‘O şûh ağlar bugün Kasr-ı Şerefâbâd´a geldikçe´
Tarih: 2.7.2017 13:54:02 / 610okunma / 1yorum
Beşir Ayvazoğlu

Fâtih, Çandaroğlu Beyliği´ini ilhak ettiğinde bu beyliğin başında Kızıl Ahmed Bey bulunuyordu. Kendisine verilen Mora Sancağı´na gitmeyerek Uzun Hasan´a sığınan ve iki Türk hükümdarı arasındaki rekabeti kızıştırarak Otlukbeli Meydan Muharebesi´nin çıkmasında önemli bir rol oynayan Kızıl Ahmed, II. Bayezid devrinde Osmanlı Devleti´ne iltica etmişti. Oğlu Mehmed Bey, Beyezid´in oğullarından Şehzade Abdullah´ın büyük kızı Şahnisa Sultan´la evlendi ve Şemsi Ahmed Paşa bu evlilikten dünyaya geldi.
***
Enderun´da eğitim gören ve mâhir bir avcı olduğu için Kanuni Sultan Süleyman´ın yakın çevresinde yer almayı başararak önemli görevler üstlenen Şemsi Ahmed Paşa, Rumeli Beylerbeyliğine kadar yükselmişti. Kanuni´nin son seferinde de yanındaydı ve Zigetvar´ı kuşatması için önden gönderilmişti. Devlet adamlığının yanı sıra hatırı sayılır bir şair ve tarihçi olan Şemsi Ahmed Paşa, hoş sohbet, nüktedan ve hazırcevap bir devlet adamı olarak tanınıyordu; bu meziyetleri sayesinde Sultan II. Selim´e vezirlik payesiyle musahip oldu. Bu yakınlıkta, annesi Şahnisa Sultan´ın II. Selim´e dadılık yapmış olmasının da payı vardır.
Şemsi Ahmed Paşa, aynı zamanda Sokullu Mehmed Paşa´ya muhalif hizbin önde gelen isimlerindendir; bu yüzden II. Selim´in ölümüyle kudretli veziriazam karşısında hamisiz kalmış ve İstanbul´dan uzaklaştırılmıştı. Ancak Sultan III. Murad, meziyetlerinin farkında olduğu Paşa´yı İstanbul´a getirterek musahiplik görevine iade etti. Padişah üzerinde Sokullu´nun yetkilerinin kısıtlanmasını sağlayacak derecede etkili olan Şemsi Ahmed Paşa, minnettarlığını Üsküdar sahilinde bir kasır inşa ettirip padişaha hediye ederek gösterdi. Kaynaklarda Şemsi Paşa Kasrı ve Şemsi Paşa Sahilsarayı ismiyle zikredilen bu kasır hakkında fazla bilgi yok.
***
Lâle Devri´nde Dâmad İbrahim Paşa´nın yeniden yaptırdığı ve Şerefâbâd ismini verdiği Şemsi Paşa Kasrı, birkaç defa esaslı bir şekilde tamir ve tadil edilmiş, 1816 yılında da Ampir üslûbunda yeniden yapılmıştır. Sultan II. Mahmud´un devlet işlerinden bunaldıkça gidip dinlendiği bu kasrın hatırası sadece Nedim´in şuh bir şarkısında ve Yahya Kemal´in Lâle Devri´ni anlattığı şiirlerinden biri olan “Şerefâbâd” gazelinde yaşamaktadır:
O şûh ağlar bugün Kasr-ı Şerefâbâd´a geldikçe
O nûşânûş demler hâtır-ı nâşâda geldikçe
***
Sokullu Mehmed Paşa´yla zaman zaman şakalaşarak iğneli lâflar ettiği söylenen Şemsi Ahmed Paşa, rivayete göre, bir gün veziriazamın Mimar Sinan´a Azapkapı´da yaptırdığı camiden söz açılınca, alaycı bir dille, güvercinlerin bu caminin kubbelerine çokça pislemesinden rahatsız olup olmadığını sorar.
Sokullu, yeryüzünde üstünden kuşların geçmediği hiçbir yer bulunmadığını, ayrıca kuş pisliğinin necasetten sayılmadığını söyler. Şemsi Ahmed Paşa, ömrünün sonlarına doğru, Sinan´a Üsküdar´da ismini yaşatacak bir cami ısmarlayınca, Sokullu´ya sorduğu soruyu hatırlar ve büyük mimardan camisi için kuşların uçmadığı bir yer bulmasını isteyecektir. Sinan da Üsküdar sahilinde hava akımlarının kesiştiği, bu yüzden kuşların yanaşamadığı bir bölgeyi seçip medresesi ve türbesiyle küçük bir külliye niteliğini taşıyan Şemsi Ahmed Paşa Camii´ni yapar. Tarih 1580...
Sokullu taraftarı bir tarihçi olan Gelibolulu Alî, Şemsi Ahmed Paşa´nın Çandaroğlulları hanedanına son veren Osmanlılardan intikam almak için padişahı rüşvete alıştırdığını, böylece devletin sonuna getirecek bir hastalığın ilk tohumunu attığını iddia etmektedir. Bu iddianın halk arasında “Böyle bir mel´anete bulaşan birinin yaptırdığı camiye kuşlar bile konmaz!” inancının ve Kuşkonmaz isminin yerleşmesine yol açtığını söyleyenler de vardır
Birinci rivayet bir şehir efsanesidir; çünkü Şemsi Ahmed Paşa, külliyesini Sultan III. Murad´a hediye ettiği kasrın yanına yaptırmıştı. İkinci rivayet de -kaynağı Sokullu taraftarı Gelibolulu Alî olduğu için- ihtiyatla karşılanmalıdır.
***
Şemsi Ahmed Paşa, külliyesinin inşası tamamlamadan vefat ettiğine göre, kubbesine kuşların konup konmadığını öğrenememiş olsa gerek. Üsküdar sahilini asırlar boyunca tezyin eden bu zarif külliye, 1894 depreminde ciddi hasar görmüş ve tamir edilmiş; ne var ki medresesinin Balkan Harbi sırasında ve daha sonra göçmenlere tahsis edilmesi yüzünden Cumhuriyet devrine tam bir harabe olarak ulaştığı için gözden çıkarılmıştı.
İbrahim Hakkı Konyalı´nın 1938 yılı başlarında Tan gazetesinde birbiri ardınca yazdığı yazılarla perişan halini kamuoyuna duyurduğu bu Şemsi Paşa Külliyesi, son günlerini yaşamakta olan Atatürk´ün emriyle restore edilerek günümüze ulaştı. Emir yüksek yerden gelmiş olmasaydı, Vakıflar´ın o tarihteki yönetimi külliyeyi arsaya dönüştürüp satmış olacaktı.
1930´larda Şemsi Paşa Külliyesi´nin ne hâlde olduğunu merak edenler, Konyalı´nın abideleri ve Kitabeleriyle Üsküdar Tarihi adlı kitabının birinci cildine müracaat etmelidirler.
***
Mimar Sinan´ın son yıllarında âdeta bütün eserlerini hülâsa etsin diye yaptığı, Üsküdar sahilini paha biçilemez değerde bir pırlanta gibi süsleyen ve bir kuş kafesini andıran bu leb-i derya külliyeyi gözümüz gibi korumak ve denizle irtibatını asla koparmamak zorundayız.

Anahtar Kelimeler: ağlar, bugün, Kasr, Şeref, geldikçe
Okuyucu Yorumları (1 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
zafer
21.3.2017 17:43:37
telefo numarası varmıdir
Yazarın Diğer Yazıları
‘Sevda bölüğünde kıdemli bir asker´ (22 Ekim 2018 - Pazartesi)
Millet bahçeleri ve Gülhane Parkı (16 Ekim 2018 - Salı)
Yunan mitolojisi ve biz (13 Ekim 2018 - Cumartesi)
Yunan mitolojisi ve biz (10 Ekim 2018 - Çarşamba)
Tatlı aşurenin acı hatırası (05 Ekim 2018 - Cuma)
‘Aylar bize hep Muharrem oldu´ (24 Eylül 2018 - Pazartesi)
‘Muhteşem ve feyizli bir başlangıç´ (26 Ağustos 2018 - Pazar)
Rahip Brunson, Reverend Frew ve Halûk (14 Ağustos 2018 - Salı)
Mütebahhir bir dost: Metin Kayahan Özgül (07 Ağustos 2018 - Salı)
Şerefiye Sarnıcı ve sanat (29 Temmuz 2018 - Pazar)
Futbol, milliyetçilik ve ırkçılık (23 Temmuz 2018 - Pazartesi)
Eşsiz bir dost: Mustafa Çalık (15 Temmuz 2018 - Pazar)
Dergâh dergisi okurken... (08 Temmuz 2018 - Pazar)
Münevver, aydın, entelektüel (01 Temmuz 2018 - Pazar)
Semavi Eyice ve Sultan Abdülmecid´in tuğrası (13 Haziran 2018 - Çarşamba)
‘Yâr bana bir eğlence meded´ (04 Haziran 2018 - Pazartesi)
Kudüs, Mescid-i Aksa ve edebiyatımız (22 Mayıs 2018 - Salı)
Ramazan düşünceleri (13 Mayıs 2018 - Pazar)
Edebiyat tarihimiz yeniden yazılmalı (08 Mayıs 2018 - Salı)
‘Geceleyin bir ses böler uykumu´ (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Zulmiyye´den Adliyye´ye Yenicami (30 Nisan 2018 - Pazartesi)
Nurullah Ataç ve Tevfik Fikret (27 Nisan 2018 - Cuma)
Hayat Ağacı´ndan Bursa´da Zaman´a (19 Nisan 2018 - Perşembe)
Hekimbaşı´nın karanfilleri (18 Nisan 2018 - Çarşamba)
‘Miraciye Saklı Miras´ (14 Nisan 2018 - Cumartesi)
‘Utandım bu âciz şairliğimden´ (10 Nisan 2018 - Salı)
Leyleklerin Müslümanlığı (05 Nisan 2018 - Perşembe)
Bir sahafın dağarcığından (28 Mart 2018 - Çarşamba)
Tophane-i Âmire´de muhteşem bir sergi (08 Mart 2018 - Perşembe)
Soyadı hikâyeleri (04 Mart 2018 - Pazar)
Shaykh Tosun Bayrak Al-Jerrahi Al-Halveti (22 Şubat 2018 - Perşembe)
Sultan Abdülhamid biyografisi yazmak (19 Şubat 2018 - Pazartesi)
Cinuçen Bey´in hatıraları (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Bir milyon kitap meselesi (11 Şubat 2018 - Pazar)
Müslümanlar, kitaplar ve kütüphaneler (05 Şubat 2018 - Pazartesi)
Haydarpaşa Garı ve tarih (25 Ocak 2018 - Perşembe)
‘Annemin Kütüphanesi´ (21 Ocak 2018 - Pazar)
Gözyaşı çeşmesi kurumasın (17 Ocak 2018 - Çarşamba)
Haydarpaşa Garı ve tarih (13 Ocak 2018 - Cumartesi)
Vampirizm ve Batı medeniyeti (09 Ocak 2018 - Salı)
İstanbul´un delifişek takvimi (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Âkif´e, dostlarına ve dostluğa dair (01 Ocak 2018 - Pazartesi)
Annemarie Schimmel ve Mevlânâ (22 Aralık 2017 - Cuma)
Karacaahmet, Ali Fuad Başgil ve Atsız (16 Aralık 2017 - Cumartesi)
Osmanlı barışı ve Filistin (11 Aralık 2017 - Pazartesi)
Mehmet Âkif ve Nâzım Hikmet (05 Aralık 2017 - Salı)
Türkler ve Ruslar (27 Kasım 2017 - Pazartesi)
Türkler ve Ruslar (22 Kasım 2017 - Çarşamba)
‘Büyük Kedi Katliamı´ (19 Kasım 2017 - Pazar)
Milli Saraylar Resim Müzesi (13 Kasım 2017 - Pazartesi)
Nobel Edebiyat Ödülü´ne dair güftügû (08 Kasım 2017 - Çarşamba)
TOKİ´nin yeni vizyonu (05 Kasım 2017 - Pazar)
TOKİ´nin yeni vizyonu (23 Ekim 2017 - Pazartesi)
Türk tarihçiliğinin iki İsmail´i (17 Ekim 2017 - Salı)
Osmanlı bilim mirası (06 Ekim 2017 - Cuma)
Bartók, Sarısözen ve türkülerimiz (30 Eylül 2017 - Cumartesi)
Kerkük üzerine düşünceler (27 Eylül 2017 - Çarşamba)
Bienaller ve güncel sanat (21 Eylül 2017 - Perşembe)
Mardinîzadeler Şerif Mardin (17 Eylül 2017 - Pazar)
‘Hayal Şehir´in ince ressamı (13 Eylül 2017 - Çarşamba)
Malazgirt´ten İstanbul´un fethine (30 Ağustos 2017 - Çarşamba)
İstifanın üç devirdeki anlamları (25 Ağustos 2017 - Cuma)
Körleşme (21 Ağustos 2017 - Pazartesi)
“Vay benim köse sakalım” (11 Ağustos 2017 - Cuma)
‘İhtiyar´ın imparatorluğu (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Şehir, kent ve ‘kent kültürü´ (01 Ağustos 2017 - Salı)
‘Bir nev-civansın şûh-ı cihansın´ (20 Haziran 2017 - Salı)
‘Hezarfen´ (17 Haziran 2017 - Cumartesi)
Sahibinin aynası: Hususi kütüphane (14 Haziran 2017 - Çarşamba)
Davul muhabbeti (06 Haziran 2017 - Salı)
Fâtih´in biyografisini yazmak (01 Haziran 2017 - Perşembe)
Kızılelma muhabbeti (25 Mayıs 2017 - Perşembe)
Bir Darülelhan vardı (19 Mayıs 2017 - Cuma)
‘Ben sulh adamıyım´ (15 Mayıs 2017 - Pazartesi)
Biyografi muhabbeti (03 Mayıs 2017 - Çarşamba)
‘Tebessüm İnkılâbı´ (28 Nisan 2017 - Cuma)
Renkler muhabbeti (26 Nisan 2017 - Çarşamba)
‘Bir ağaç gibi tek ve hür...´ (16 Nisan 2017 - Pazar)
Karga muhabbeti (03 Nisan 2017 - Pazartesi)
İnci Enginün´e saygı (29 Mart 2017 - Çarşamba)
İnci Enginün´e saygı (25 Mart 2017 - Cumartesi)
‘Hezarfen Çizgen´den ‘Anbean´ (14 Mart 2017 - Salı)
Ezana ve ezan şiirlerine dair (28 Şubat 2017 - Salı)
Sanat, edebiyat ve ahlâk (15 Şubat 2017 - Çarşamba)
‘Feyhaman Duran: İki Dünya Arasında´ (08 Şubat 2017 - Çarşamba)
Gazi, Serbest Fırka ve Ağaoğlu Ahmet Bey (04 Şubat 2017 - Cumartesi)
‘Zamanı Aşan Taşlar´ (29 Ocak 2017 - Pazar)
Satranç muhabbeti (23 Ocak 2017 - Pazartesi)
Refik Erduran ve Türk aydınları (16 Ocak 2017 - Pazartesi)
‘Bembeyaz bir dünyada yaşamak´ (10 Ocak 2017 - Salı)
Elveda Galata Köprüsü (05 Ocak 2017 - Perşembe)
Köprüler ve tüneller (30 Aralık 2016 - Cuma)
Yüz yıl önce neler oldu? (24 Aralık 2016 - Cumartesi)
‘Âlemde ziyâ kalmasa halk etmelisin, halk!´ (07 Aralık 2016 - Çarşamba)
Tanburî Cemil Bey ve oğlu (04 Aralık 2016 - Pazar)
‘Yangın vaaar!´ (01 Aralık 2016 - Perşembe)
‘Tarihim, şerefim, her şeyim...´ (31 Ekim 2016 - Pazartesi)
Maymuncuk kelimeler (18 Ekim 2016 - Salı)
Sivas´ta Selçuklu´yu düşünmek (07 Eylül 2016 - Çarşamba)
Tarikatlar ve siyaset (19 Ağustos 2016 - Cuma)
Yazmak ve yazarlık hakkında düşünceler (27 Haziran 2016 - Pazartesi)
Masalları bile dönüştürmek istediler (21 Haziran 2016 - Salı)
‘Kul olayım kalem tutan ellere´ (14 Haziran 2016 - Salı)
NECİP FAZIL VE AĞAÇLAR (07 Haziran 2016 - Salı)
Aydos´un ikinci fethi (04 Haziran 2016 - Cumartesi)
HARİKA BİR FOTO-BİYOGRAFİ (28 Mayıs 2016 - Cumartesi)
OSMAN HAMDİ BEY VE YEŞİL CAMİ (24 Mayıs 2016 - Salı)
Üç sofra (20 Mayıs 2016 - Cuma)
Bıyık hikayeleri (17 Mayıs 2016 - Salı)
MECAZ, KİNAYE,ALEGORİ, İRONİ. V.B. (03 Mayıs 2016 - Salı)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
İlim, kendini bilmektir.

Yunus Emre
YUSUF KAPLAN
YUSUF KAPLAN
Dikkat! Türkiye´nin sosyolojisi metamorfoz geçiriyor!
BERAT DEMİRCİ
BERAT DEMİRCİ
BUNLAR HEP BASİT MANTIK KURALLARIDIR
İbrahim KAHVECİ
İbrahim KAHVECİ
Sorun sadece döviz ve faiz olsa keşke
Prof. Mustafa Çağrıcı
Prof. Mustafa Çağrıcı
Ehl-i Sünnet tek tip midir?
Yusuf Ziya Cömert
Yusuf Ziya Cömert
Para görününce vicdan sıvışır
Mehmet Şevket EYGİ
Mehmet Şevket EYGİ
İslam´ın ölçütleri
İBRAHİM TENEKECİ
İBRAHİM TENEKECİ
Son günlerin dünyası
MUSTAFA KUTLU
MUSTAFA KUTLU
Âlet işler el övünür
Gülşah Akkaş Yaman
Gülşah Akkaş Yaman
Nasılsın dediklerinde
Selahattin Çerik
Selahattin Çerik
Şükürname!
İsmail Dursun
İsmail Dursun
Sivasspor´dan Beşiktaş´a Futbol Dersi
D. Mehmet Doğan
D. Mehmet Doğan
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
Kemal Öztürk
Kemal Öztürk
Sessiz karşı devrim
Müjgan Üçer
Müjgan Üçer
SİVAS HALAYINA DURAN GENÇLER
Beşir Ayvazoğlu
Beşir Ayvazoğlu
TÜYAP Kitap Fuarı´na ve Selim İleri´ye dair
Yusuf Ziya Ünsal
Yusuf Ziya Ünsal
Avucunuzdaki Kelebek
Aydın Ünal
Aydın Ünal
Dikkat, PKK dönüşüyor
Ahmet ÖZDEMİR
Ahmet ÖZDEMİR
Ey ana toprağı, ey Anadolu
Muzaffer Gücer
Muzaffer Gücer
SİVASIN ÇERMİKLERİ
Ö. EMİR DOĞAN
Ö. EMİR DOĞAN
“YAZIN ÜÇ AY YATAN ÖĞRETMEN” HA!
Salih Tuna
Salih Tuna
Türk ekonomisi McKinsey´e mi emanet edildi?
Osman Nuri Kesici
Osman Nuri Kesici
25 Eylül Dünya Eczacılar günü...
Mahmut Erol Kılıç
Mahmut Erol Kılıç
Bilgilendirme notu
Muhsin Kaya
Muhsin Kaya
SİVAS´A SELAM YOLA DEVAM
Talha Gurbetçi
Talha Gurbetçi
OSMANLICAYA SAHİP ÇIKALIM
Yavuz Bülent Bakiler
Yavuz Bülent Bakiler
DÜŞMANIYIM ASALETİN KELİMELERDE BİLE”
Sami Akkuş
Sami Akkuş
DUA EDİN...
Ergün Diler
Ergün Diler
Kıbrıs planı
Gülşah YARLI
Gülşah YARLI
Sezona veda
Fikret ÜNSAL
Fikret ÜNSAL
DEDİKODUSU ÇIKARSA OLUR
Aziz Erdoğan
Aziz Erdoğan
ÇANAKKALE RUHU DÜNDEN DİRİDİR
Zübeyir Kamil Akkaya
Zübeyir Kamil Akkaya
Batı´ya Doğru - Taklit Bitti, Tahkik Başladı!
Salih Şahin
Salih Şahin
OSMANLI ARAPLARI NASIL SÖMÜRDÜ!
S. Emrah GÖKTAŞI
S. Emrah GÖKTAŞI
Sivil toplum
Osman Nuri KESİCİ
Osman Nuri KESİCİ