Sahibinin aynası: Hususi kütüphane
Tarih: 14.6.2017 17:22:22 / 442okunma / 0yorum
Beşir Ayvazoğlu

Derin Tarih dergisinin yeni sayısında Semavi Eyice hocamız, “Sahibi Ölür, Kütüphane Viran Olur” başlıklı yazısında Arif Müfid Mansel, Emel Esin ve Naci Fikret Baştak´ın kütüphanelerinden söz etmiş.

Hariciye Müsteşarı Tevfik Paşa´nın torunu olan Arif Müfid Mansel, Berlin´de arkeoloji eğitimi görmüş ve Roma mimarisinde çok katlı binalar konulu teziyle doktor unvanını kazandıktan sonra ülkesinde dönüp Halil Edhem Bey tarafından Arkeoloji Müzesi müdür muavini yapılmış. Arif Müfid Bey, hakiki bir bibliyofilmiş ve Osmanbey´de kârgir bir konağın büyük salonu onun kendi sahasında topladığı ve hepsini özel olarak ciltlettiği her dilden binlerce kitapla doluymuş. 1933 Üniversite Reformu´ndan sonra İstanbul Üniversitesi´ne ilkçağ tarihi hocası olarak görev yaptığı sırada Side ve Perge antik şehirlerinde kazılar da yapıyormuş. Bu sebeple Antalya´da İstanbul Üniversitesi´ne bağlı bir Arkeoloji Enstitüsü kurmuş. Arkeoloji literatürünü dikkatle takip ettiği için sürekli zenginleşen kütüphanesinin öldükten sonra bu enstitüye verilmesini istiyormuş. Ne yazık ki bu vasiyeti yerine getirilmemiş.

O yıllarda tarih sahasında çalışanların ölümlerinden sonra kütüphanelerine atmaca gibi saldıran bir zatın Arif Müfid Bey´in kütüphanesine de musallat olduğunu, bu sebeple ciddi tartışmalar ve kavgalar yaşandığını, sonuç olarak kütüphanenin bütünüyle korunamadığını, bir kısmının Selçuk Üniversitesi´ne satıldığını, bir kısmının da İ.Ü. Edebiyat Fakültesi´ne bağışlandığını söylüyor. Semavi Bey, ayrıca Arif Müfid Bey´e Osman Hamdi Bey ailesinden bir hanımın bir sandık dolusu evrak ve fotoğraf verdiğini, bunların şimdi nerede olduğunu bilmediğini söylüyor. Bu fotoğraf ve evrak Tercüman Gazetesi Kütüphanesi´ndeydi; 1980´lerde bu kütüphanenin müdürü olan rahmetli Atilla Çetin´den güç bela koparabildiğim izinle gözden geçirmiş, hatta iki gün üst üste yayımlanan uzun bir yazı yazmıştım, tabii o tarihteki birikimimle...

***

Semavi Bey, rahmetli sanat tarihçisi Emel Esin´in zengin kütüphanesinden de söz ediyor. Türkçülük akımının önemli isimlerinden hariciyeci Ahmet Ferit Tek´in kızı ve hariciyeci Seyfullah Esin´in eşi olan Emel Esin, Sadullah Paşa Yalısı´nın da sahibiydi. Daha ziyade Orta Asya Türk sanatıyla ilgilenen ve bu sahada önemli eserlere imza atan Emel Hanım´ın kütüphanesi dağılmamış; fakat bu kütüphanenin muhafaza edildiği Salacak´taki ev yıkıldıktan sonra kitaplar bir yere depolanmış. Kullanılamayan kütüphane ha varmış ha yok, ha dağılmış ha dağılmamış, fark etmez. Semavi Bey, “Bizim duyduğumuza göre,” diyor, “ayrı bir kütüphane binası inşa edilecek ve bu kitaplar orada yerleri bulacaktır.”

İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi memurlarından kitap kurdu Naci Fikret Baştak´ın acıklı hikâyesini ve kütüphanesinin başına gelenleri de uzun uzun anlatan Semavi Bey, yazısını şöyle noktalıyor:

“Anlattığım örneklere bakıldığında sahibinin vefatından sonra çok az kütüphanenin yaşama şansı olduğunu görüyoruz. En büyük temennimiz bir kitapseverin vefatından sonra kitaplarının vefalı ve insaflı ellere miras kalmasıdır.”

***

Hususi kütüphaneler, zaman içerisinde sahibinin ilgi alanlarına göre şekillenir ve sürekli zenginleşir. Kütüphane sahibinin şahsiyeti, dünya görüşü, zevkleri, ilgi alanları, her şeyi kütüphanesine yansır. Daha açık bir ifadeyle, her kütüphane sahibinin aynası ve başlı başına bir dünyadır; hatta bir çeşit otobiyografi... Bu sebeple, bir kütüphanenin sahibi öldükten sonra dağılması, bir dünyanın yok olması demektir. Ben, hususi kütüphanelere talip olan kurumların, eğer bu kütüphaneler çok önemli ilim, sanat ve edebiyat adamlarına aitse, oldukları gibi muhafaza etmeleri gerektiğine inananlardanım. Mesela rahmetli Orhan Şaik Gökyay´ın Kütüphanesi, İSAM Kütüphanesi´nde özel bir bölümde korunuyor. Bu bölüme girdiğiniz zaman, merhumun hususi dünyasına girmiş gibi oluyorsunuz.

***

Hususi kütüphaneler o kadar “hususi”dir ki, sahipleri hayattayken onlardan asla ayrılmak istemez, hatta hiç ölmeyeceklermiş gibi, güvenilir bir kuruma bağışlamaya bile yanaşmazlar. Abdülhak Şinasi Hisar´ın son yıllarında maddi durumu çok kötüleştiği için bazı dostları zengin kütüphanesinin Kâzım Taşkent tarafından Yapı Kredi Bankası için satın alınması sağlanmış. Taşkent, hiç vakit kaybetmeden zavallı yazarı hayata bağlayan kütüphaneyi bankasına taşıtıvermiş. Bunun Abdülhak Şinasi´ye ahir ömründe en büyük darbe olduğu söylenir.

Hususi kütüphanelerin dağılmasının önemli sebeplerinden biri, sahiplerince güvenilir bir kuruma zamanında bağışlanmamış yahut herhangi bir şekilde korumaya alınmamış olmaları, diğeri de varislerinin ilgisizliği, bilgisizliği ve duyarsızlığıdır. Mesela Ahmet Vefik Paşa´nın muhteşem kütüphanesi ölümünden sonra parça parça satılmıştı. Midhat Cemal Kuntay´ın çok zengin ve nadide eserlerden oluşan kütüphanesinin akıbeti bilinmiyor. Asaf Hâlet Çelebi´nin kütüphanesi ölümünden hemen sonra sahaflara düştü. Böyle yüzlerce kütüphane yok olmuştur. Bir kısmının da yurt dışına çıkarıldığını hatırlatmakta fayda görürüm.

Dağılmadan günümüze ulaşan önemli kütüphaneler de var. Ali Emiri Efendi´nin hayatını adadığı muhteşem koleksiyonu, bildiğiniz gibi, onun tarafından kurulan Millet Kütüphanesi´nde hizmet veriyor. Beyazıt Devlet Kütüphanesi´nin en önemli koleksiyonlarından biri felsefeci ve musikişinas İsmail Fenni Ertuğrul´undu. Bu seçkin koleksiyon 9150 kitaptan oluşur. İbnülemin Mahmud Kemal İnal, kütüphanesini İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi´ne bağışlamıştır. Atatürk Kitaplığı´nda intikal eden çok sayıda hususi kütüphane, bu kitaplığın internet adresine girilerek öğrenilebilir. İSAM Kütüphanesi´nde ise Orhan Şaik Gökyay, Ziyad Ebüzziya, Nihad M. Çetin gibi önemli ilim ve fikir adamlarının koleksiyonlarıyla zenginleşti.

Taha Toros´un kütüphanesi ve arşivi de Şehir Üniversitesi tarafından satın alındı. Ne güzel. Hem adı yaşıyor, hem kitaplar bir arada duruyor. Daha da önemlisi Taha Bey´in bir efsaneye dönüşen arşivi dijital ortamda kullanıma açıldı.

***

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi´nde kurulan ve yıl sonunda açılacağı söylenen kütüphane de hususi kütüphanelerin dağılıp yok olmaktan kurtarılması için harika bir imkân... Şimdiden çok sayıda seçkin koleksiyonun bu kütüphanede yer aldığını biliyor ve çok seviniyoruz

Anahtar Kelimeler: Sahibinin, aynası, Hususi, kütüphane
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
‘Sevda bölüğünde kıdemli bir asker´ (22 Ekim 2018 - Pazartesi)
Millet bahçeleri ve Gülhane Parkı (16 Ekim 2018 - Salı)
Yunan mitolojisi ve biz (13 Ekim 2018 - Cumartesi)
Yunan mitolojisi ve biz (10 Ekim 2018 - Çarşamba)
Tatlı aşurenin acı hatırası (05 Ekim 2018 - Cuma)
‘Aylar bize hep Muharrem oldu´ (24 Eylül 2018 - Pazartesi)
‘Muhteşem ve feyizli bir başlangıç´ (26 Ağustos 2018 - Pazar)
Rahip Brunson, Reverend Frew ve Halûk (14 Ağustos 2018 - Salı)
Mütebahhir bir dost: Metin Kayahan Özgül (07 Ağustos 2018 - Salı)
Şerefiye Sarnıcı ve sanat (29 Temmuz 2018 - Pazar)
Futbol, milliyetçilik ve ırkçılık (23 Temmuz 2018 - Pazartesi)
Eşsiz bir dost: Mustafa Çalık (15 Temmuz 2018 - Pazar)
Dergâh dergisi okurken... (08 Temmuz 2018 - Pazar)
Münevver, aydın, entelektüel (01 Temmuz 2018 - Pazar)
Semavi Eyice ve Sultan Abdülmecid´in tuğrası (13 Haziran 2018 - Çarşamba)
‘Yâr bana bir eğlence meded´ (04 Haziran 2018 - Pazartesi)
Kudüs, Mescid-i Aksa ve edebiyatımız (22 Mayıs 2018 - Salı)
Ramazan düşünceleri (13 Mayıs 2018 - Pazar)
Edebiyat tarihimiz yeniden yazılmalı (08 Mayıs 2018 - Salı)
‘Geceleyin bir ses böler uykumu´ (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Zulmiyye´den Adliyye´ye Yenicami (30 Nisan 2018 - Pazartesi)
Nurullah Ataç ve Tevfik Fikret (27 Nisan 2018 - Cuma)
Hayat Ağacı´ndan Bursa´da Zaman´a (19 Nisan 2018 - Perşembe)
Hekimbaşı´nın karanfilleri (18 Nisan 2018 - Çarşamba)
‘Miraciye Saklı Miras´ (14 Nisan 2018 - Cumartesi)
‘Utandım bu âciz şairliğimden´ (10 Nisan 2018 - Salı)
Leyleklerin Müslümanlığı (05 Nisan 2018 - Perşembe)
Bir sahafın dağarcığından (28 Mart 2018 - Çarşamba)
Tophane-i Âmire´de muhteşem bir sergi (08 Mart 2018 - Perşembe)
Soyadı hikâyeleri (04 Mart 2018 - Pazar)
Shaykh Tosun Bayrak Al-Jerrahi Al-Halveti (22 Şubat 2018 - Perşembe)
Sultan Abdülhamid biyografisi yazmak (19 Şubat 2018 - Pazartesi)
Cinuçen Bey´in hatıraları (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Bir milyon kitap meselesi (11 Şubat 2018 - Pazar)
Müslümanlar, kitaplar ve kütüphaneler (05 Şubat 2018 - Pazartesi)
Haydarpaşa Garı ve tarih (25 Ocak 2018 - Perşembe)
‘Annemin Kütüphanesi´ (21 Ocak 2018 - Pazar)
Gözyaşı çeşmesi kurumasın (17 Ocak 2018 - Çarşamba)
Haydarpaşa Garı ve tarih (13 Ocak 2018 - Cumartesi)
Vampirizm ve Batı medeniyeti (09 Ocak 2018 - Salı)
İstanbul´un delifişek takvimi (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Âkif´e, dostlarına ve dostluğa dair (01 Ocak 2018 - Pazartesi)
Annemarie Schimmel ve Mevlânâ (22 Aralık 2017 - Cuma)
Karacaahmet, Ali Fuad Başgil ve Atsız (16 Aralık 2017 - Cumartesi)
Osmanlı barışı ve Filistin (11 Aralık 2017 - Pazartesi)
Mehmet Âkif ve Nâzım Hikmet (05 Aralık 2017 - Salı)
Türkler ve Ruslar (27 Kasım 2017 - Pazartesi)
Türkler ve Ruslar (22 Kasım 2017 - Çarşamba)
‘Büyük Kedi Katliamı´ (19 Kasım 2017 - Pazar)
Milli Saraylar Resim Müzesi (13 Kasım 2017 - Pazartesi)
Nobel Edebiyat Ödülü´ne dair güftügû (08 Kasım 2017 - Çarşamba)
TOKİ´nin yeni vizyonu (05 Kasım 2017 - Pazar)
TOKİ´nin yeni vizyonu (23 Ekim 2017 - Pazartesi)
Türk tarihçiliğinin iki İsmail´i (17 Ekim 2017 - Salı)
Osmanlı bilim mirası (06 Ekim 2017 - Cuma)
Bartók, Sarısözen ve türkülerimiz (30 Eylül 2017 - Cumartesi)
Kerkük üzerine düşünceler (27 Eylül 2017 - Çarşamba)
Bienaller ve güncel sanat (21 Eylül 2017 - Perşembe)
Mardinîzadeler Şerif Mardin (17 Eylül 2017 - Pazar)
‘Hayal Şehir´in ince ressamı (13 Eylül 2017 - Çarşamba)
Malazgirt´ten İstanbul´un fethine (30 Ağustos 2017 - Çarşamba)
İstifanın üç devirdeki anlamları (25 Ağustos 2017 - Cuma)
Körleşme (21 Ağustos 2017 - Pazartesi)
“Vay benim köse sakalım” (11 Ağustos 2017 - Cuma)
‘İhtiyar´ın imparatorluğu (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Şehir, kent ve ‘kent kültürü´ (01 Ağustos 2017 - Salı)
‘Bir nev-civansın şûh-ı cihansın´ (20 Haziran 2017 - Salı)
‘Hezarfen´ (17 Haziran 2017 - Cumartesi)
Davul muhabbeti (06 Haziran 2017 - Salı)
Fâtih´in biyografisini yazmak (01 Haziran 2017 - Perşembe)
Kızılelma muhabbeti (25 Mayıs 2017 - Perşembe)
Bir Darülelhan vardı (19 Mayıs 2017 - Cuma)
‘Ben sulh adamıyım´ (15 Mayıs 2017 - Pazartesi)
Biyografi muhabbeti (03 Mayıs 2017 - Çarşamba)
‘Tebessüm İnkılâbı´ (28 Nisan 2017 - Cuma)
Renkler muhabbeti (26 Nisan 2017 - Çarşamba)
‘Bir ağaç gibi tek ve hür...´ (16 Nisan 2017 - Pazar)
Karga muhabbeti (03 Nisan 2017 - Pazartesi)
İnci Enginün´e saygı (29 Mart 2017 - Çarşamba)
İnci Enginün´e saygı (25 Mart 2017 - Cumartesi)
‘Hezarfen Çizgen´den ‘Anbean´ (14 Mart 2017 - Salı)
Ezana ve ezan şiirlerine dair (28 Şubat 2017 - Salı)
Sanat, edebiyat ve ahlâk (15 Şubat 2017 - Çarşamba)
‘Feyhaman Duran: İki Dünya Arasında´ (08 Şubat 2017 - Çarşamba)
Gazi, Serbest Fırka ve Ağaoğlu Ahmet Bey (04 Şubat 2017 - Cumartesi)
‘Zamanı Aşan Taşlar´ (29 Ocak 2017 - Pazar)
Satranç muhabbeti (23 Ocak 2017 - Pazartesi)
Refik Erduran ve Türk aydınları (16 Ocak 2017 - Pazartesi)
‘Bembeyaz bir dünyada yaşamak´ (10 Ocak 2017 - Salı)
Elveda Galata Köprüsü (05 Ocak 2017 - Perşembe)
Köprüler ve tüneller (30 Aralık 2016 - Cuma)
Yüz yıl önce neler oldu? (24 Aralık 2016 - Cumartesi)
‘Âlemde ziyâ kalmasa halk etmelisin, halk!´ (07 Aralık 2016 - Çarşamba)
Tanburî Cemil Bey ve oğlu (04 Aralık 2016 - Pazar)
‘Yangın vaaar!´ (01 Aralık 2016 - Perşembe)
‘Tarihim, şerefim, her şeyim...´ (31 Ekim 2016 - Pazartesi)
Maymuncuk kelimeler (18 Ekim 2016 - Salı)
Sivas´ta Selçuklu´yu düşünmek (07 Eylül 2016 - Çarşamba)
Tarikatlar ve siyaset (19 Ağustos 2016 - Cuma)
Yazmak ve yazarlık hakkında düşünceler (27 Haziran 2016 - Pazartesi)
Masalları bile dönüştürmek istediler (21 Haziran 2016 - Salı)
‘Kul olayım kalem tutan ellere´ (14 Haziran 2016 - Salı)
NECİP FAZIL VE AĞAÇLAR (07 Haziran 2016 - Salı)
Aydos´un ikinci fethi (04 Haziran 2016 - Cumartesi)
HARİKA BİR FOTO-BİYOGRAFİ (28 Mayıs 2016 - Cumartesi)
OSMAN HAMDİ BEY VE YEŞİL CAMİ (24 Mayıs 2016 - Salı)
Üç sofra (20 Mayıs 2016 - Cuma)
Bıyık hikayeleri (17 Mayıs 2016 - Salı)
MECAZ, KİNAYE,ALEGORİ, İRONİ. V.B. (03 Mayıs 2016 - Salı)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Bu dünya çalışma yeridir. Ücret alınacak yer, ahirettir.

İMAM-I RABBANİ (R.A)
YUSUF KAPLAN
YUSUF KAPLAN
Dikkat! Türkiye´nin sosyolojisi metamorfoz geçiriyor!
BERAT DEMİRCİ
BERAT DEMİRCİ
BUNLAR HEP BASİT MANTIK KURALLARIDIR
İbrahim KAHVECİ
İbrahim KAHVECİ
Sorun sadece döviz ve faiz olsa keşke
Prof. Mustafa Çağrıcı
Prof. Mustafa Çağrıcı
Ehl-i Sünnet tek tip midir?
Yusuf Ziya Cömert
Yusuf Ziya Cömert
Para görününce vicdan sıvışır
Mehmet Şevket EYGİ
Mehmet Şevket EYGİ
İslam´ın ölçütleri
İBRAHİM TENEKECİ
İBRAHİM TENEKECİ
Son günlerin dünyası
MUSTAFA KUTLU
MUSTAFA KUTLU
Âlet işler el övünür
Gülşah Akkaş Yaman
Gülşah Akkaş Yaman
Nasılsın dediklerinde
Selahattin Çerik
Selahattin Çerik
Şükürname!
İsmail Dursun
İsmail Dursun
Sivasspor´dan Beşiktaş´a Futbol Dersi
D. Mehmet Doğan
D. Mehmet Doğan
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
Kemal Öztürk
Kemal Öztürk
Sessiz karşı devrim
Müjgan Üçer
Müjgan Üçer
SİVAS HALAYINA DURAN GENÇLER
Beşir Ayvazoğlu
Beşir Ayvazoğlu
TÜYAP Kitap Fuarı´na ve Selim İleri´ye dair
Yusuf Ziya Ünsal
Yusuf Ziya Ünsal
Avucunuzdaki Kelebek
Aydın Ünal
Aydın Ünal
Dikkat, PKK dönüşüyor
Ahmet ÖZDEMİR
Ahmet ÖZDEMİR
Ey ana toprağı, ey Anadolu
Muzaffer Gücer
Muzaffer Gücer
SİVASIN ÇERMİKLERİ
Ö. EMİR DOĞAN
Ö. EMİR DOĞAN
“YAZIN ÜÇ AY YATAN ÖĞRETMEN” HA!
Salih Tuna
Salih Tuna
Türk ekonomisi McKinsey´e mi emanet edildi?
Osman Nuri Kesici
Osman Nuri Kesici
25 Eylül Dünya Eczacılar günü...
Mahmut Erol Kılıç
Mahmut Erol Kılıç
Bilgilendirme notu
Muhsin Kaya
Muhsin Kaya
SİVAS´A SELAM YOLA DEVAM
Talha Gurbetçi
Talha Gurbetçi
OSMANLICAYA SAHİP ÇIKALIM
Yavuz Bülent Bakiler
Yavuz Bülent Bakiler
DÜŞMANIYIM ASALETİN KELİMELERDE BİLE”
Sami Akkuş
Sami Akkuş
DUA EDİN...
Ergün Diler
Ergün Diler
Kıbrıs planı
Gülşah YARLI
Gülşah YARLI
Sezona veda
Fikret ÜNSAL
Fikret ÜNSAL
DEDİKODUSU ÇIKARSA OLUR
Aziz Erdoğan
Aziz Erdoğan
ÇANAKKALE RUHU DÜNDEN DİRİDİR
Zübeyir Kamil Akkaya
Zübeyir Kamil Akkaya
Batı´ya Doğru - Taklit Bitti, Tahkik Başladı!
Salih Şahin
Salih Şahin
OSMANLI ARAPLARI NASIL SÖMÜRDÜ!
S. Emrah GÖKTAŞI
S. Emrah GÖKTAŞI
Sivil toplum
Osman Nuri KESİCİ
Osman Nuri KESİCİ