Berat Demirci


NE VAR NE YOK

NE VAR NE YOK


Şöyle bir fıkra anlatılmıştı, elli senesi rahat vardır. Almanyada bir cihaz üretilmiş, ne sorarsan cevap veriyormuş. Kimi en yüksek dağı soruyor, kimi Nobel ödülünü; her biri de cevabını alıp, hayret ve hayranlıkla kenara çekilip temaşa ediyormuş. Bizim ilk kuşak gurbetçiler de orada malumunuz; durumu sormuş anlamış ve sıraya girmiş, sıra gendine gelince de -sözün gelimi- makinenin omuzuna dokunmuş:

─ Ne var, ne yok?

Demiş.

Maksat hal hatır sormak. “İyilik sağlık…” yahut “Bugünkü günümüze şükür…” gibi bir cevap umuyor bizimki. Cihaz; âlemde ne var ne yok saymaya başlamış, tabii devrelerden çatur çutur sesler gelmeye başlamış. Yapay beyin teknolojisi o zamanlar yoktu ama buna benzer şeyler konuşulurdu. çok ergen bir dönemde aşk hayatları kompütür tarafından düzenlenen bir kırmızı noktalı film bile seyretmiştim Yalçın Sineması’nda. Film 1984 romanının sulandırılmış bir uyarlamasıydı. Filmin sonunda ana kompütür, “Benim de canım var, ben de insanım!” diyor ve koyduğu yasakları kendi ihlal ediyordu.

Bugün yapay beyin teknolojisinin sürati baş döndürüyor. Ayarlıyoruz yapay beyinli bir cihazı, işlerimizin büyük bölümünü hallediyor. Hayatın her bucağında yapay beyinliler, insanın yerine iş görecek; “işsizlik”in her çeşidi dünyayı saracak, sarsacak. “Boş zaman” rekor düzeyde artarken insanın varlığı ve varoluşu üzerine yeniden  düşünmeye zaman ayıran olacak mı? Az yahut çok her devirde vardır  ama bulduğu boş zamana oranla “sual eden insan” sayısı doğru orantılı olmayacaktır; çünkü sanayi devrimi sonrası inşa edilen birey, büyük oranda zaten yapaydır ve yeni sanayi türüyle tebaa düzeyinde uyum sağlayacaktır. Bunlar kader değil; belli şartlarda olabilecekler üzerine tahminlerdir.

Gece gündüz demeden bir yandan anlamak, bir yandan geleceği inşa etmek ile vazifeliyiz. Elbette bir yandan başta andığımız fıkradaki cihazla derin muhabbet kuran dünyalılar sıraya girecek, sohbetlerini/alışverişlerini sürdürecektir. Artık “Ne var, ne yok” denildiğinde “İyilik sağlık yeğen!” diyen gelişmiş yapay beyinler de vardır.

 



YAZARLAR