Mehdilik sempozyumu
Tarih: 7.10.2017 11:33:13 / 399okunma / 0yorum
Prof. Mustafa Çağrıcı

29-30 Eylül 2017´de Sivas Cumhuriyet Ü. İlâhiyat Fakültesi “Uluslararası Mehdilik Sempozyumu” düzenledi. Dekan Prof. Dr. Yusuf Doğan Bey davet için beni aradığında, “Geçtiğimiz yıl KURAMER aynı konuda bir çalışma yaptı; tebliğ ve müzakereleri yayımladı. Yeni bir toplantıya ne gerek var?” diye düşünmüştüm. Ancak tebliğ başlıklarını görünce fikrim değişti. Çoğunluğunu genç akademisyenlerin oluşturduğu konuşmacıları dinlediğimde ise “İyi ki katılmışım” dedim; diğer salondaki eşzamanlı oturumları izleyemediğime de hayıflandım.

***
Tebliğlerden edindiğim bilgileri ve kendimce çıkardığım sonuçları şöyle hülasa edebilirim:
Modern zamanlara kadar dünyanın hemen her bölgesinde bir kurtarıcı inanışı hep var olmuştur. Kur´an-ı Kerim´de –peygamberlerin dışında- mehdi veya başka bir isim altında, bütün kötülüklere son verip dünyada ahlâk, adalet, huzur ve barışı hâkim kılacak bir kurtarıcının çıktığına veya ileride çıkacağına dair bir bilgi bulunmamakta; bireyin ve toplumun kendi kurtuluşunu yine kendisinin başarması gerektiği değişik vesilelerle ifade edilmektedir. Buna rağmen Müslümanlar arasında genellikle Mehdi adı verilen, ilâhî misyon yüklenmiş bir kurtarıcı beklentisi daha ilk yüzyılda ortaya çıkmıştır. Emevî ailesinin idareyi ele geçirmesinin ardından bilinen siyasi sebeplerle güçlü bir muhalefet oluşmuş; özellikle Kerbelâ vahşetinin doğurduğu toplumsal öfke bu muhalefeti daha da güçlendirmiş; Emevî iktidarını yıkıp, hilafeti Hz. Ali Evladına verecek bir kurtarıcı propagandası ve beklentisi gittikçe güç kazanmış; kendisine Mehdi unvanının verildiği ilk kişi ise Hz. Ali´nin Havle adlı eşinden oğlu Muhammed b. Hanefiyye olmuştur.
Emevîler´e karşı yürütülen muhalefet dönemi boyunca Ali Evladının yanında olan Abbas Oğulları, sonuçta durumu kendi lehlerine çevirip, Horasan´dan başlayan kanlı ihtilalin ardından Emevî iktidarına son vermişlerdir.
Hilafetin Abbasîler´e geçmesi elbette Ali taraftarlarını (Şîatü Ali) memnun etmedi ve Mehdi beklentisi Şia´nın İsnâ‘aşeriyye kolunda güçlü bir şekilde yaşadı ve yaşıyor. Sünni dünyada ise soyut bir inanış ve retorik olarak devam etmekle birlikte, başlangıçtakinin aksine, Batı hegemonyasının başladığı zamanlara kadar siyasi ve toplumsal alanda -bazı buhran dönemleri dışında- ciddi bir gündem oluşturmadı. Osmanlı´nın ağır kriz dönemine girdiği son asrında bile yaygın bir Mehdi beklentisinden söz edilemez. Sünni dünyada “mehdî” kelimesinin genellikle iyi işlere önderlik eden veya etmesi umulan kişileri niteleyen bir sıfat ve ayrıca özel isim olarak kullanıldığı görülür.
Sempozyumda edindiğim ilginç bir bilgi de Muhyeddin İbnü´l-Arabî´ye kadar hemen hiçbir mutasavvıfın “mehdî” kavramıyla ilgilenmemiş olmasıdır.

***
Buna rağmen son dönemlerde ne oldu da bu mesele bu kadar konuşulur, tartışılır hale geldi? Sempozyumun benim takip ettiğim oturumlarında bu konu üzerinde durulmadı. Diğer Müslüman toplumlardaki durumu bilmiyorum. Ama ülkemiz için şunu söyleyebilirim: Bizde genellikle bazı cemaatler –son yıllarda oluşan dinî özgürlük ortamından da yararlanarak- bu inanışı fazla sahiplenmeye başladılar. Anlaşıldığına göre bunun da sebebi, bu grupların kendi liderlerine veya davalarına bir mehdiyyet / kurtarıcılık rolü yüklemeleridir. FETÖ de böyle bir davanın peşindeydi. Çok şükür ki başarılı olamadı. Ama olsaydı, “beklenen Mehdi” F. Gülen olarak çoktan gelmiş olacaktı.
İlâhiyatçılar olarak konunun bizi ilgilendiren yanı, bu iddianın din üzerinden yürütülmesidir. Şu halde tarihin bütün devirlerinde türlü amaçlar için istismar aracı yapılmış olan Mehdilik vb. inanışların din içindeki yerini tartışmak ve bir sonuca ulaştırmak ilâhiyatçıların görevidir. FETÖ´de bu görevi ihmal etmemizin sonucunu gördük. Buradan bakılınca bu tür bilimsel toplantılar böyle bir sorumluluğun sonuçları olarak görülmelidir.

Anahtar Kelimeler: Mehdilik, sempozyumu
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Ahlak merkezli dindarlıktan nerelere? (04 Aralık 2018 - Salı)
Gençler! Siz büyüklerinize bakmayın! (26 Kasım 2018 - Pazartesi)
Ehl-i Sünnet tek tip midir? (16 Kasım 2018 - Cuma)
‘Dindarlar´ın dilleri ne kadar dindar? (03 Kasım 2018 - Cumartesi)
‘Vahiy ve peygamberlik´ (25 Ekim 2018 - Perşembe)
Kur´an´ı okumak, hissetmek, anlamak (22 Ekim 2018 - Pazartesi)
İnsan olmak / İnsan kalmak (17 Ekim 2018 - Çarşamba)
İnsan olmak / İnsan kalmak (05 Ekim 2018 - Cuma)
‘Müslüman insan´ ne idi ne oldu (27 Eylül 2018 - Perşembe)
Kur´an ahlâkını anlamak için (13 Eylül 2018 - Perşembe)
Derin bir kaygı ya da çığlık (07 Eylül 2018 - Cuma)
Din-dünya ilişkisini doğru anlamak (31 Ağustos 2018 - Cuma)
Dinamik dindarlık (17 Ağustos 2018 - Cuma)
‘İran ve turan´ (27 Temmuz 2018 - Cuma)
15 Temmuz ihanetinin hatırlattıkları (19 Temmuz 2018 - Perşembe)
‘Din dili´ sorunumuz (13 Temmuz 2018 - Cuma)
Veda Hutbesi üzerine (06 Temmuz 2018 - Cuma)
Seçim sonucuna farklı bakışlar (29 Haziran 2018 - Cuma)
Dinî bilgi ve Diyanet (21 Haziran 2018 - Perşembe)
Türkiye´nin dinî ve kültürel birikimi (17 Haziran 2018 - Pazar)
İslâm´ın güncel sunumu (07 Haziran 2018 - Perşembe)
Havanda su dövmek (25 Mayıs 2018 - Cuma)
Yüz yıl önce yüz yıl sonra Ramazan (18 Mayıs 2018 - Cuma)
İslâmiyet insaniyettir (10 Mayıs 2018 - Perşembe)
Zâhirî-Selefî din yorumu (02 Mayıs 2018 - Çarşamba)
‘Kutlu Doğum´un ardından (26 Nisan 2018 - Perşembe)
İnanç sapması-Ahlak sapması (12 Nisan 2018 - Perşembe)
Dil terörü (06 Nisan 2018 - Cuma)
Diyanet´in taahhütnamesi (26 Mart 2018 - Pazartesi)
Diyanet´in taahhütnamesi (22 Mart 2018 - Perşembe)
İlâhiyatlar ‘güncelleme´nin neresinde? (14 Mart 2018 - Çarşamba)
YENİ ŞEYLER SÖYLEMEK LAZIM (09 Mart 2018 - Cuma)
Sert konuşma! (07 Mart 2018 - Çarşamba)
Düşünme, istişare ve iş yapma üzerine (01 Mart 2018 - Perşembe)
‘Daha az daha çoktur´ (23 Şubat 2018 - Cuma)
Nasıl bir çağda yaşıyoruz? (16 Şubat 2018 - Cuma)
Akıl ve bilim çağında din (11 Şubat 2018 - Pazar)
“1/4 domuz”: Bir kafa yapısı (30 Ocak 2018 - Salı)
Tasavvuf hakkında okunacak bir kitap (09 Ocak 2018 - Salı)
Ev sahibinin günahı (27 Aralık 2017 - Çarşamba)
İnsan olarak Hz. Peygamber (12 Aralık 2017 - Salı)
‘Büyük oyun´un nesiyiz? (29 Kasım 2017 - Çarşamba)
“Küp içindekini sızdırır” (21 Kasım 2017 - Salı)
‘Sünnet´e dair (10 Kasım 2017 - Cuma)
Din görevlilerinin eğitimi (05 Kasım 2017 - Pazar)
‘Hoca Efendi´ kimliği (29 Ekim 2017 - Pazar)
Cami dernekleri (22 Ekim 2017 - Pazar)
Cami ve medeniyet (13 Ekim 2017 - Cuma)
´Anlama sorunumuz´ (29 Eylül 2017 - Cuma)
Buna ‘uygarlık´ mı diyorsunuz? (21 Eylül 2017 - Perşembe)
İbretlik ülke: Pakistan (17 Eylül 2017 - Pazar)
Müslümanlar ne kadar müslüman? (12 Eylül 2017 - Salı)
Ümmet ve Ümmetçilik (24 Ağustos 2017 - Perşembe)
‘Bizim camia´nın sorunları (09 Ağustos 2017 - Çarşamba)
İktisat felsefesi sorunumuz (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Diyanet ve din eğitimimiz (29 Temmuz 2017 - Cumartesi)
İslâm düşüncesinin kısa hikâyesi (07 Temmuz 2017 - Cuma)
“İslâm tevhid dinidir” ne demek? (30 Haziran 2017 - Cuma)
“Doğrusu nedir?” (03 Haziran 2017 - Cumartesi)
Ramazan´a girerken (27 Mayıs 2017 - Cumartesi)
‘Din´ anlayışımız üzerine (23 Mayıs 2017 - Salı)
Gündemdeki konu: İslâmcılık (16 Mayıs 2017 - Salı)
‘Tekbir´ (10 Mayıs 2017 - Çarşamba)
Güven toplumu (03 Mayıs 2017 - Çarşamba)
Güven toplumu (26 Nisan 2017 - Çarşamba)
‘Kendin için istediğini…´ (18 Nisan 2017 - Salı)
Çatışma dili saygı dili (07 Nisan 2017 - Cuma)
Suizan ya da niyet okuma (22 Mart 2017 - Çarşamba)
Suizan ya da niyet okuma (17 Mart 2017 - Cuma)
Siyasetimizde güzel gelişmeler (02 Mart 2017 - Perşembe)
İslamofobi (10 Şubat 2017 - Cuma)
‘İğneyi kendimize…´ (02 Şubat 2017 - Perşembe)
Hutbe ve hayat tarzı (16 Ocak 2017 - Pazartesi)
Üniversiteler ve hocalar niye var? (06 Ocak 2017 - Cuma)
İlâhiyat öğretimimize dair (24 Aralık 2016 - Cumartesi)
PISA raporunun düşündürdükleri (16 Aralık 2016 - Cuma)
‘Kadına şiddet´e farklı bir bakış (01 Aralık 2016 - Perşembe)
‘Söküp atmalıyız´ ama nasıl? (29 Kasım 2016 - Salı)
“Hüve´l-Bâkî (16 Kasım 2016 - Çarşamba)
Cemaat müdafilerine… (06 Kasım 2016 - Pazar)
Din ve dünyevîleşme (22 Ekim 2016 - Cumartesi)
Müslümanlar ‘bütünleşebilir´ mi? (15 Ekim 2016 - Cumartesi)
‘Zor oyunu bozar´ (08 Ekim 2016 - Cumartesi)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Kırk küpü yerden göğe dizseler, ortadan birini çekeler, var sen seyreyle gümbürtüyü?

Yunus Emre
Gülşah Akkaş Yaman
Gülşah Akkaş Yaman
Ümit kesmeyin;
Coşkun GÖKKUŞ
Coşkun GÖKKUŞ
DERBY DEĞİL DÖĞÜŞ...
İBRAHİM TENEKECİ
İBRAHİM TENEKECİ
İyilik yolunda olmak
MUSTAFA KUTLU
MUSTAFA KUTLU
Bilenlerle bilmeyenler
Ahmet ÖZDEMİR
Ahmet ÖZDEMİR
Yahya Kemal ve kökü mazide ati olmak
İsmail Dursun
İsmail Dursun
Vali Salih Ayhan´ın Sivasspor Projesi
Yusuf Ziya Cömert
Yusuf Ziya Cömert
Biraz daha teori çalışalım
Kemal Öztürk
Kemal Öztürk
Yeni bir konferans modeline ihtiyaç var
İbrahim KAHVECİ
İbrahim KAHVECİ
Acı reçete!
YUSUF KAPLAN
YUSUF KAPLAN
Rağmen Tavrı ve Nebevî Şahitlik Yolculuğu
D. Mehmet Doğan
D. Mehmet Doğan
Mütesettir Anıtkabir!
Mehmet Şevket EYGİ
Mehmet Şevket EYGİ
Şeriat aziz eder yüceltir
Beşir Ayvazoğlu
Beşir Ayvazoğlu
Müslüm Baba
Yusuf Ziya Ünsal
Yusuf Ziya Ünsal
Çakmak Taşındaki Ümit
BERAT DEMİRCİ
BERAT DEMİRCİ
LEGO VE DİJİTAL RUHLAR DÜNYASI
Prof. Mustafa Çağrıcı
Prof. Mustafa Çağrıcı
Ahlak merkezli dindarlıktan nerelere?
Ö. EMİR DOĞAN
Ö. EMİR DOĞAN
EV ÖDEVİ Mİ!...
Aydın Ünal
Aydın Ünal
Aday belirlemek artık kolay değil
Salih Tuna
Salih Tuna
Kadir Mısırlıoğlu´nun fesi, PKK´nın kalpağı
Selahattin Çerik
Selahattin Çerik
Şükürname!
Müjgan Üçer
Müjgan Üçer
SİVAS HALAYINA DURAN GENÇLER
Muzaffer Gücer
Muzaffer Gücer
SİVASIN ÇERMİKLERİ
Osman Nuri Kesici
Osman Nuri Kesici
25 Eylül Dünya Eczacılar günü...
Mahmut Erol Kılıç
Mahmut Erol Kılıç
Bilgilendirme notu
Muhsin Kaya
Muhsin Kaya
SİVAS´A SELAM YOLA DEVAM
Talha Gurbetçi
Talha Gurbetçi
OSMANLICAYA SAHİP ÇIKALIM
Yavuz Bülent Bakiler
Yavuz Bülent Bakiler
DÜŞMANIYIM ASALETİN KELİMELERDE BİLE”
Sami Akkuş
Sami Akkuş
DUA EDİN...
Ergün Diler
Ergün Diler
Kıbrıs planı
Gülşah YARLI
Gülşah YARLI
Sezona veda
Fikret ÜNSAL
Fikret ÜNSAL
DEDİKODUSU ÇIKARSA OLUR
Aziz Erdoğan
Aziz Erdoğan
ÇANAKKALE RUHU DÜNDEN DİRİDİR
Zübeyir Kamil Akkaya
Zübeyir Kamil Akkaya
Batı´ya Doğru - Taklit Bitti, Tahkik Başladı!
Salih Şahin
Salih Şahin
OSMANLI ARAPLARI NASIL SÖMÜRDÜ!
S. Emrah GÖKTAŞI
S. Emrah GÖKTAŞI
Sivil toplum
Osman Nuri KESİCİ
Osman Nuri KESİCİ