‘Onun ahlakı Kur´an´dı´ (3)
Tarih: 28.11.2019 00:00:02
Prof. Mustafa Çağrıcı

‘Onun ahlakı Kur´an´dı´ (3)

 

Bundan önceki iki yazımın ilkinde Kur´ân-ı Kerîm´in Hz. Peygamber için kullandığı ‘yüce ahlâk´ nitelemesinin insan ilişkileri yönünden, ikincisinde risâlet ve tebliğ sorumluluğu yönünden ne ifade ettiğini açıklamaya çalışmıştım. Bu yazımda ise aynı nitelemeyi Peygamberimizin insanlara örnek olması ve temsil sorumluluğu yönünden açıklamaya çalışacağım.

Tarihte yeni yeni peygamberler gönderilmesinin başlıca amacı, yozlaşan toplumları veya bütün insanları inanç ve yaşayış yönünden gerçeklik ve iyilik çizgisinde dönüştürmekti. Peygamberleri eğitimci, düşünür vb. kişilerden ayıran en önemli özelliklerinden biri, onların vahiy yoluyla aldıkları inanç alanına ve pratik hayata dair kurtarıcı bilgileri tebliğ etme yanında, bunların anlaşılması ve uygulanması hususunda insanlara fiilen de model olma sorumluluğu taşımaları, bu sorumluluğu hakkıyla yerine getirmeleridir.

İnsanlığın inanç ve değerler alanındaki gelişim tarihini incelediğimizde her bir peygamberin insanlık için yeni bir sıçrama noktası olduğunu görürüz. Haklarında az çok bilgiye sahip olduğumuz Nuh, İbrahim, Musa, İsa, Muhammed (Allah´ın salat ve selamı hepsinin üzerine olsun) gibi peygamberlerle Zerdüşt, Konfüçyus, Budha, Mani gibi din kurucuları veya zamanla felsefeleri din haline getirilmiş ahlak ve maneviyat önderleri, hem öğretileri hem de örnek olma misyonlarıylainsanlık tarihinde büyük dönüşümler gerçekleştirmiş olan -Bergson felsefesindeki- ahlak kahramanlarıdır.

***

Kur´an´ın bildirdiğine göre peygamberler doğruluk ve iyilik modelleri olarak alınmaları için gönderilmiştir (4/64, 6/90). Kur´an´da birçok buyruk ve yasağın doğrudan Hz. Muhammed´e (a.s.) yöneltilmesi onun, tutum ve davranışlarında ümmetine örnek olacak şekilde davranmakla yükümlü kılındığını gösterir. Bu sebeple o, peygamberlik hayatı boyunca inançta olduğu gibi ahlâk ve davranışta da olanca gücüyle en doğru ve en iyi olanı yaşamış ve temsil etmiştir. Nitekim pek çok ayette Hz. Peygamber üstün ahlâkını ve kişiliğini oluşturan meziyet ve erdemleriyle anılmaktadır. Bu bilgilerin temel amacı ise insanlara onu örnek ve model olarak göstermektir. “Beni Rabbim terbiye etti ve en güzel şekilde terbiye etti”; “Ben ahlâk güzelliklerini tamamlamak için gönderildim” vb. hadislerde bu örnekliğin gerekçesi ve amacı gösterilmiştir. Bu husus, “Hiç şüphe yok ki, sizin için Resûlullah´ta güzel bir örneklik vardır…” (33/21) ayetinde özlü bir ifadeyle belirtilmiştir.

İslâm kültüründe Resûlullah´ın örneklik ve temsil sorumluluğuyla ilgili geniş malumat bulunmaktadır; bir örnekle yetinelim:

Ebû Bekir el-Hârizmî´in (ö. 389/933) Müfîdü´l-ʿulûm başlıklı kitabında aktardığına göre Resûlullah, başlıca ahlâkî erdemleri, “doğru sözlü olmak, insanlara karşı dürüst olmak, ihtiyacı olanlara yardım etmek, yapılan iyiliğe karşılık vermek, emaneti korumak, akrabalık ilişkilerini yaşatmak, dostlarına karşı alçakgönüllü davranmak, misafir ağırlamak” şeklinde sıralamış, bunların hepsinden daha önemlisinin utanma duygusu taşımak olduğunu belirtmiştir. Hadisi aktaran Hârizmî, ardından, her peygamberi seçkin kılan belli bir faziletini zikrettikten sonra bunların hepsinin Hz. Peygamber´de toplandığını, bu sebeple Allah´ın Kur´an´da onun ahlâkını “hulukun azîm” (çok yüce ahlak) diye nitelediğini ve kullarını onu örnek alıp onun ahlâkıyla donanmaya çağırdığını belirtir.

***

İslâmî kaynaklarda Resûlullah´ı örnek alıp izinden gitmenin hükmü hakkında başlıca dört görüş ileri sürülmüştür: 1. Tavsiye niteliğinde (müstehap) oluşuna dair delil bulunmadıkça onu örnek almak farzdır. 2. Farz oluşuna dair delil bulunmadıkça örnek alınması tavsiye niteliğindedir. 3.  Örnek alınması dinî konularda farz, dünya işlerinde tavsiye niteliğindedir. 4. Hâkim görüşe göre Peygamberimizin bütün yaptıkları ve söyledikleri tek bir hüküm çerçevesine sokulamaz; her bir fiili veya sözü, başta Kur´an olmak üzere diğer deliller, karineler ve şartlar ışığında ayrı ayrı değerlendirilerek bağlayıcı olup olmadığı belirlenir. Karar Gazetesi 27 Kasım 2019 günkü yazısının iktibasıdır.

 

Anahtar Kelimeler: Onun, ahlakı
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
‘Selef´ kutsayıcılığı (05 Aralık 2019 - Perşembe)
“Onun ahlakı Kur´an´dı” (2) (21 Kasım 2019 - Perşembe)
‘Onun ahlakı Kur´an´dı´ (14 Kasım 2019 - Perşembe)
Üç asırlık hikâyemiz: Çağdaşlaşma - 2 (07 Kasım 2019 - Perşembe)
Üç asırlık hikâyemiz: Çağdaşlaşma (31 Ekim 2019 - Perşembe)
İhyâ´dan seçmeler: İnsan ve ahlak (24 Ekim 2019 - Perşembe)
Barış Pınarı´nın düşündürdükleri (17 Ekim 2019 - Perşembe)
Barış için cihad - 2 (10 Ekim 2019 - Perşembe)
Şimdi barış için cihad (03 Ekim 2019 - Perşembe)
Tarikatlarla imtihanımız (26 Eylül 2019 - Perşembe)
Din ilimlerinde yeni usûl (20 Eylül 2019 - Cuma)
Keramet mi ‘İstikamet´ mi? (29 Ağustos 2019 - Perşembe)
‘İstikamet´ (22 Ağustos 2019 - Perşembe)
Din ve ahlakta eksen kayması (08 Ağustos 2019 - Perşembe)
Kur´an´ı doğru anlama yolunda yeni bir eser (01 Ağustos 2019 - Perşembe)
Hasbihal (25 Temmuz 2019 - Perşembe)
Siyasal İslamcılıların yanlışları (18 Temmuz 2019 - Perşembe)
Aile değerleri ve cinsel farklılıklar (11 Temmuz 2019 - Perşembe)
Sorunumuz Tanzimat mı kafa yapısı mı? (04 Temmuz 2019 - Perşembe)
İslam´ın imajı: Algı ve gerçek (27 Haziran 2019 - Perşembe)
Ulema hegemonyası (20 Haziran 2019 - Perşembe)
‘İslam´ın cazibesi´nden kuşkusu olanlara (13 Haziran 2019 - Perşembe)
“Dine Davet” (24 Mayıs 2019 - Cuma)
Kur´an´da yoksullukla mücadele (09 Mayıs 2019 - Perşembe)
Kur´an´a göre yaşamak (25 Nisan 2019 - Perşembe)
Öteki Batı´yı da görmeliyiz (18 Nisan 2019 - Perşembe)
Bizim dünyada insan hakları (12 Nisan 2019 - Cuma)
Vahyin sonu mu, ‘tarihin sonu mu?´ (04 Nisan 2019 - Perşembe)
Golan Tepeleri neyi anlatıyor? (29 Mart 2019 - Cuma)
Aynayı kendimize tutmak (23 Mart 2019 - Cumartesi)
Sahi biz nereye gidiyoruz?! (07 Mart 2019 - Perşembe)
‘Özlenen geçmiş´ (21 Şubat 2019 - Perşembe)
Neden AHLAK? (15 Şubat 2019 - Cuma)
‘Değişim´ deyince… (11 Şubat 2019 - Pazartesi)
Değişim ve Muhafazakârlık (01 Şubat 2019 - Cuma)
Sosyal medyayı temizlemek için… (25 Ocak 2019 - Cuma)
Bir çevirinin düşündürdükleri (04 Ocak 2019 - Cuma)
Mazoşizme varan müsamahasızlık (02 Ocak 2019 - Çarşamba)
Ahlak merkezli dindarlıktan nerelere? (04 Aralık 2018 - Salı)
Gençler! Siz büyüklerinize bakmayın! (26 Kasım 2018 - Pazartesi)
Ehl-i Sünnet tek tip midir? (16 Kasım 2018 - Cuma)
‘Dindarlar´ın dilleri ne kadar dindar? (03 Kasım 2018 - Cumartesi)
‘Vahiy ve peygamberlik´ (25 Ekim 2018 - Perşembe)
Kur´an´ı okumak, hissetmek, anlamak (22 Ekim 2018 - Pazartesi)
İnsan olmak / İnsan kalmak (17 Ekim 2018 - Çarşamba)
İnsan olmak / İnsan kalmak (05 Ekim 2018 - Cuma)
‘Müslüman insan´ ne idi ne oldu (27 Eylül 2018 - Perşembe)
Kur´an ahlâkını anlamak için (13 Eylül 2018 - Perşembe)
Derin bir kaygı ya da çığlık (07 Eylül 2018 - Cuma)
Din-dünya ilişkisini doğru anlamak (31 Ağustos 2018 - Cuma)
Dinamik dindarlık (17 Ağustos 2018 - Cuma)
‘İran ve turan´ (27 Temmuz 2018 - Cuma)
15 Temmuz ihanetinin hatırlattıkları (19 Temmuz 2018 - Perşembe)
‘Din dili´ sorunumuz (13 Temmuz 2018 - Cuma)
Veda Hutbesi üzerine (06 Temmuz 2018 - Cuma)
Seçim sonucuna farklı bakışlar (29 Haziran 2018 - Cuma)
Dinî bilgi ve Diyanet (21 Haziran 2018 - Perşembe)
Türkiye´nin dinî ve kültürel birikimi (17 Haziran 2018 - Pazar)
İslâm´ın güncel sunumu (07 Haziran 2018 - Perşembe)
Havanda su dövmek (25 Mayıs 2018 - Cuma)
Yüz yıl önce yüz yıl sonra Ramazan (18 Mayıs 2018 - Cuma)
İslâmiyet insaniyettir (10 Mayıs 2018 - Perşembe)
Zâhirî-Selefî din yorumu (02 Mayıs 2018 - Çarşamba)
‘Kutlu Doğum´un ardından (26 Nisan 2018 - Perşembe)
İnanç sapması-Ahlak sapması (12 Nisan 2018 - Perşembe)
Dil terörü (06 Nisan 2018 - Cuma)
Diyanet´in taahhütnamesi (26 Mart 2018 - Pazartesi)
Diyanet´in taahhütnamesi (22 Mart 2018 - Perşembe)
İlâhiyatlar ‘güncelleme´nin neresinde? (14 Mart 2018 - Çarşamba)
YENİ ŞEYLER SÖYLEMEK LAZIM (09 Mart 2018 - Cuma)
Sert konuşma! (07 Mart 2018 - Çarşamba)
Düşünme, istişare ve iş yapma üzerine (01 Mart 2018 - Perşembe)
‘Daha az daha çoktur´ (23 Şubat 2018 - Cuma)
Nasıl bir çağda yaşıyoruz? (16 Şubat 2018 - Cuma)
Akıl ve bilim çağında din (11 Şubat 2018 - Pazar)
“1/4 domuz”: Bir kafa yapısı (30 Ocak 2018 - Salı)
Tasavvuf hakkında okunacak bir kitap (09 Ocak 2018 - Salı)
Ev sahibinin günahı (27 Aralık 2017 - Çarşamba)
İnsan olarak Hz. Peygamber (12 Aralık 2017 - Salı)
‘Büyük oyun´un nesiyiz? (29 Kasım 2017 - Çarşamba)
“Küp içindekini sızdırır” (21 Kasım 2017 - Salı)
‘Sünnet´e dair (10 Kasım 2017 - Cuma)
Din görevlilerinin eğitimi (05 Kasım 2017 - Pazar)
‘Hoca Efendi´ kimliği (29 Ekim 2017 - Pazar)
Cami dernekleri (22 Ekim 2017 - Pazar)
Cami ve medeniyet (13 Ekim 2017 - Cuma)
Mehdilik sempozyumu (07 Ekim 2017 - Cumartesi)
´Anlama sorunumuz´ (29 Eylül 2017 - Cuma)
Buna ‘uygarlık´ mı diyorsunuz? (21 Eylül 2017 - Perşembe)
İbretlik ülke: Pakistan (17 Eylül 2017 - Pazar)
Müslümanlar ne kadar müslüman? (12 Eylül 2017 - Salı)
Ümmet ve Ümmetçilik (24 Ağustos 2017 - Perşembe)
‘Bizim camia´nın sorunları (09 Ağustos 2017 - Çarşamba)
İktisat felsefesi sorunumuz (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Diyanet ve din eğitimimiz (29 Temmuz 2017 - Cumartesi)
İslâm düşüncesinin kısa hikâyesi (07 Temmuz 2017 - Cuma)
“İslâm tevhid dinidir” ne demek? (30 Haziran 2017 - Cuma)
“Doğrusu nedir?” (03 Haziran 2017 - Cumartesi)
Ramazan´a girerken (27 Mayıs 2017 - Cumartesi)
‘Din´ anlayışımız üzerine (23 Mayıs 2017 - Salı)
Gündemdeki konu: İslâmcılık (16 Mayıs 2017 - Salı)
‘Tekbir´ (10 Mayıs 2017 - Çarşamba)
Güven toplumu (03 Mayıs 2017 - Çarşamba)
Güven toplumu (26 Nisan 2017 - Çarşamba)
‘Kendin için istediğini…´ (18 Nisan 2017 - Salı)
Çatışma dili saygı dili (07 Nisan 2017 - Cuma)
Suizan ya da niyet okuma (22 Mart 2017 - Çarşamba)
Suizan ya da niyet okuma (17 Mart 2017 - Cuma)
Siyasetimizde güzel gelişmeler (02 Mart 2017 - Perşembe)
İslamofobi (10 Şubat 2017 - Cuma)
‘İğneyi kendimize…´ (02 Şubat 2017 - Perşembe)
Hutbe ve hayat tarzı (16 Ocak 2017 - Pazartesi)
Üniversiteler ve hocalar niye var? (06 Ocak 2017 - Cuma)
İlâhiyat öğretimimize dair (24 Aralık 2016 - Cumartesi)
PISA raporunun düşündürdükleri (16 Aralık 2016 - Cuma)
‘Kadına şiddet´e farklı bir bakış (01 Aralık 2016 - Perşembe)
‘Söküp atmalıyız´ ama nasıl? (29 Kasım 2016 - Salı)
“Hüve´l-Bâkî (16 Kasım 2016 - Çarşamba)
Cemaat müdafilerine… (06 Kasım 2016 - Pazar)
Din ve dünyevîleşme (22 Ekim 2016 - Cumartesi)
Müslümanlar ‘bütünleşebilir´ mi? (15 Ekim 2016 - Cumartesi)
‘Zor oyunu bozar´ (08 Ekim 2016 - Cumartesi)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
DOLAR
5.7488
EURO
6.3738
booked.net
Kanaatten hiç kimse ölmedi, hırsla da hiç kimse padişah olmadı.

MEVLANA (R.A)
Ortalama bir kadin ortalama bir adamdan 5 inc (12,5 cm) daha kisadir.

www.bizimsivas.com.tr
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59