AĞAÇLAR (07 Haziran 2016 - Salı)
Aydos´un ikinci fethi (04 Haziran 2016 - Cumartesi)
HARİKA BİR FOTO-BİYOGRAFİ (28 Mayıs 2016 - Cumartesi)
OSMAN HAMDİ BEY VE YEŞİL CAMİ (24 Mayıs 2016 - Salı)
Üç sofra (20 Mayıs 2016 - Cuma)
Bıyık hikayeleri (17 Mayıs 2016 - Salı)
MECAZ, KİNAYE,ALEGORİ, İRONİ. V.B. (03 Mayıs 2016 - Salı)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Düşmanlarınızın en kuvvetlisi içinizdedir.

Hz. Muhammed
Gülşah Akkaş Yaman
Gülşah Akkaş Yaman
Kitap kurtları
İBRAHİM TENEKECİ
İBRAHİM TENEKECİ
Siyaset ile insaniyet arasında
MUSTAFA KUTLU
MUSTAFA KUTLU
Yakışıklı ceset
Prof. Mustafa Çağrıcı
Prof. Mustafa Çağrıcı
İnsan olmak / İnsan kalmak
Yusuf Ziya Cömert
Yusuf Ziya Cömert
Kaşıkçı suikasti: Böyle bir şey olamaz!
Mehmet Şevket EYGİ
Mehmet Şevket EYGİ
Akılsız yapan akıllı telefon
Beşir Ayvazoğlu
Beşir Ayvazoğlu
Millet bahçeleri ve Gülhane Parkı
Ahmet ÖZDEMİR
Ahmet ÖZDEMİR
MAVİ SU AK KÖPÜKLÜ SU
YUSUF KAPLAN
YUSUF KAPLAN
Din´e uyacağız, din´i kendimize uydurmayacağız...
İbrahim KAHVECİ
İbrahim KAHVECİ
Suçlu ürünler listesi
Yusuf Ziya Ünsal
Yusuf Ziya Ünsal
DEDİKODU
Ö. EMİR DOĞAN
Ö. EMİR DOĞAN
HOMO DÜT DÜTÜS*
BERAT DEMİRCİ
BERAT DEMİRCİ
“MUHALİF DAMGASI” VE ÖTEKİLEŞTİRMENİN HİYERARŞİSİ
Aydın Ünal
Aydın Ünal
Hicaz´ı nasıl kaybettik?
İsmail Dursun
İsmail Dursun
Kaleci ve Savunma Hataları
Salih Tuna
Salih Tuna
Türk ekonomisi McKinsey´e mi emanet edildi?
Osman Nuri Kesici
Osman Nuri Kesici
25 Eylül Dünya Eczacılar günü...
Selahattin Çerik
Selahattin Çerik
Zincir
Kemal Öztürk
Kemal Öztürk
20 milyar doların peşinde...
Müjgan Üçer
Müjgan Üçer
ÇOCUĞU NE OKUTUR?
Mahmut Erol Kılıç
Mahmut Erol Kılıç
Bilgilendirme notu
Muhsin Kaya
Muhsin Kaya
SİVAS´A SELAM YOLA DEVAM
Talha Gurbetçi
Talha Gurbetçi
OSMANLICAYA SAHİP ÇIKALIM
Muzaffer Gücer
Muzaffer Gücer
BİR ÖĞRETMENİN ESERİ
Yavuz Bülent Bakiler
Yavuz Bülent Bakiler
DÜŞMANIYIM ASALETİN KELİMELERDE BİLE”
Sami Akkuş
Sami Akkuş
DUA EDİN...
Ergün Diler
Ergün Diler
Kıbrıs planı
Gülşah YARLI
Gülşah YARLI
Sezona veda
Fikret ÜNSAL
Fikret ÜNSAL
DEDİKODUSU ÇIKARSA OLUR
Aziz Erdoğan
Aziz Erdoğan
ÇANAKKALE RUHU DÜNDEN DİRİDİR
Zübeyir Kamil Akkaya
Zübeyir Kamil Akkaya
Batı´ya Doğru - Taklit Bitti, Tahkik Başladı!
Salih Şahin
Salih Şahin
OSMANLI ARAPLARI NASIL SÖMÜRDÜ!
S. Emrah GÖKTAŞI
S. Emrah GÖKTAŞI
Sivil toplum
Osman Nuri KESİCİ
Osman Nuri KESİCİ