Kış Türküleri
Tarih: 26.12.2017 11:30:53 / 301okunma / 0yorum
Ahmet ÖZDEMİR

Âşık Çağlarî de Anavatan destanından bir kıta okuyarak zemherinin baharlarımıza bereket taşımasını dileyelim.  

"Senin sevdandır; inan senin sevdan. 
Zemheri gibi şu gönlüme yağan.. 
Dağları boran, yaylası gül kokan, 
Benim güzel Türkiyem cennet vatanım.."

Kar ne kadar çok yağansa yağsın, yaza kalmaz, diye bir atalar sözümüz vardır. Karın çok yağması bereket anlamındadır Anadolu´muzda. "Kar yılı, var yılı" sözü bunun için söylense gerek. Karlı günlerde, "Ben yanarım yavruma, yavrum da yanar yavrusuna" deyimini hatırlarım: 

Adam, evinin damındaki karları kürümekte, anası da oğlu üşür hastalanır diye kaygılanmaktadır. Birkaç kez, aşağıdan seslenir:

"Oğul yeter artık. Üşüyüp hastalanacaksın." Adam aldırmaz, damın başında oyalanır. Yaşlı kadın kundaktaki torununu kucakladığı gibi, getirip karların üzerine bırakır. Bunu gören adam:

"Ana, ne yapıyorsun? Delirdin mi" diye damdan inip yavrusuna  koşar.  İşte bunun için: "Ben yanarım yavruma. Yavrum da yanar yavrusuna" derler.

Radyoya "Kar"la ilgili bir program yapsaydım,  önce, ninemin anlattığı, gökyüzünde yaşayan kar kadınlarının, bohçalarında biriktirdikleri sulu pamukları boşaltınca karın yağdığı masalını, bir yere sıkıştırırdım. Haritayı karşıma alırdım: İşe Rumeli´den "Kar yağar alçaklara" adlı türküyle başlardım. İnerdim Kütahya´ya, "Kar mı yağdı Kütahya´nın başına" türküsünü eklerdim. Gelirdim İç Anadolu´ya Kayseri Pınarbaşı Emayıl köyünden "Kar yağar burum burum"u da alırdım. Doğu Anadolu´nun kapısını Sivas´ta açar, eşlemeli türkülerin güzel bir örneği olan "Kar yağar bardan bardan"ı kadınlar ve erkekler korosuna karşılıklı söyletirdim. Trabzon Çaykara´ya çıkarak "Kar yağayi yağayi" yi kemençe eşliğinde söyletirken, Elazığ´a iner, "Karmı yağmış şu Harput´un Başına" türküsünü de peşine eklerdim. Elazığ´dan Diyarbakır´a geçer "Kar yağar karın üstüne"yi alırdım. Zaman olursa Bayburt´tan da "Kara Basma İz Olur"u eklerdim. Uzun havasız program olmaz. Neriman Altındağ Tüfekçi´yi konuk eder ona da "Karlı dağlar karanlığın kalktı mı"yı söyletirdim. Bir aksilik olur diye "Pencereden kar geliyor, aman anam gurbet bana dar geliyor"u yedekte tutardım.  Programın sonu hareketli olmalı deyip "Kar yağıyor yağıyor/ Mantomu giyeceğim"le yarım saatlik programı bitirdim. 

Her şey bir yana, Anadolu´da kış, hayvanlarının samanı, yemi az olan, yeygisi yiyeceği kıt olan, odunu, kömürü, ayağında ayakkabısı, sırtında paltosu, mantosu olmayanlar için erken gelen, geç giden bir mevsim. 

Şarkışlalı Serdarî, 1900´lü yılların başından bir durum tespiti yapıyor: 

"Rençperin sanatı bir arpa tahıl
Havasın bulmazsa bitmiyor pahıl 
Tecelli olmazsa neylesin akıl, 
Dördü bir okka dolumuz bizim. 

Sekiz ay kışımız dört ay yazımız 
Açlığından telef olur bazımız 
Kasım demeden buz tutar özümüz 
Mayısta çözülür gölümüz bizim
...."

Yeygisi, giygisi kıt olanlar için, kış günlerinin sona ermesi müjde olarak kabul edilir. Ruhsatî gibi cümle halk şükreder: "Gönül azât oldu gamu şitâdan / Şükür Yaradan´a yine yaz geldi / İşte böyle diyordum Hüdâ´dan / Şükür Yaradan´a yine yaz geldi ..."

Anadolu´nun çoğu yerinde kış mevsimi Karakış, Gücük ve Mart aylarıdır. Eğer gücük ayında soğuklar şiddetli olursa "Deli Gücük" derler. Gücük, şubat ayının adı...  Her ne kadar Mart ayında kazma kürek yaksalar da gücük sonu ve mart başlarında a cemreler düşer ve havalar ısınmaya başlar. Rumî mart ayının girdiği gün, çok soğuk olduğuna inanılır. Yani, milâdî 13 Martta kar yağar. Buna "Gücük Döğüşü" denir. "Gücük çıkmam diyor, mart çıkarırım diyor" sözünü bazı yerlerde kullanılır.  Halk arasında "Kocakarı Soğukları" denilen 6-7 gün süren soğuklar 11-17 mart tarihleri arasında olur.. Bu günlere "Berdelâcuz Günleri" denir. Hatta "Yer Burdelâcuz, gök tâciz" diye bir atasözü de var.

Anahtar Kelimeler: Türküleri
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Vehip Sinan (16 Temmuz 2018 - Pazartesi)
Asker ocağı ana kucağı (15 Temmuz 2018 - Pazar)
Bayrak (13 Temmuz 2018 - Cuma)
Nurettin Özdemir ve vatan tanımı (12 Temmuz 2018 - Perşembe)
Ayran mı şerbet mi? (11 Temmuz 2018 - Çarşamba)
Bektaşilerden kulak küpesi (09 Temmuz 2018 - Pazartesi)
Şakşakçılar goygoycular (05 Temmuz 2018 - Perşembe)
Toprakdan dışarı olmak (02 Temmuz 2018 - Pazartesi)
Ah Yemen ! (29 Haziran 2018 - Cuma)
Gönül dostluğu (24 Haziran 2018 - Pazar)
Erdoğan Alkan (22 Haziran 2018 - Cuma)
Bayram nostaljisi (18 Haziran 2018 - Pazartesi)
Bugün bayram günü (17 Haziran 2018 - Pazar)
Mehmet Behçet Yazar (11 Haziran 2018 - Pazartesi)
Deniz türküsü (08 Haziran 2018 - Cuma)
Atlara ilişkin efsaneler (06 Haziran 2018 - Çarşamba)
Yalan ve iman (04 Haziran 2018 - Pazartesi)
İnsan kısım kısım ve Âşık Hüseyin (31 Mayıs 2018 - Perşembe)
Âşık Yalınayak (28 Mayıs 2018 - Pazartesi)
Birlikte yaşadık bu topraklarda (25 Mayıs 2018 - Cuma)
Ferit Ragıp Tuncor (22 Mayıs 2018 - Salı)
Baki kalan bu kubbede (14 Mayıs 2018 - Pazartesi)
Mendil verdim geline (11 Mayıs 2018 - Cuma)
Ahmet Kutsi Tecer Sempozyumu (01 Mayıs 2018 - Salı)
Kitabımsın kitap (28 Nisan 2018 - Cumartesi)
Atatürk ve Bektaşilik (24 Nisan 2018 - Salı)
Hani benim çocukluğum? (23 Nisan 2018 - Pazartesi)
23 Nisan´a doğru (22 Nisan 2018 - Pazar)
Eskiden baharın müjdesi kardelenlerdi. (14 Nisan 2018 - Cumartesi)
Şakanın kataloğu olur mu? (03 Nisan 2018 - Salı)
Âşık Veysel, kahır ve sabır (26 Mart 2018 - Pazartesi)
Kadınlar Günü (09 Mart 2018 - Cuma)
Alparslan (05 Mart 2018 - Pazartesi)
Asker mektupları (26 Şubat 2018 - Pazartesi)
BU VATAN KİMİN? (17 Şubat 2018 - Cumartesi)
Sevgi ile yarış olmalı sevgi (13 Şubat 2018 - Salı)
Kızıldan beyaza Aksultan Abdülhamit (06 Şubat 2018 - Salı)
Şark bülbülü (04 Şubat 2018 - Pazar)
Nazım Hikmet ve Bekir Sıtkı (31 Ocak 2018 - Çarşamba)
Emrah Sivas´ta (28 Ocak 2018 - Pazar)
Kış şarkıları (25 Ocak 2018 - Perşembe)
Avcılık ve Şarkışlalı Serdari (23 Ocak 2018 - Salı)
Tel helva, arabaşı ve konuk (21 Ocak 2018 - Pazar)
Mehmet Emin Yurdakul (18 Ocak 2018 - Perşembe)
Şiir şiirdir. başka söze ne hacet... (15 Ocak 2018 - Pazartesi)
Çalışan gazeteciler bayramı (10 Ocak 2018 - Çarşamba)
Yardım eyle bozatlı hızır (05 Ocak 2018 - Cuma)
Noel Baba mı Ülgen Baba mı? (03 Ocak 2018 - Çarşamba)
Bulutlar ağlamasa yeşillik nasıl güler (30 Aralık 2017 - Cumartesi)
İnternet medyasının resmi ilan alması hayal (23 Aralık 2017 - Cumartesi)
Yerel medya ve sorunları (21 Aralık 2017 - Perşembe)
Garbın ilim ve sanatı (19 Aralık 2017 - Salı)
Zaralı Halil (13 Aralık 2017 - Çarşamba)
Gazetecilik eğitimi ve istihdam (06 Aralık 2017 - Çarşamba)
Bu da Karadenizli Fitnat Hanım (03 Aralık 2017 - Pazar)
Fitnat Hanım fıkraları (01 Aralık 2017 - Cuma)
Fitnat Hanım (28 Kasım 2017 - Salı)
Yörük ve çadır (22 Kasım 2017 - Çarşamba)
Bir acı kahve (20 Kasım 2017 - Pazartesi)
Faruk Nafiz´in sanatı (15 Kasım 2017 - Çarşamba)
Atatürk´ü Anlayabilmek (10 Kasım 2017 - Cuma)
Mualla Orhon (08 Kasım 2017 - Çarşamba)
Divan-ı Lügat-it Türk (19 Ekim 2017 - Perşembe)
Ahmet Kutsi Tecer (16 Ekim 2017 - Pazartesi)
Gazetecilik ve kültür (15 Ekim 2017 - Pazar)
Fasık kime denir? (20 Eylül 2017 - Çarşamba)
Kudüs ortak hedefimiz olmalı (09 Eylül 2017 - Cumartesi)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Dünyada bir garip veya bir yolcuymuş gibi yaşa

Hz. Muhammed