Nobel Edebiyat Ödülü´ne dair güftügû
Tarih: 8.11.2017 11:20:26 / 274okunma / 0yorum
Beşir Ayvazoğlu

Nobel Edebiyat Ödülü galiba eskisi kadar ses getirmiyor. Günden Kalanlar isimli romanıyla bu yıl ödüle layık görülen Japon asıllı Kazuo Ishiguro hakkında Türk basınında kayda değer bir değerlendirmeye rastlamadım. İsveç Nobel Akademisi´ne göre, Ishiguro “büyük bir duygusal güce sahip romanlarında dünya ile hayali algı arasındaki uçurumu” ortaya çıkarmış. Türkçeye değişik şekillerde çevrilen bu ifadeyle tam olarak ne demek istendiğini anlamak için Nagasaki doğumlu yazarın diğer kitaplarının da Türkçeye çevrilmesini bekleyeceğiz. Ishiguro´nun sekiz romanından dilimize kazandırılan sadece Günden Kalanlar...
***
İsveç Akademisi´nin özellikle Nobel Edebiyat Ödülü´nü verirken hangi kriterleri kullandığını galiba hiçbir zaman tam olarak bilemeyeceğiz. Geçen yıl “Amerikan şarkı kültüründe yeni bir şiirsel anlatım yarattığı için” Nobel Edebiyat Ödülü´ne layık görülen ABD´li şarkıcı Bob Dylan, böyle bir ödül muhtemelen o güne kadar aklından bile geçmediği için çok şaşırmış olmalı ki, ödülü almaya gitmemişti. “Bravo Dylan´a,” demiştim içimden, “ilkeli bir davranış sergiledi!” Yanılmışım; ödül belgesini Mart ayında bir konser için gittiği İsveç´te alan sanatçı, para ödülünü alması için yapması gereken konuşmayı da yapmış ve bu konuşmanın ses kaydı, yanlış hatırlamıyorsam, İsveç Akademisi´nin internet sitesinde yayımlanmıştı.
Peki, Nobel´i reddeden yazar var mı? Var! Bernard Shaw, 1926 yılında, o yıl hiç eser yayımlamadığı halde Nobel Edebiyat Ödülü´ne lâyık görüldüğünü öğrenince şaşırmış ve ödülü kabul edemeyeceğini bildirmişti. Shaw´un sekiz gün süren tartışmalar sonunda ikna edildiği ve aldığı parayı bir derneğe bağışladığı söylenir. 1958 yılında da, SSCB´den Dr. Jivago´nun ünlü yazarı Boris Pasternak, önce kabul ettiği Nobel´i daha sonra ülkesindeki baskılara dayanamayarak “İçinde yaşadığı toplumla bağlarını büsbütün koparmak istemediği” gerekçesiyle reddetmek zorunda kaldı. 1969 yılında ödüllendirilen Samuel Beckett ise, ödül aldığını duyunca, eserlerindeki kişiler gibi hiçbir tepki göstermemiş, tek kelime söylemediği gibi ödülü almaya da gitmemişti.
Jean-Paul Sartre´ın Nobel´i reddetme gerekçesi, aynı zamanda ciddi bir Nobel eleştirisidir: Bazı büyük yazarlara zamanında ödül verilmemiş olması... Gerçekten de, Tolstoy, Anton Çehov, Maksim Gorki, Franz Kafka, Kazancakis, Cengiz Aytmatov gibi nice önemli yazar nedense Nobel´e lâyık görülmemişlerdir. Bizden birçok büyük şair ve yazarın adı bile geçmedi. Fuat Bayramoğlu, bir yazısında, Türkiye´de 1945-1951 yılları arasında elçi olarak İsveç´i temsil eden M. Claes Eric von Post´un hayranlık duyduğu Yahya Kemal´e Nobel Edebiyat Ödülü´nü verdirmek için çok uğraştığını, fakat şairin eserleri kitap haline getirilmemiş ve çoğu yayımlanmamış olduğu için bunu başaramadığını söyler. O kadar...
***
İsveç Akademisi, Nobel Edebiyat Ödülü´nün vereceği yazarları seçerken bazı dengeleri gözettiği ve politik davrandığı iddiasıyla şiddetle eleştirilmiştir. İkinci Dünya Savaşı öncesinde beş Alman yazarına Nobel Edebiyat Ödülü verildiği hâlde, savaştan sonra sadece Heinrich Böll (1972) alabilmiştir.
Üçüncü Dünya ülkelerine ödül verilirken, Batı dillerini ve kültürünü benimsetme gayesinin gözetildiği, ayrıca kültür üstünlüğü kurma mücadelesinde, Fransızca konuşan kesime karşı İngilizce konuşan kesimin desteklendiği öne sürülmüştür. Mesela 1986 yılında ödüle lâyık görülen Afrikalı (Nijerya) yazar Wole Soyinka –ki ödüle lâyık görülen ilk zenci yazardır- milliyet olarak Afrikalı olsa da, gerek tavır ve dil, gerekse yazdıklarının muhtevası bakımından Afrika ile hiçbir bağ taşımıyordu. Ayrıca, Soyinka´ya ödül, Afrika´nın bütün ağırlığıyla dünya gündeminde olduğu bir sırada verilmişti.
***
Nobel´in “politik” bir ödül olduğu yolundaki iddiaları yabana atmamak lâzım. Nitekim İsveç Akademisi, sorulan şu sorulardan hiçbirine bugüne kadar tatmin edici bir cevap verememiştir:
Nobel Edebiyat Ödülü´nü kazanan kişi, ülkesinin veya dünyanın en iyi yazarı mıdır? Nobel jürisinin en iyiyi, en üstünü seçebilmek için dünyada çıkan bütün edebî eserleri gözden geçirmesi mümkün mü? Bu jüri, ödül verdiği kişinin bütün eserlerini gerçekten okumuş mudur? Nobel ödülleri niçin hep yerkürenin belli bir kesimine verilir? Nobel Edebiyat Ödülü verilecek seviyeye ulaşan yazar ve şairler hep Avrupa´dan mı çıkar?
İsveç Akademisi, Hindistan´dan Tagor´a, Japonya´dan Kawabata´ya, Çin´den Mo Yan´a, Arap dünyasından Necip Mahfuz´a, Türkiye´den de Orhan Pamuk´a ödül vererek bu eleştirilerden kurtulmaya çalışmıştır. 2000´de ödül verilen Gao Xingjian, Çin menşeli olmakla birlikte Fransız vatandaşıydı. Ishiguro´nun aslen Japon olmakla beraber İngiliz yazarı sayılması gibi... Bana sorarsanız, Haruki Murakami de rahmetli Yaşar Kemal gibi çok bekleyecek.
***
Nobel, bütün eleştirilere rağmen hiç şüphesiz önemli bir ödüldür ve ülkemizden bir yazarın veya ilim adamının böyle bir ödüle lâyık görülmesi hepimizi gururlandırır. Nitekim 2006 yılında Nobel Edebiyat Ödülü´ne Orhan Pamuk´un, 2015 yılında da Nobel Kimya Ödülü´ne Prof. Dr. Aziz Sancar´ın layık görülmesi göğsümüzü kabartmıştı.

Anahtar Kelimeler: Nobel, Edebiyat, Ödülü, dair, güftüg
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
‘Muhteşem ve feyizli bir başlangıç´ (26 Ağustos 2018 - Pazar)
Rahip Brunson, Reverend Frew ve Halûk (14 Ağustos 2018 - Salı)
Mütebahhir bir dost: Metin Kayahan Özgül (07 Ağustos 2018 - Salı)
Şerefiye Sarnıcı ve sanat (29 Temmuz 2018 - Pazar)
Futbol, milliyetçilik ve ırkçılık (23 Temmuz 2018 - Pazartesi)
Eşsiz bir dost: Mustafa Çalık (15 Temmuz 2018 - Pazar)
Dergâh dergisi okurken... (08 Temmuz 2018 - Pazar)
Münevver, aydın, entelektüel (01 Temmuz 2018 - Pazar)
Semavi Eyice ve Sultan Abdülmecid´in tuğrası (13 Haziran 2018 - Çarşamba)
‘Yâr bana bir eğlence meded´ (04 Haziran 2018 - Pazartesi)
Kudüs, Mescid-i Aksa ve edebiyatımız (22 Mayıs 2018 - Salı)
Ramazan düşünceleri (13 Mayıs 2018 - Pazar)
Edebiyat tarihimiz yeniden yazılmalı (08 Mayıs 2018 - Salı)
‘Geceleyin bir ses böler uykumu´ (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Zulmiyye´den Adliyye´ye Yenicami (30 Nisan 2018 - Pazartesi)
Nurullah Ataç ve Tevfik Fikret (27 Nisan 2018 - Cuma)
Hayat Ağacı´ndan Bursa´da Zaman´a (19 Nisan 2018 - Perşembe)
Hekimbaşı´nın karanfilleri (18 Nisan 2018 - Çarşamba)
‘Miraciye Saklı Miras´ (14 Nisan 2018 - Cumartesi)
‘Utandım bu âciz şairliğimden´ (10 Nisan 2018 - Salı)
Leyleklerin Müslümanlığı (05 Nisan 2018 - Perşembe)
Bir sahafın dağarcığından (28 Mart 2018 - Çarşamba)
Tophane-i Âmire´de muhteşem bir sergi (08 Mart 2018 - Perşembe)
Soyadı hikâyeleri (04 Mart 2018 - Pazar)
Shaykh Tosun Bayrak Al-Jerrahi Al-Halveti (22 Şubat 2018 - Perşembe)
Sultan Abdülhamid biyografisi yazmak (19 Şubat 2018 - Pazartesi)
Cinuçen Bey´in hatıraları (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Bir milyon kitap meselesi (11 Şubat 2018 - Pazar)
Müslümanlar, kitaplar ve kütüphaneler (05 Şubat 2018 - Pazartesi)
Haydarpaşa Garı ve tarih (25 Ocak 2018 - Perşembe)
‘Annemin Kütüphanesi´ (21 Ocak 2018 - Pazar)
Gözyaşı çeşmesi kurumasın (17 Ocak 2018 - Çarşamba)
Haydarpaşa Garı ve tarih (13 Ocak 2018 - Cumartesi)
Vampirizm ve Batı medeniyeti (09 Ocak 2018 - Salı)
İstanbul´un delifişek takvimi (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Âkif´e, dostlarına ve dostluğa dair (01 Ocak 2018 - Pazartesi)
Annemarie Schimmel ve Mevlânâ (22 Aralık 2017 - Cuma)
Karacaahmet, Ali Fuad Başgil ve Atsız (16 Aralık 2017 - Cumartesi)
Osmanlı barışı ve Filistin (11 Aralık 2017 - Pazartesi)
Mehmet Âkif ve Nâzım Hikmet (05 Aralık 2017 - Salı)
Türkler ve Ruslar (27 Kasım 2017 - Pazartesi)
Türkler ve Ruslar (22 Kasım 2017 - Çarşamba)
‘Büyük Kedi Katliamı´ (19 Kasım 2017 - Pazar)
Milli Saraylar Resim Müzesi (13 Kasım 2017 - Pazartesi)
TOKİ´nin yeni vizyonu (05 Kasım 2017 - Pazar)
TOKİ´nin yeni vizyonu (23 Ekim 2017 - Pazartesi)
Türk tarihçiliğinin iki İsmail´i (17 Ekim 2017 - Salı)
Osmanlı bilim mirası (06 Ekim 2017 - Cuma)
Bartók, Sarısözen ve türkülerimiz (30 Eylül 2017 - Cumartesi)
Kerkük üzerine düşünceler (27 Eylül 2017 - Çarşamba)
Bienaller ve güncel sanat (21 Eylül 2017 - Perşembe)
Mardinîzadeler Şerif Mardin (17 Eylül 2017 - Pazar)
‘Hayal Şehir´in ince ressamı (13 Eylül 2017 - Çarşamba)
Malazgirt´ten İstanbul´un fethine (30 Ağustos 2017 - Çarşamba)
İstifanın üç devirdeki anlamları (25 Ağustos 2017 - Cuma)
Körleşme (21 Ağustos 2017 - Pazartesi)
“Vay benim köse sakalım” (11 Ağustos 2017 - Cuma)
‘İhtiyar´ın imparatorluğu (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Şehir, kent ve ‘kent kültürü´ (01 Ağustos 2017 - Salı)
‘Bir nev-civansın şûh-ı cihansın´ (20 Haziran 2017 - Salı)
‘Hezarfen´ (17 Haziran 2017 - Cumartesi)
Sahibinin aynası: Hususi kütüphane (14 Haziran 2017 - Çarşamba)
Davul muhabbeti (06 Haziran 2017 - Salı)
Fâtih´in biyografisini yazmak (01 Haziran 2017 - Perşembe)
Kızılelma muhabbeti (25 Mayıs 2017 - Perşembe)
Bir Darülelhan vardı (19 Mayıs 2017 - Cuma)
‘Ben sulh adamıyım´ (15 Mayıs 2017 - Pazartesi)
Biyografi muhabbeti (03 Mayıs 2017 - Çarşamba)
‘Tebessüm İnkılâbı´ (28 Nisan 2017 - Cuma)
Renkler muhabbeti (26 Nisan 2017 - Çarşamba)
‘Bir ağaç gibi tek ve hür...´ (16 Nisan 2017 - Pazar)
Karga muhabbeti (03 Nisan 2017 - Pazartesi)
İnci Enginün´e saygı (29 Mart 2017 - Çarşamba)
İnci Enginün´e saygı (25 Mart 2017 - Cumartesi)
‘Hezarfen Çizgen´den ‘Anbean´ (14 Mart 2017 - Salı)
Ezana ve ezan şiirlerine dair (28 Şubat 2017 - Salı)
Sanat, edebiyat ve ahlâk (15 Şubat 2017 - Çarşamba)
‘Feyhaman Duran: İki Dünya Arasında´ (08 Şubat 2017 - Çarşamba)
Gazi, Serbest Fırka ve Ağaoğlu Ahmet Bey (04 Şubat 2017 - Cumartesi)
‘Zamanı Aşan Taşlar´ (29 Ocak 2017 - Pazar)
Satranç muhabbeti (23 Ocak 2017 - Pazartesi)
Refik Erduran ve Türk aydınları (16 Ocak 2017 - Pazartesi)
‘Bembeyaz bir dünyada yaşamak´ (10 Ocak 2017 - Salı)
Elveda Galata Köprüsü (05 Ocak 2017 - Perşembe)
Köprüler ve tüneller (30 Aralık 2016 - Cuma)
Yüz yıl önce neler oldu? (24 Aralık 2016 - Cumartesi)
‘Âlemde ziyâ kalmasa halk etmelisin, halk!´ (07 Aralık 2016 - Çarşamba)
Tanburî Cemil Bey ve oğlu (04 Aralık 2016 - Pazar)
‘Yangın vaaar!´ (01 Aralık 2016 - Perşembe)
‘Tarihim, şerefim, her şeyim...´ (31 Ekim 2016 - Pazartesi)
Maymuncuk kelimeler (18 Ekim 2016 - Salı)
Sivas´ta Selçuklu´yu düşünmek (07 Eylül 2016 - Çarşamba)
Tarikatlar ve siyaset (19 Ağustos 2016 - Cuma)
Yazmak ve yazarlık hakkında düşünceler (27 Haziran 2016 - Pazartesi)
Masalları bile dönüştürmek istediler (21 Haziran 2016 - Salı)
‘Kul olayım kalem tutan ellere´ (14 Haziran 2016 - Salı)
NECİP FAZIL VE AĞAÇLAR (07 Haziran 2016 - Salı)
Aydos´un ikinci fethi (04 Haziran 2016 - Cumartesi)
HARİKA BİR FOTO-BİYOGRAFİ (28 Mayıs 2016 - Cumartesi)
OSMAN HAMDİ BEY VE YEŞİL CAMİ (24 Mayıs 2016 - Salı)
Üç sofra (20 Mayıs 2016 - Cuma)
Bıyık hikayeleri (17 Mayıs 2016 - Salı)
MECAZ, KİNAYE,ALEGORİ, İRONİ. V.B. (03 Mayıs 2016 - Salı)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Bela insanın diline bağlıdır. Bir kimse bir şeyi ?yapmam? dedi mi, şeytan her işini bırakıp onu yaptırana kadar uğraşır.

Hz. Muhammed