O, büyük bir kültür, edebiyat ve âhlak adamıydı
Tarih: 19.1.2017 08:51:37 / 498okunma / 0yorum
Beşir Ayvazoğlu

Orhan Okay hocamız da göçtü, innâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn. Daha on beş gün önce İSAM´da görüşmüş, birlikte yemek yemiştik. Keyfi yerinde görünüyordu, yemeğini de iştahla yemişti; ama kemiklerinin onu artık taşıyamadığını biliyorduk.

 

Eşinin vefatından sonra psikolojik olarak da hızla çöken aziz hocamızı İSAM´da yıllarca aynı odayı paylaştığı Nurettin Albayrak´ın genç yaşta vefatı da çok sarsmıştı. Artık yazmakta zorlanıyor, hayata okuyarak tutunuyordu. Bel kemiğindeki çatlaklar yüzünden hastaneye kaldırıldığını birkaç gün önce Alim Kahraman´dan öğrendim; Cuma sabahı vefat haberini de Alim verdi. Ne kadar üzüldüğümü anlatamam. Hocam olmadı, ama Beşir Fuad biyografisinden başlayarak bütün eserlerini ince bir dikkatle okuduğum ve çalıştığım konularda ne zaman zorlansam bilgisine müracaat ettiğim için onu gerçek hocalarımdan biri olarak görürdüm.

 

***

 

Üç kuşaktan beri İstanbul´da yaşayan bir ailenin çocuğu olarak, Salmatomruk´ta dünyaya gelen Orhan Okay hocamızın çocukluğu, Edirnekapısı civarında, İmparatorluğun çoğulcu yapısını yansıtan çok renkli bir semtte geçmiş. Bu da, şahsiyetinin, tarihî ve tabii dokusu, nüfus yapısı ve terbiyesiyle hâlâ Osmanlı karakteri gösteren 1930´ların İstanbul´unda şekillendiğini gösteriyor.

 

1990´ların başında Dergâh dergisinde ateşe ve eski İstanbul yangılarına dair yazılarım çıkıyordu. Bir gün Orhan Okay hocamızdan daktiloyla yazılmış uzun bir mektup aldım; Erzurum´dan gönderdiği bu hoş mektupta, Şeyh Galib´in üzerlerine her gâh ateşler yağan ve kıvılcım taneleri ekip parça parça kalpler biçen Beni Muhabbet Kabilesi ile semenderler gibi ateşle iç içe yaşamayı neredeyse bir hayat tarzı haline getirmiş eski İstanbul halkı arasında kurduğum ilişkiyi isabetli bulduğunu belirttikten sonra, zarif bir üslûpla, ilki Zeynep Hanım Konağı´nı kül yığınına çeviren yangın olmak üzere, bizzat şahit olduğu birkaç büyük İstanbul yangınından söz ediyordu.

 

Aziz hocamızın aslında doğma büyüme İstanbullu olduğunu o gün daha farklı bir biçimde, biraz da kendimi onun yerine koyarak düşündüm. Meslek hayatının tamamını taşrada geçirdiği hâlde, zarafeti, çelebiliği ve Türkçesiyle İstanbullu kalmayı başaran, nesli tükenmiş bir ideal ve ahlâk adamı, hakiki bir hocaydı o.

 

***

 

Yüksek Öğretmen Okulu ile Edebiyat Fakültesi´nin Türk Dili ve Edebiyatı bölümlerinden 1955 Şubat´ında mezun olduktan sonra edebiyat öğretmeni olarak Artvin´e tayin edilen Orhan Okay, devrin çok zor şartlarına rağmen, “Ne desem, ben orada Senfoni Pastoral´i mi, yoksa Pan´ı mı yaşadım?” diye tarif ettiği ve hiç unutmadığı bir yıl geçirmiştir. Sonra Merzifon´da yedek subaylık, ardından Diyarbakır´a tayin... Diyarbakır´da, en fazla bunaldığı günlerden birinde, hocası Mehmet Kaplan´dan aldığı mektup ona Erzurum Atatürk Üniversitesi´nde tam otuz beş yıl sürecek hocalık hayatının kapısını aralayacaktır.

 

Erzurum´daki yüzlerce talebe yetiştiren ve edebiyat dünyamızda adeta bir efsaneye dönüşen hocamızı anlatmaya çalıştığım portrenin başlığı şöyleydi: “Erzurum´un İstanbullu Hoca´sı”.

 

Anadolu şehirlerinde yaşanan bu kırk yılın arkasında, Vefa Lisesi´nde felsefe hocası Nurettin Topçu´nun Orhan Okay hocamıza aşıladığı idealizm ve Anadolucu milliyetçilik vardı. Anadolu´da hizmet vererek “milletin ma´kûs taliini yenmek” isteyen genç ve idealist öğretmenler, bugünkülerin aksine, tayinleri doğu şehirlerine çıktığı zaman sevinirlerdi. 1940´ların, 50´lerin Anadolu´suna, özellikle Doğu Anadolu´ya gitmek, bir bakıma dünya ile irtibatı koparmak mânasına gelmesine rağmen...

 

17-01/15/sdfs.jpgOrhan Okay hocamızla İSAM´da bir hatıra fotoğrafı. (Soldan sağa) Alim Kahraman, Orhan Okay, Beşir Ayvazoğlu ve Mustafa Uzun.

 

Orhan Okay hocamızın Artvin´de başlayan Anadolu hayatıyla ilgili izlenimlerini merak eden okuyucularım, onun son kitaplarından biri olan Anadolu´dan Hatıralarla Nurettin Topçu´nun Mektupları´nı okumalıdırlar.

 

***

 

Yüksek bir edebî zevke sahip olan Orhan Okay hocamızın yukarıda sözünü ettiğim kitabının yanı sıra, portre yazılarından oluşan Silik Fotoğraflar ve İstanbul´u anlattığı Bir Başka İstanbul isimli isimli kitapları okunursa, onun sadece bir edebiyat tarihçisi değil, aynı zamanda edebiyat tarihlerinde yer alması gereken bir edip oluğunu görülecektir. Zengin kültürü ve dikkati, onun yazdıklarını farklı kılardı. İlgi alanı çok genişti; felsefe ve estetikle ilgilenmişti. Belki şaşıracaksınız;  çok zengin bir musiki kültürüne sahipti, Batı musikisini de çok iyi bilir ve dinlerdi. Gençliğinde hat sanatını merak etmiş ve bir süre Hattat Halim Özyazıcı´nın talebesi olmuştu. Biyografi yazarlığına gelince: Beşir Fuad: İlk Türk Pozitivist ve Natüralisti (1969) adlı doktora tezi, bizde yazılmış en önemli biyografik metinlerden biridir. Bir Hülya Adamının Romanı adlı Ahmet Hamdi Tanpınar biyografisinin de çok zengin ve ufuk açıcı bir çalışma olduğunu kaydetmeliyim.

 

Hocamızın Mehmed Âkif, Yahya Kemal, Ahmet Hâşim, Necip Fâzıl, Ahmet Hamdi Tanpınar ve daha birçok edebiyat adamı hakkında yazdıkları, her zaman müracaat ettiğimiz önemli metinlerdir.

 

***

 

Orhan Okay hocamızın meziyetlerinden biri de inanılmaz okuma azmiydi. Kitabı, kitapçı dükkânlarını ve Sahhaflar Çarşısı´nı ortaokul yıllarında keşfetmiş, lise yıllarında ise tam bir bibliyofil olmuştu. İlgisini çeken kitapları sonuna kadar okumadan bırakmaz, dergileri bile satır satır okurdu. Kendisine imzalayıp takdim ettiğimiz kitapları büyük bir dikkatle okuyup tespit ettiği hataları ve eksiklikleri sayfa kenarlarına kaydetmiştir. Tanpınar´ın notlandırarak neşre hazırladığım Beş Şehir´ini de büyük bir titizlikle okuyarak kimsenin farkına varmadığı düzeltme hatalarına ve bilgi eksikliklerine dikkatimi çekmişti. Bir müşkülümüz olduğu zaman bilirdik ki Orhan Okay hocamız var, ona sorarız ve hallederiz.

 

***

 

Orhan Okay hocamızı dün Fatih Camii´nde kılınan cenaze namazından sonra Merkezefendi´de toprağa emanet ettik. Büyük bir kültür, edebiyat ve ahlâk adamıydı. Acımız büyüktür. Kendisine Cenab-ı Hak´tan rahmet, yakınlarına ve edebiyat dünyamıza başsağlığı diliyorum.

Anahtar Kelimeler: büyük, kültür, edebiyat, hlak, adamıydı
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
‘Sevda bölüğünde kıdemli bir asker´ (22 Ekim 2018 - Pazartesi)
Millet bahçeleri ve Gülhane Parkı (16 Ekim 2018 - Salı)
Yunan mitolojisi ve biz (13 Ekim 2018 - Cumartesi)
Yunan mitolojisi ve biz (10 Ekim 2018 - Çarşamba)
Tatlı aşurenin acı hatırası (05 Ekim 2018 - Cuma)
‘Aylar bize hep Muharrem oldu´ (24 Eylül 2018 - Pazartesi)
‘Muhteşem ve feyizli bir başlangıç´ (26 Ağustos 2018 - Pazar)
Rahip Brunson, Reverend Frew ve Halûk (14 Ağustos 2018 - Salı)
Mütebahhir bir dost: Metin Kayahan Özgül (07 Ağustos 2018 - Salı)
Şerefiye Sarnıcı ve sanat (29 Temmuz 2018 - Pazar)
Futbol, milliyetçilik ve ırkçılık (23 Temmuz 2018 - Pazartesi)
Eşsiz bir dost: Mustafa Çalık (15 Temmuz 2018 - Pazar)
Dergâh dergisi okurken... (08 Temmuz 2018 - Pazar)
Münevver, aydın, entelektüel (01 Temmuz 2018 - Pazar)
Semavi Eyice ve Sultan Abdülmecid´in tuğrası (13 Haziran 2018 - Çarşamba)
‘Yâr bana bir eğlence meded´ (04 Haziran 2018 - Pazartesi)
Kudüs, Mescid-i Aksa ve edebiyatımız (22 Mayıs 2018 - Salı)
Ramazan düşünceleri (13 Mayıs 2018 - Pazar)
Edebiyat tarihimiz yeniden yazılmalı (08 Mayıs 2018 - Salı)
‘Geceleyin bir ses böler uykumu´ (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Zulmiyye´den Adliyye´ye Yenicami (30 Nisan 2018 - Pazartesi)
Nurullah Ataç ve Tevfik Fikret (27 Nisan 2018 - Cuma)
Hayat Ağacı´ndan Bursa´da Zaman´a (19 Nisan 2018 - Perşembe)
Hekimbaşı´nın karanfilleri (18 Nisan 2018 - Çarşamba)
‘Miraciye Saklı Miras´ (14 Nisan 2018 - Cumartesi)
‘Utandım bu âciz şairliğimden´ (10 Nisan 2018 - Salı)
Leyleklerin Müslümanlığı (05 Nisan 2018 - Perşembe)
Bir sahafın dağarcığından (28 Mart 2018 - Çarşamba)
Tophane-i Âmire´de muhteşem bir sergi (08 Mart 2018 - Perşembe)
Soyadı hikâyeleri (04 Mart 2018 - Pazar)
Shaykh Tosun Bayrak Al-Jerrahi Al-Halveti (22 Şubat 2018 - Perşembe)
Sultan Abdülhamid biyografisi yazmak (19 Şubat 2018 - Pazartesi)
Cinuçen Bey´in hatıraları (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Bir milyon kitap meselesi (11 Şubat 2018 - Pazar)
Müslümanlar, kitaplar ve kütüphaneler (05 Şubat 2018 - Pazartesi)
Haydarpaşa Garı ve tarih (25 Ocak 2018 - Perşembe)
‘Annemin Kütüphanesi´ (21 Ocak 2018 - Pazar)
Gözyaşı çeşmesi kurumasın (17 Ocak 2018 - Çarşamba)
Haydarpaşa Garı ve tarih (13 Ocak 2018 - Cumartesi)
Vampirizm ve Batı medeniyeti (09 Ocak 2018 - Salı)
İstanbul´un delifişek takvimi (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Âkif´e, dostlarına ve dostluğa dair (01 Ocak 2018 - Pazartesi)
Annemarie Schimmel ve Mevlânâ (22 Aralık 2017 - Cuma)
Karacaahmet, Ali Fuad Başgil ve Atsız (16 Aralık 2017 - Cumartesi)
Osmanlı barışı ve Filistin (11 Aralık 2017 - Pazartesi)
Mehmet Âkif ve Nâzım Hikmet (05 Aralık 2017 - Salı)
Türkler ve Ruslar (27 Kasım 2017 - Pazartesi)
Türkler ve Ruslar (22 Kasım 2017 - Çarşamba)
‘Büyük Kedi Katliamı´ (19 Kasım 2017 - Pazar)
Milli Saraylar Resim Müzesi (13 Kasım 2017 - Pazartesi)
Nobel Edebiyat Ödülü´ne dair güftügû (08 Kasım 2017 - Çarşamba)
TOKİ´nin yeni vizyonu (05 Kasım 2017 - Pazar)
TOKİ´nin yeni vizyonu (23 Ekim 2017 - Pazartesi)
Türk tarihçiliğinin iki İsmail´i (17 Ekim 2017 - Salı)
Osmanlı bilim mirası (06 Ekim 2017 - Cuma)
Bartók, Sarısözen ve türkülerimiz (30 Eylül 2017 - Cumartesi)
Kerkük üzerine düşünceler (27 Eylül 2017 - Çarşamba)
Bienaller ve güncel sanat (21 Eylül 2017 - Perşembe)
Mardinîzadeler Şerif Mardin (17 Eylül 2017 - Pazar)
‘Hayal Şehir´in ince ressamı (13 Eylül 2017 - Çarşamba)
Malazgirt´ten İstanbul´un fethine (30 Ağustos 2017 - Çarşamba)
İstifanın üç devirdeki anlamları (25 Ağustos 2017 - Cuma)
Körleşme (21 Ağustos 2017 - Pazartesi)
“Vay benim köse sakalım” (11 Ağustos 2017 - Cuma)
‘İhtiyar´ın imparatorluğu (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Şehir, kent ve ‘kent kültürü´ (01 Ağustos 2017 - Salı)
‘Bir nev-civansın şûh-ı cihansın´ (20 Haziran 2017 - Salı)
‘Hezarfen´ (17 Haziran 2017 - Cumartesi)
Sahibinin aynası: Hususi kütüphane (14 Haziran 2017 - Çarşamba)
Davul muhabbeti (06 Haziran 2017 - Salı)
Fâtih´in biyografisini yazmak (01 Haziran 2017 - Perşembe)
Kızılelma muhabbeti (25 Mayıs 2017 - Perşembe)
Bir Darülelhan vardı (19 Mayıs 2017 - Cuma)
‘Ben sulh adamıyım´ (15 Mayıs 2017 - Pazartesi)
Biyografi muhabbeti (03 Mayıs 2017 - Çarşamba)
‘Tebessüm İnkılâbı´ (28 Nisan 2017 - Cuma)
Renkler muhabbeti (26 Nisan 2017 - Çarşamba)
‘Bir ağaç gibi tek ve hür...´ (16 Nisan 2017 - Pazar)
Karga muhabbeti (03 Nisan 2017 - Pazartesi)
İnci Enginün´e saygı (29 Mart 2017 - Çarşamba)
İnci Enginün´e saygı (25 Mart 2017 - Cumartesi)
‘Hezarfen Çizgen´den ‘Anbean´ (14 Mart 2017 - Salı)
Ezana ve ezan şiirlerine dair (28 Şubat 2017 - Salı)
Sanat, edebiyat ve ahlâk (15 Şubat 2017 - Çarşamba)
‘Feyhaman Duran: İki Dünya Arasında´ (08 Şubat 2017 - Çarşamba)
Gazi, Serbest Fırka ve Ağaoğlu Ahmet Bey (04 Şubat 2017 - Cumartesi)
‘Zamanı Aşan Taşlar´ (29 Ocak 2017 - Pazar)
Satranç muhabbeti (23 Ocak 2017 - Pazartesi)
Refik Erduran ve Türk aydınları (16 Ocak 2017 - Pazartesi)
‘Bembeyaz bir dünyada yaşamak´ (10 Ocak 2017 - Salı)
Elveda Galata Köprüsü (05 Ocak 2017 - Perşembe)
Köprüler ve tüneller (30 Aralık 2016 - Cuma)
Yüz yıl önce neler oldu? (24 Aralık 2016 - Cumartesi)
‘Âlemde ziyâ kalmasa halk etmelisin, halk!´ (07 Aralık 2016 - Çarşamba)
Tanburî Cemil Bey ve oğlu (04 Aralık 2016 - Pazar)
‘Yangın vaaar!´ (01 Aralık 2016 - Perşembe)
‘Tarihim, şerefim, her şeyim...´ (31 Ekim 2016 - Pazartesi)
Maymuncuk kelimeler (18 Ekim 2016 - Salı)
Sivas´ta Selçuklu´yu düşünmek (07 Eylül 2016 - Çarşamba)
Tarikatlar ve siyaset (19 Ağustos 2016 - Cuma)
Yazmak ve yazarlık hakkında düşünceler (27 Haziran 2016 - Pazartesi)
Masalları bile dönüştürmek istediler (21 Haziran 2016 - Salı)
‘Kul olayım kalem tutan ellere´ (14 Haziran 2016 - Salı)
NECİP FAZIL VE AĞAÇLAR (07 Haziran 2016 - Salı)
Aydos´un ikinci fethi (04 Haziran 2016 - Cumartesi)
HARİKA BİR FOTO-BİYOGRAFİ (28 Mayıs 2016 - Cumartesi)
OSMAN HAMDİ BEY VE YEŞİL CAMİ (24 Mayıs 2016 - Salı)
Üç sofra (20 Mayıs 2016 - Cuma)
Bıyık hikayeleri (17 Mayıs 2016 - Salı)
MECAZ, KİNAYE,ALEGORİ, İRONİ. V.B. (03 Mayıs 2016 - Salı)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
"Yenileceğinden korkan, daima yenilir."

YILDIRIM BEYAZIT
İbrahim KAHVECİ
İbrahim KAHVECİ
Dizel araçlar yandı
İBRAHİM TENEKECİ
İBRAHİM TENEKECİ
Hafızamızı tazeleyelim
Müjgan Üçer
Müjgan Üçer
SİVAS HALAYINA DURAN GENÇLER
D. Mehmet Doğan
D. Mehmet Doğan
Nevzuhur atatürkçülere Anıtkabir rehberi
Beşir Ayvazoğlu
Beşir Ayvazoğlu
TÜYAP Kitap Fuarı´na ve Selim İleri´ye dair
Mehmet Şevket EYGİ
Mehmet Şevket EYGİ
İslam´ın ölçütleri
Yusuf Ziya Ünsal
Yusuf Ziya Ünsal
Avucunuzdaki Kelebek
Aydın Ünal
Aydın Ünal
Dikkat, PKK dönüşüyor
BERAT DEMİRCİ
BERAT DEMİRCİ
TÜKETİM DEVLETİ VE SÖYLEMİN İKİYÜZÜ
Kemal Öztürk
Kemal Öztürk
Ortadoğu için zor yıl geliyor
Prof. Mustafa Çağrıcı
Prof. Mustafa Çağrıcı
Mâtürîdî toplantılarının hatırlattıkları
Gülşah Akkaş Yaman
Gülşah Akkaş Yaman
Kendini Fark Etmek
İsmail Dursun
İsmail Dursun
Umarım Hoca Değişikliği Sporcuları Ateşler
MUSTAFA KUTLU
MUSTAFA KUTLU
Hududullah-II
Yusuf Ziya Cömert
Yusuf Ziya Cömert
Allah´ı, Peygamber´i rüyada görmek
YUSUF KAPLAN
YUSUF KAPLAN
Eğitimde, ava giderken avlanmak...
Ahmet ÖZDEMİR
Ahmet ÖZDEMİR
Ey ana toprağı, ey Anadolu
Muzaffer Gücer
Muzaffer Gücer
SİVASIN ÇERMİKLERİ
Ö. EMİR DOĞAN
Ö. EMİR DOĞAN
“YAZIN ÜÇ AY YATAN ÖĞRETMEN” HA!
Salih Tuna
Salih Tuna
Türk ekonomisi McKinsey´e mi emanet edildi?
Osman Nuri Kesici
Osman Nuri Kesici
25 Eylül Dünya Eczacılar günü...
Selahattin Çerik
Selahattin Çerik
Zincir
Mahmut Erol Kılıç
Mahmut Erol Kılıç
Bilgilendirme notu
Muhsin Kaya
Muhsin Kaya
SİVAS´A SELAM YOLA DEVAM
Talha Gurbetçi
Talha Gurbetçi
OSMANLICAYA SAHİP ÇIKALIM
Yavuz Bülent Bakiler
Yavuz Bülent Bakiler
DÜŞMANIYIM ASALETİN KELİMELERDE BİLE”
Sami Akkuş
Sami Akkuş
DUA EDİN...
Ergün Diler
Ergün Diler
Kıbrıs planı
Gülşah YARLI
Gülşah YARLI
Sezona veda
Fikret ÜNSAL
Fikret ÜNSAL
DEDİKODUSU ÇIKARSA OLUR
Aziz Erdoğan
Aziz Erdoğan
ÇANAKKALE RUHU DÜNDEN DİRİDİR
Zübeyir Kamil Akkaya
Zübeyir Kamil Akkaya
Batı´ya Doğru - Taklit Bitti, Tahkik Başladı!
Salih Şahin
Salih Şahin
OSMANLI ARAPLARI NASIL SÖMÜRDÜ!
S. Emrah GÖKTAŞI
S. Emrah GÖKTAŞI
Sivil toplum
Osman Nuri KESİCİ
Osman Nuri KESİCİ