Sultanahmet Camii´nden Mehmed Âkif Müzesi´ne
Tarih: 10.2.2019 13:28:20 / 322okunma / 0yorum
Beşir Ayvazoğlu

Geçen hafta Cemal Reşit Rey´in Cumhuriyet gazetesinde, 11 Kasım 1963 tarihinde yayımlanan “Atatürk ve Müzik” başlıklı yazısından bazı ilgi çekici anekdotlar nakletmiştim. Bu hafta da aynı yazının ibretlik bir pasajını paylaşmak istiyorum. Rey, 1926 Ağustos´unda Maarif Vekili Necati Bey tarafından toplanan Sanayi-i Nefise Encümeni (Güzel Sanatlar Kurulu) toplantısına kendisini de davet ettiğini belirttikten sonra şöyle devam eder:
“Bu encümenimizin reisi rahmetli Namık İsmail ile rahmetli Çallı İbrahim, Necati Bey´e bir dilekçe sundular. Bu dilekçede ressamların eserlerini teşhir edecek bir galeriden mahrum bulunduğu belirtiliyor ve hükümetten bu iş için bir mahal isteniyordu. İstenilen mahal ne idi biliyor musunuz? Sultanahmet Camii... Ancak ilave ediliyordu ki, camide yukarıdan gelen ışığın az oluşu resimlerin en iyi şerait altında teşhirine mâni idi. Bunun için kubbede delikler açılması teklif edilmişti. Necati Bey muvafakatini vermek üzere iken rahmetli Mimar Kemaleddin Bey´in pür-hiddet yerinden kalkarak söylediği sözlerden sonra bu karardan vazgeçildi. Sanat inkılaplarında isabetli kararların alınmasının ne kadar zor olduğunu o gün unutulmaz şekilde anladım.”
Yıllarca Devlet Güzel Sanatlar Akademisi müdürlüğü yapan Namık İsmail ve Çallı İbrahim hiç şüphesiz önemli ressamlardır ve eminim, kendi eserlerinden herhangi birine müdahale edilmeye kalkışılsa kıyameti koparırlar, dünyayı müdahale etmeye kalkışanın başına yıkarlardı.
Peki, bu iki sanatçı, Mimar Sinan´ın seçkin talebelerinden Sedefkâr Mehmed Ağa´nın yekpare bir pırlantaya benzeyen eserini, Sultanahmet Camii´ni sanat galerisine dönüştürmek bir yana, kubbelerinde delikler açmayı nasıl isteyebilmişlerdir?
Ya o toplantıda Mimar Kemaleddin Bey olmasaydı? Bu ülkede o tarihten bu yana yaşanacak tartışma ve kavgaları düşünebiliyor musunuz?
Mimar Kemaleddin ve Ernst A. Egli
Sanayi-i Nefise Encümeni´nin toplantısından bir yıl kadar sonra, Maarif Vekâleti, modern okullar yapımı için danışman mimar olarak Avusturya asıllı İsviçreli mimar Ernst A. Egli´yi davet eder. Ankara´ya “bir modern mimari peygamberi edasıyla” gelen Egli´ye yaptırılan ilk iş, o tarihte Gazi Terbiye Enstitüsü binasıyla meşgul olan büyük mimar Kemaleddin Bey´i hırpalatmak olur. Mimar Sedat Çetintaş´ın ifadesiyle, “sanat ve teknik bahsinde Kemaleddin´e ulaşamayacak durumda” olan Egli, Gazi Terbiye projesine eleştiriler yağdırmaya başlar.
Kendi değerlerini küçümseyen ve öteden beri yabancı uzmanlara düşkün olan bürokrasi, Egli´nin eleştirilerini benimseyecek ve Kemaleddin Bey´i projede onun teklifleri doğrultusunda tadilata zorlayacaktır. Kemaleddin Bey´in önünde iki yol vardır: Ya bırakıp gitmek yahut projesini Egli´nin teklif ettiği yönde tadil ederek tamamlamak... Eserini, büsbütün Egli´ye bırakmak istemeyen Kemaleddin Bey ikinci yolu tercih eder.
Egli´nin muhtemelen kendine yer açmak amacıyla yönelttiği haksız eleştiriler yüzünden çok üzülen Kemaleddin Bey´in acı acı gözyaşı döktüğü söylenir. Çok kısa bir süre sonra beyin kanaması geçirerek genç yaşında ölmesinde bu üzüntünün rolü var mıdır, Allah bilir!
Necati Bey, Sultanahmet Camii´nin sanat galerisine dönüştürülmesine mâni olan Kemaleddin Bey´den intikam almış olabilir mi? Ne dersiniz?
Bizde ilk sanat galerileri
Peki, iki ressam Mustafa Necati Bey´e niçin bir sanat galerisi yaptırılmasını istememiş de Sultanahmet Camii´ne kıymaya kalkışmışlardır? Bu sorunun cevabını bilmiyorum. İnsanlar nedense bazı devirlerde tuhaf bir akıl tutulması yaşıyorlar.
Her neyse... O yıllarda sanatçıların eserlerini teşhir edebilecekleri sanat galerilerine ihtiyaç duydukları bir gerçek... İstanbul´da ilk sergi 1873 yılında ressam Şeker Ahmed Paşa tarafından Sultanahmet´teki Mekteb-i Sanayi´de açılmıştı. Sanatçılar, daha sonraki yıllarda eserlerini Galatasaray Yurdu´nda ve Galatasaray Lisesi´nde sergilediler. Bu sergilere onun için “Galatasaray Sergileri” denir. D Grubu ressamlarının 1933 yılındaki ilk sergilerinin mekânı Narmanlı Hanı´ndaki Mimoza Şapka Mağazası´ydı.
Bizde ilk sanat galerisi seramik sanatçısı İsmail Hakkı Oygar tarafından 1947 yılında, Beyoğlu´nda bir apartmanın küçük bir odasında açılmıştı. Bu kısa ömürlü galeriyi bir zamanların ünlü seslendirme sanatçısı Adalet Cimcoz´un -nam-ı diğer Fitne-Fücur- Maya Sanat Galerisi takip eder. O da çok yaşamadı. Sonra? Devletimiz ve özel sektörümüz 1970´lere kadar tek bir sanat galerisi bile açmayı başaramamıştır. Sanat lafı herkesin ağzında sakız olmasına rağmen...
Galeri Nev´de bir sergi
Bunları geçenlerde Mısır Apartmanı´nın dördüncü katındaki Galeri Nev´de, Murat Morova´nın “Cosmic Lette” isimli etkileyici sergisini gezerken düşündüm. Kaynağını İslâm´ın heterodoks yorumundan alarak kendine has sembolik bir dil inşa eden Morova, “makrokozmosdan mikrokosmosa varan evrensel bütünlüğü döngüsel zaman etrafında” hikâyeleştirdiğini söylüyor. Bütün resimler birbiriyle ilişkili... Leonardo da Vinci´nin anatomi çizimlerinden Nicolas de Nicolay´ın doğulu derviş gravürlerine, Caspar David Friedrich ve Alman romantik peyzajlarından Hoca Ali Rıza´nın desenlerine, zengin bir atıflar dünyasına sahip olan Morova, tasavvufun düşünce dünyasını ve estetik normlarını Batı sembolleri ve estetik dünyasıyla buluşturmuş.
Mehmed Akif Müzesi
Son bir not: Mısır Apartmanı´nda Galeri Nev´in hemen karşısındaki daire, Mehmet Akif Müzesi yapılmak amacıyla kamulaştırılan daire imiş. Fakat açılışı yapıldıktan sonra bir daha uğrayan olmamış. Müzenin açıldığını duyarak ziyarete gelen vatandaşlar şaşkın bir halde geri dönüyorlarmış. Benden söylemesi...

Anahtar Kelimeler: Sultanahmet, Camii, nden, Mehmed, Müzesi
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Kemal Karpat ve ‘Türk Demokrasi Tarihi´ (15 Nisan 2019 - Pazartesi)
Amanvermez Avni´nin maceraları (03 Nisan 2019 - Çarşamba)
Bolayır´da iki türbe (25 Mart 2019 - Pazartesi)
Şehir, şiir ve İstanbul (11 Mart 2019 - Pazartesi)
İbrahim Müteferrika casus muydu? (04 Mart 2019 - Pazartesi)
‘Çölde Av´ ve Said Halim Paşa (04 Şubat 2019 - Pazartesi)
Sıradışı bir imam-hatipli: Mehmet Çebi (30 Ocak 2019 - Çarşamba)
Mozart ve Beethoven dinlemek (17 Ocak 2019 - Perşembe)
‘Namık Kemal´in Hürriyet Gazetesi´ (02 Ocak 2019 - Çarşamba)
Mehmed Âkif ve Yozgatlı İhsan Efendi (25 Aralık 2018 - Salı)
Müslüm Baba (10 Aralık 2018 - Pazartesi)
Haydi dostlar, Merih´e… (05 Aralık 2018 - Çarşamba)
Doktor Bey´in işleri (19 Kasım 2018 - Pazartesi)
‘Sevda bölüğünde kıdemli bir asker´ (22 Ekim 2018 - Pazartesi)
Millet bahçeleri ve Gülhane Parkı (16 Ekim 2018 - Salı)
Yunan mitolojisi ve biz (13 Ekim 2018 - Cumartesi)
Yunan mitolojisi ve biz (10 Ekim 2018 - Çarşamba)
Tatlı aşurenin acı hatırası (05 Ekim 2018 - Cuma)
‘Aylar bize hep Muharrem oldu´ (24 Eylül 2018 - Pazartesi)
‘Muhteşem ve feyizli bir başlangıç´ (26 Ağustos 2018 - Pazar)
Rahip Brunson, Reverend Frew ve Halûk (14 Ağustos 2018 - Salı)
Mütebahhir bir dost: Metin Kayahan Özgül (07 Ağustos 2018 - Salı)
Şerefiye Sarnıcı ve sanat (29 Temmuz 2018 - Pazar)
Futbol, milliyetçilik ve ırkçılık (23 Temmuz 2018 - Pazartesi)
Eşsiz bir dost: Mustafa Çalık (15 Temmuz 2018 - Pazar)
Dergâh dergisi okurken... (08 Temmuz 2018 - Pazar)
Münevver, aydın, entelektüel (01 Temmuz 2018 - Pazar)
Semavi Eyice ve Sultan Abdülmecid´in tuğrası (13 Haziran 2018 - Çarşamba)
‘Yâr bana bir eğlence meded´ (04 Haziran 2018 - Pazartesi)
Kudüs, Mescid-i Aksa ve edebiyatımız (22 Mayıs 2018 - Salı)
Ramazan düşünceleri (13 Mayıs 2018 - Pazar)
Edebiyat tarihimiz yeniden yazılmalı (08 Mayıs 2018 - Salı)
‘Geceleyin bir ses böler uykumu´ (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Zulmiyye´den Adliyye´ye Yenicami (30 Nisan 2018 - Pazartesi)
Nurullah Ataç ve Tevfik Fikret (27 Nisan 2018 - Cuma)
Hayat Ağacı´ndan Bursa´da Zaman´a (19 Nisan 2018 - Perşembe)
Hekimbaşı´nın karanfilleri (18 Nisan 2018 - Çarşamba)
‘Miraciye Saklı Miras´ (14 Nisan 2018 - Cumartesi)
‘Utandım bu âciz şairliğimden´ (10 Nisan 2018 - Salı)
Leyleklerin Müslümanlığı (05 Nisan 2018 - Perşembe)
Bir sahafın dağarcığından (28 Mart 2018 - Çarşamba)
Tophane-i Âmire´de muhteşem bir sergi (08 Mart 2018 - Perşembe)
Soyadı hikâyeleri (04 Mart 2018 - Pazar)
Shaykh Tosun Bayrak Al-Jerrahi Al-Halveti (22 Şubat 2018 - Perşembe)
Sultan Abdülhamid biyografisi yazmak (19 Şubat 2018 - Pazartesi)
Cinuçen Bey´in hatıraları (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Bir milyon kitap meselesi (11 Şubat 2018 - Pazar)
Müslümanlar, kitaplar ve kütüphaneler (05 Şubat 2018 - Pazartesi)
Haydarpaşa Garı ve tarih (25 Ocak 2018 - Perşembe)
‘Annemin Kütüphanesi´ (21 Ocak 2018 - Pazar)
Gözyaşı çeşmesi kurumasın (17 Ocak 2018 - Çarşamba)
Haydarpaşa Garı ve tarih (13 Ocak 2018 - Cumartesi)
Vampirizm ve Batı medeniyeti (09 Ocak 2018 - Salı)
İstanbul´un delifişek takvimi (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Âkif´e, dostlarına ve dostluğa dair (01 Ocak 2018 - Pazartesi)
Annemarie Schimmel ve Mevlânâ (22 Aralık 2017 - Cuma)
Karacaahmet, Ali Fuad Başgil ve Atsız (16 Aralık 2017 - Cumartesi)
Osmanlı barışı ve Filistin (11 Aralık 2017 - Pazartesi)
Mehmet Âkif ve Nâzım Hikmet (05 Aralık 2017 - Salı)
Türkler ve Ruslar (27 Kasım 2017 - Pazartesi)
Türkler ve Ruslar (22 Kasım 2017 - Çarşamba)
‘Büyük Kedi Katliamı´ (19 Kasım 2017 - Pazar)
Milli Saraylar Resim Müzesi (13 Kasım 2017 - Pazartesi)
Nobel Edebiyat Ödülü´ne dair güftügû (08 Kasım 2017 - Çarşamba)
TOKİ´nin yeni vizyonu (05 Kasım 2017 - Pazar)
TOKİ´nin yeni vizyonu (23 Ekim 2017 - Pazartesi)
Türk tarihçiliğinin iki İsmail´i (17 Ekim 2017 - Salı)
Osmanlı bilim mirası (06 Ekim 2017 - Cuma)
Bartók, Sarısözen ve türkülerimiz (30 Eylül 2017 - Cumartesi)
Kerkük üzerine düşünceler (27 Eylül 2017 - Çarşamba)
Bienaller ve güncel sanat (21 Eylül 2017 - Perşembe)
Mardinîzadeler Şerif Mardin (17 Eylül 2017 - Pazar)
‘Hayal Şehir´in ince ressamı (13 Eylül 2017 - Çarşamba)
Malazgirt´ten İstanbul´un fethine (30 Ağustos 2017 - Çarşamba)
İstifanın üç devirdeki anlamları (25 Ağustos 2017 - Cuma)
Körleşme (21 Ağustos 2017 - Pazartesi)
“Vay benim köse sakalım” (11 Ağustos 2017 - Cuma)
‘İhtiyar´ın imparatorluğu (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Şehir, kent ve ‘kent kültürü´ (01 Ağustos 2017 - Salı)
‘Bir nev-civansın şûh-ı cihansın´ (20 Haziran 2017 - Salı)
‘Hezarfen´ (17 Haziran 2017 - Cumartesi)
Sahibinin aynası: Hususi kütüphane (14 Haziran 2017 - Çarşamba)
Davul muhabbeti (06 Haziran 2017 - Salı)
Fâtih´in biyografisini yazmak (01 Haziran 2017 - Perşembe)
Kızılelma muhabbeti (25 Mayıs 2017 - Perşembe)
Bir Darülelhan vardı (19 Mayıs 2017 - Cuma)
‘Ben sulh adamıyım´ (15 Mayıs 2017 - Pazartesi)
Biyografi muhabbeti (03 Mayıs 2017 - Çarşamba)
‘Tebessüm İnkılâbı´ (28 Nisan 2017 - Cuma)
Renkler muhabbeti (26 Nisan 2017 - Çarşamba)
‘Bir ağaç gibi tek ve hür...´ (16 Nisan 2017 - Pazar)
Karga muhabbeti (03 Nisan 2017 - Pazartesi)
İnci Enginün´e saygı (29 Mart 2017 - Çarşamba)
İnci Enginün´e saygı (25 Mart 2017 - Cumartesi)
‘Hezarfen Çizgen´den ‘Anbean´ (14 Mart 2017 - Salı)
Ezana ve ezan şiirlerine dair (28 Şubat 2017 - Salı)
Sanat, edebiyat ve ahlâk (15 Şubat 2017 - Çarşamba)
‘Feyhaman Duran: İki Dünya Arasında´ (08 Şubat 2017 - Çarşamba)
Gazi, Serbest Fırka ve Ağaoğlu Ahmet Bey (04 Şubat 2017 - Cumartesi)
‘Zamanı Aşan Taşlar´ (29 Ocak 2017 - Pazar)
Satranç muhabbeti (23 Ocak 2017 - Pazartesi)
Refik Erduran ve Türk aydınları (16 Ocak 2017 - Pazartesi)
‘Bembeyaz bir dünyada yaşamak´ (10 Ocak 2017 - Salı)
Elveda Galata Köprüsü (05 Ocak 2017 - Perşembe)
Köprüler ve tüneller (30 Aralık 2016 - Cuma)
Yüz yıl önce neler oldu? (24 Aralık 2016 - Cumartesi)
‘Âlemde ziyâ kalmasa halk etmelisin, halk!´ (07 Aralık 2016 - Çarşamba)
Tanburî Cemil Bey ve oğlu (04 Aralık 2016 - Pazar)
‘Yangın vaaar!´ (01 Aralık 2016 - Perşembe)
‘Tarihim, şerefim, her şeyim...´ (31 Ekim 2016 - Pazartesi)
Maymuncuk kelimeler (18 Ekim 2016 - Salı)
Sivas´ta Selçuklu´yu düşünmek (07 Eylül 2016 - Çarşamba)
Tarikatlar ve siyaset (19 Ağustos 2016 - Cuma)
Yazmak ve yazarlık hakkında düşünceler (27 Haziran 2016 - Pazartesi)
Masalları bile dönüştürmek istediler (21 Haziran 2016 - Salı)
‘Kul olayım kalem tutan ellere´ (14 Haziran 2016 - Salı)
NECİP FAZIL VE AĞAÇLAR (07 Haziran 2016 - Salı)
Aydos´un ikinci fethi (04 Haziran 2016 - Cumartesi)
HARİKA BİR FOTO-BİYOGRAFİ (28 Mayıs 2016 - Cumartesi)
OSMAN HAMDİ BEY VE YEŞİL CAMİ (24 Mayıs 2016 - Salı)
Üç sofra (20 Mayıs 2016 - Cuma)
Bıyık hikayeleri (17 Mayıs 2016 - Salı)
MECAZ, KİNAYE,ALEGORİ, İRONİ. V.B. (03 Mayıs 2016 - Salı)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
DOLAR
5.4345
EURO
6.1114
booked.net
Ya Ali, cenazemi sen yıkayacaksın. Borcumu sen ödeyeceksin, zimmetimi sen ifa edeceksin?

Hz. Muhammed
Çok fazla yerseniz, duyma kaliteniz düşer.

www.bizimsivas.com.tr
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59