SENUSÎLİK ve 1 ŞUBAT 1921 SİVAS İTTİHADI İSLAM KONGRESİ
Tarih: 1.2.2018 14:03:12 / 814okunma / 0yorum
Ö. EMİR DOĞAN


SENUSÎLİK ve 1 ŞUBAT 1921 SİVAS İTTİHADI İSLAM KONGRESİ

2018 Ocak ayı içerisinde konusu tasavvuf olan iki sunum dinleme imkânım oldu. Birinci sunumu, Vaiz-Yazar İdris Kocabaş, ikincisini ise Prof.Dr. Kadir Özköse gerçekleştirdi. İdris Hoca; “İslamda Tasavvuf” konusunu daha genel olarak, Kadir Hoca ise; “izm”lerin ümüğünü sıktığı günümüz Müslümanlarına tasavvuf ne verebilir, İslam dünyasındaki acıyı dindirmede tasavvufun rolü olabilir mi, günümüz buhranlarının çözümünde tasavvuf ne gibi katkılar verebilir?” soruları temelinde ve bu sorulara bir cevap mahiyetinde “Senusiyye Tarikatı(Senusîlik) özelinde bir sunum gerçekleştirdi. Biz de bu yazımızda, daha önce yeterince malumat sahibi olmadığımız, öğrendikçe hayranlığımızın ve hayretimizin arttığı bu tarikatı ve bu tarikatın büyük şeyhlerinin Osmanlıya, Sivas´a kadar uzanan destansı hayatlarından kısa kesitleri aktaracağız. Muradımız; bu yazıyı okuyanlar vesilesiyle, Senusiliğin duyulması, belki araştırılması ve istifade edilmesidir.

19.yy da Afrika da doğan Senusî hareketinin kurucusu Muhammed Bin Ali Es-Senusi´dir. Afrika´daki Sufi hareketler içerisindeki yeri-önemi büyük olan bu zat 12 ilimde icazet almış bir müderristir. Müctehid derecesindedir ve en büyük mücadelesi taklide karşı olmuştur. Sayın ÖZKÖSE´nin ifadesiyle, Taklit değil; tahkik der. İçtihad kapısının açılması gerektiği, günümüz sorunlarına İslam gözlüğüyle bakmak gerektiği,  mezhep taassubunun da mezhepsizliğin de felaket olduğu, görüşlerinden bazılarıdır. 1859 yılında vefat eden Es-Senûsî´nin kırktan fazla eseri vardır ve fıkıh, hadis, tefsir, kelam, tasavvuf, astronomi, matematik, tarih, coğrafya, felsefe, epistemoloji, hat sanatı gibi bilimlerin bazılarında “imam” derecesinde olduğu gibi, logaritma üzerine batıdan daha önce eser yazmış bir âlimdir. 1810 yılında “Osmanlı Medreselerinin Çöküş Sebebi” konulu bir kitap da yazmıştır. Mısır da Ezher Üniversitesindeki günlerinde kendisini Kavalalı Mehmet Ali Paşa da fark eder ve yanına çağırır. Fakat; Kavalalı´nın Osmanlı arkasından iş çevirmesini, Osmanlı´nın meşru hilafet merkezi olmasına karşın Mehmet Ali Paşa´nın İngiliz ajanlarının “üst aklıyla” hareket etmesini Mısır halkına anlatması üzerine, Kavalalı tarafından hakkında idam kararı verdirilir ve “rafîzî” damgası vurulur.

Bunun üzerine Mısırdan kaçarak Arabistan´a gelir. Burada “İdrisiyye Tarikatı´nın kurucusu olup asıl mücadelesi “vehhabilikle” olan Ahmed bin İdris El-fasi(ölümü 1836) ile tanışır. Ahmed bin İdris, aralarında Muhammed Bin Ali Es-Senusi´nin de olduğu üç dervişi yerine halife bırakmıştır. Böylece hocasından sonra “Senusiyye” şeklinde yeni bir söylemle hareketi sürdürür.1837 de Fransızların 730 bin Cezayirliyi katletmesi üzerine 4000 işi ile Cezayir´e gider. Fransız ajanları haber aldığı için küçük gruplar halinde girerler ülkeye. Cezayir´deki Kâdiri Şeyhi ile mektuplaşır ve direnişe dışarıdan destek olur…

İslam dünyasını dolaşır ve Müslüman ulemanın şehirlere hapsolmasına çok üzülür. Zaviye Teşkilatını sahraya kurar. Bu tarikat erlerinin hafız olması, Nebevî Sünnete bağlı olması, tarikata gireceklerin mutlaka okur-yazar olması, 4 yaşından 20 yaşına kadar eğitimlere katılması, her müridin yılda en az 10 kitap yazması ve 1 Kuran´ı Kerim yazması, her müridin kendi el emeği ile geçinmesi ve bir meslek sahibi olması, çölde olmalarına rağmen yılda en az 10 meyve ağacı yetiştirmeleri, en az bir kuyularının olması, meyve-sebze yetiştirmeleri(1850´li yıllarda Afrika´daki bitki çeşitliliği 40-45´ten 250´ye çıkarılmıştır), herhangi bir sanat dalında mahir olmaları, iyi bir şilahşör olmaları ve kişi başı en az 4 silah sahibi olması gibi daha ne şartları vardır, neler neler...

Bu hareket, İslam Dünyasında ilk özel üniversiteyi, Oxford kalitesinde kurmuş, Avrupa´dan 7000 den fazla öğretim üyesi getirmiş. İlk defa döküm fabrikası kurarak İstanbul´a silah ihraç etmiş. Tarikatı yakından izlettiren Osmanlı, Senusilerin Osmanlı ve ümmet dostu olduklarını görünce Afrika´dan toplanan vergilerin yüzde beşini bu harekete vererek destek olmuş, Osmanlı, Senusilerle birilikte hareket etmiştir.

Sonraki yıllarda hareketi devam ettiren Senusiler, Fransızları mağlup etmiş, Afrika içlerinde “uydu devletler” kurmuşlardır. Fransızlar suikastler düzenleyerek, 1500 kadar yetişmiş Senusi dervişini şehit etmişler ve bu devletler yıkılmıştır. Muhammed Bin Ali Es-Senusi´nin ölümünden sonra hareketin liderleri arasında iki oğlu da yer almıştır. Bunlar; Muhammed Mehdi ve Muhammed Ahmed Eş-şerif´tir. Libya´nın 1911 yılında işgal edilmesi üzerine Senusiler Osmanlı adına savaşmışlar, bu savaşları organize etmek üzere Mustafa Kemal, Enver Bey gibi tarihi şahsiyetler Trablusgarp´a gönderilmiştir. İtalyanlar ağır yenilgilere uğratılmış, Muhammed Ahmed Eş-şerif, Osmanlıya 9 mektup göndererek “bizim adımıza karar verip antlaşma yapmayın” diye ricada bulunmuş fakat 1912 Uşi Antlaşmasıyla maalesef bu İslam beldeleri düşmanlara terk edilmiştir. Senusilerin silahları toplatılmış ve Mısır´a çekilmek zorunda kalmışlardır. 1915´te Osmanlı cihat fetvası yayımladığında bu fetvaya ilk cevap yine Büyük Mücahit Muhammed Ahmed Eş-şerif´ten gelmiş, Mısır´da İngilizlere karşı 2 yıl savaşmışlar, Osmanlı´nın Suveyş´ten çekilmesiyle 30.000 şehit vermişlerdir…

1917 yılında İstanbul´a gelen Muhammed Ahmed Eş-şerif, dünyanın en büyük mücahidi olarak, Sultan Vahdettin´e kılıç kuşandırmıştır. İstanbul´un fiilen işgaliyle ilk tutuklananlar Ahmet Eş-şerif ve 400 arkadaşı olmuştur. Sultan, EŞ-şerif´i hapishaneden kaçırır. Sonraki yıllarda Mustafa Kemal´in danışmanı olan Muhammed Ahmed Eş-şerif, Anadolu´ya geçerek kongreler düzenler. “İstanbul kurtulmadan; Libya ve Mekke kurtulmaz” der. ..

Ve gelelim 1 Şubat 1921 tarihine. Bu tarihte Muhammed Ahmed Eş-şerif liderliğinde 4 Eylül 1919 Meşhur Sivas Kongresi´nden sonra yine Sivas´ta, “Sivas İttihad´ı İslam Kongresi”düzenleniyor. Bu kongreye İslam dünyasından 1700 delege katılıyor. 38 maddelik kongre bildirisinde İslam birliği tescilleniyor.

1923´e kadar Mustafa Kemal´in yanında yer alan Ahmed Eş-şerif, hilafetin kaldırılmasını reddederek yollarını ayırmış ve Anadolu´ya çıkarak reddiye ayaklanmaları başlatması üzerine, Eskişehir İstiklal Mahkemesi tarafından idama mahkum edilmiştir. Bunun üzerine Kazım Karabekir Paşa; “Ahmed Eş-şerif vatan haini ise; vatan müdafii kimdir?” diyerek ordusunu harekete geçirmiş.  Böylece idamı, Mersin´in bir Süryani köyünde zorunlu iskana dönüştürülmüştür. Köyün tamamı Ahmed Eş-şerif´ten sonra İslamla şerefleniyor. Sonra Suriye´ye geçiyor Fransızlar kendisine suikast düzenliyor. Filistin´e geçiyor ve bugünkü Mescid´i Aksa Tugaylarını kuruyor. Bu durumdan İngilizler rahatsız olunca Hicaz´a gidiyor ve Kral Faysal kendisini “Dünyanın en büyük Mücahidi” diye karşılayıp methediyor fakat O; Kral´a ağır ithamlarda bulunuyor. “Fahreddin Paşa´yı koruyamadınız, petrol için dini ve onurunuzu sattınız”diyor. Bunun üzerine  Kral, kendisini “haydut” ilan ediyor ve O da Yemen´e geçerek ve orada 1934 vefat eder.

 Yerine Muhammed İdris geçmiş, 4 defa işgalcileri yenmiş, Senusi Krallığını kurmuştur.(1917-1922) Mussolini iktidara gelince 80.000 kişi ile Libya´ya çıkarma yapar. Muhammed İdris cephede 70 civarında yara alır. Mısır´a götürülürken yerine yine büyük bir mücahid olan Ömer  Muhtar´ı bırakır. Sonraki yıllarda 1948 yılına karar İtalyanlar, İngilizler ve Fransızlara karşı direnişi sürdürürler. İyileşen Muhammed İdris Libya Kralı olur ve Adnan Menderes´in yakın dostudur. Irak Kralı ve Libya kralı Türkiye´ye gelirler ve Çankaya köşkünde “Türkiye´nin eyaleti olmak istiyoruz” derler. Fakat Muhammed İdris, Mersin´den ülkesine dönerken Libya da darbe olur ve iktidara KADDAFİ gelir. Irak Kralı da Cizre´den çıkış yapmadan Irak´ta darbe olur ve iktidara SADDAM gelir…

Nereden nereye. İşte size bir tasavvufi hareketin neleri başarabildiğinin kısa öyküsü. Kadir Hocanın dediği gibi:“Dervişlik köşeye çekilmek değil; göz yaşını dindirmenin adıdır.”

Not: Biz sadece hazır bilgileri aktardık. Asıl emek başta Prof. Dr. Kadir ÖZKÖSE ve diğer araştırmacılarındır. ALLAH(C.C); onlardan razı olsun.

Geniş bilgi için Bakılabilecek Kaynaklar:

Kadir Özköse; 25/01/2018 Sivas ÖĞDER, “Senusilik” Konulu sunumu.

 eskidergi.cumhuriyet.edu.tr/makale/323.pdf

Köksal Başar: www.yazete.com/genc-kalemler /koksal-basar/sub at-1921-tarihli-sivas-islam-birligi-kongresi/2647

www.sivasp ostasi.com.tr/haber/1_subat_1921_tari hli_siva-1242.html

www.dunyabulteni.net/haber/295 640/afrikada-bir-direnis-hareketi-s enusilik

Senusilik, Libya ve İnkılâp Tarihi

www.haksozhaber.net /senusilik-libya-ve-inkilap-tarihi-19873h.htm

www.dunyabizim.com/kitap/12695/afri kada-tasavvuf-ve-cihad-oda kli-bir-hareket

 

Anahtar Kelimeler: SENUS, ŞUBAT, 1921, SİVAS, İTTİHADI, İSLAM, KONGRESİ
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
BUGÜNLERİN RAMAZANI (21 Mayıs 2018 - Pazartesi)
ABBAS GÜÇLÜ VE EĞİTİME DAİR NOTLAR (25 Nisan 2018 - Çarşamba)
YENİ, LİSELERE GEÇİŞ SİSTEMİ (09 Nisan 2018 - Pazartesi)
OKULLAR ARASI BİLGİ YARIŞMALARI (19 Mart 2018 - Pazartesi)
GENÇLERLE BAŞBAŞA ve BAŞGİL HOCA (06 Mart 2018 - Salı)
E- EĞİTİM DÖNEMİ (25 Ocak 2018 - Perşembe)
BASIN VE VATANDAŞ MOBBİNGİ (05 Ocak 2018 - Cuma)
İSTİKLÂL VE İSTİKBÂL ŞAİRİ (27 Aralık 2017 - Çarşamba)
OKUL AİLE BİRLİĞİ TOPLANTILARI (03 Aralık 2017 - Pazar)
ÖĞRETMENİM… (26 Kasım 2017 - Pazar)
EĞİTİMİN WC SORUNU (09 Ekim 2017 - Pazartesi)
TEOG YERİNE İBİP (29 Eylül 2017 - Cuma)
SAYIN 1.SINIF VELİLERİ… (12 Eylül 2017 - Salı)
4 DUVAR 4 TEKER UĞRUNA… (17 Ağustos 2017 - Perşembe)
“İSLAMÎ TATİL” DERKEN BAYIM… (27 Temmuz 2017 - Perşembe)
ÖĞRETMEN(SİZ) STRATEJİ BELGESİ…(2) (22 Haziran 2017 - Perşembe)
ÖĞRETMEN(SİZ) STRATEJİ BELGESİ…(1) (20 Haziran 2017 - Salı)
KUTLU DOĞUMDAN SÎRET HAFTASINA(2) (29 Mayıs 2017 - Pazartesi)
KUTLU DOĞUMDAN SÎRET HAFTASINA(1) (24 Mayıs 2017 - Çarşamba)
16 NİSAN (REFERANDUM) OKUMALARI (21 Nisan 2017 - Cuma)
YENİ BİR MİLAT: 16 NİSAN (10 Nisan 2017 - Pazartesi)
SMS ÂDÂBI (“HAYIRLI CUMALAR”) (27 Mart 2017 - Pazartesi)
PROMOSYON TARTIŞMALARI (15 Mart 2017 - Çarşamba)
ÇOCUKERKİLLİK (06 Mart 2017 - Pazartesi)
28 ŞUBATTAN 15 TEMMUZA (28 Şubat 2017 - Salı)
VALENTINE´S DAY (SEVGİLİLER GÜNÜ) (15 Şubat 2017 - Çarşamba)
MÜFREDAT YENİLEMESİ YETER Mİ? (31 Ocak 2017 - Salı)
“ERBAUN”(KIRK YAŞ) ÜZERİNE (09 Ocak 2017 - Pazartesi)
KANIMIZ AKA AKA… (20 Aralık 2016 - Salı)
GÖKLER ADAMI: NURİ DEMİRAĞ (29 Kasım 2016 - Salı)
RÖTARLI ROTASYON (08 Kasım 2016 - Salı)
DARBENİN YÜZ GÜN SONRASI (25 Ekim 2016 - Salı)
İŞİMİZ CİNNETİMİZ OLMASIN (08 Ekim 2016 - Cumartesi)
AKILLI TELEFON SOYGUNU (22 Eylül 2016 - Perşembe)
CİĞERİNİZİ KURTLAR YESİN!... (24 Ağustos 2016 - Çarşamba)
DARBE NÖBETLERİ VE SAYGI DURUŞU MESELESİ (10 Ağustos 2016 - Çarşamba)
FETÖKOPAT” ENDİŞELERİM VAR(DI) (23 Temmuz 2016 - Cumartesi)
SİVAS´A ÖĞRETMEN AKADEMİSİ (18 Haziran 2016 - Cumartesi)
BEYDEBA´DAN... (31 Mayıs 2016 - Salı)
TÜBİTAK BİLİM PROJELERİ (17 Mayıs 2016 - Salı)
“YIKIK DİNİN MENSUPLARI” (04 Mayıs 2016 - Çarşamba)
MÜDÜÜÜRRR!... (16 Nisan 2016 - Cumartesi)
ŞAKA GİBİ 1 NİSAN (01 Nisan 2016 - Cuma)
ÇANAKKALE GEÇİLMEZ(Dİ) (22 Mart 2016 - Salı)
ŞEHİR VE İNSAN ÜZERİNE (08 Mart 2016 - Salı)
YENİLECEKSİNİZ… (23 Şubat 2016 - Salı)
“BAŞKANLIK” MESELESİ (02 Şubat 2016 - Salı)
SUBLİMİNAL MESAJLAR VE DİZİLER (18 Ocak 2016 - Pazartesi)
MEHMET AKİF ERSOY… (28 Aralık 2015 - Pazartesi)
MÜSLÜMAN(!) AMA PUTiNCİ... (15 Aralık 2015 - Salı)
ŞU ÖĞRETMEN DEDİKLERİ… (25 Kasım 2015 - Çarşamba)
BİR, KASIM KASIRGASIYDI… (17 Kasım 2015 - Salı)
SIRTLAN SÜRÜLERİ GİBİ SALDIRIYORLAR (15 Ekim 2015 - Perşembe)
OĞLUM REŞİT… OLMASIN (02 Ekim 2015 - Cuma)
DAĞLICA YİNE DAĞLADI!... (09 Eylül 2015 - Çarşamba)
KILIÇ SIRTINDA GÜNLER (20 Ağustos 2015 - Perşembe)
ROTASYON MU DEMİŞTİNİZ? (06 Ağustos 2015 - Perşembe)
BİR RAMAZAN BÖYLE GEÇTİ (21 Temmuz 2015 - Salı)
TERCİH MARATONU VE İHL´LER (09 Temmuz 2015 - Perşembe)
BİZE RAHAT YOK!... (27 Haziran 2015 - Cumartesi)
SEVİNDİRMEYEN ŞEÇİM 7 HAZİRAN (17 Haziran 2015 - Çarşamba)
EL BİRLİĞİYLE… (01 Haziran 2015 - Pazartesi)
19 MAYIS SONRASI DA BİR CİHATTIR (19 Mayıs 2015 - Salı)
“STRES” SEÇİMİNE DOĞRU!... (11 Mayıs 2015 - Pazartesi)
İŞÇİNİN 1 MAYISI (28 Nisan 2015 - Salı)
ÖRTÜN(ME)MEK (13 Nisan 2015 - Pazartesi)
CUMA NAMAZI VE ÇALIŞANLAR (04 Nisan 2015 - Cumartesi)
EV ALMAK YA DA AL(A)MAMAK (20 Mart 2015 - Cuma)
ALLAH BİR DAHA…YAZDIRMASIN (10 Mart 2015 - Salı)
DARBENİN POST’U VE ERBAKAN (27 Şubat 2015 - Cuma)
MÜBAREK SEVGİLİLER GÜNÜ(!)… (15 Şubat 2015 - Pazar)
MANKURTLAŞTIRILMAMIŞLARDAN MISINIZ? (27 Ocak 2015 - Salı)
TERÖR YÜRÜYÜŞÜ! (14 Ocak 2015 - Çarşamba)
EĞİTİMİN KARASI, “KARMA” OLMASI (18 Aralık 2014 - Perşembe)
ÖĞRETMENİM… (24 Kasım 2014 - Pazartesi)
“KÖPEKÇE” MERAMLAR (21 Kasım 2014 - Cuma)
CİNSEL SUÇLAR(II) (22 Ekim 2014 - Çarşamba)
CİNSEL SUÇLAR(I) (21 Ekim 2014 - Salı)
SAYIN VELİ… (02 Ekim 2014 - Perşembe)
NORM FAZLALIĞI VE ROTASYON (22 Eylül 2014 - Pazartesi)
ADALET BU MU? (14 Eylül 2014 - Pazar)
EĞİTİM SAVAŞLARI (07 Eylül 2014 - Pazar)
GÜL GİBİ SAADET Mİ? (01 Eylül 2014 - Pazartesi)
“MEDYA OKUR-YAZARLIĞI’NI SEÇMELİ (20 Ağustos 2014 - Çarşamba)
KELEPİRE KONUT!... (12 Ağustos 2014 - Salı)
YEREL GAZETELERİN HABERCİLİK ANLAYIŞI (31 Temmuz 2014 - Perşembe)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
İyilere dost olki; kötülerden emin olursun.

HZ.OSMAN (R.A)