Keramet mi ‘İstikamet´ mi?
Tarih: 29.8.2019 00:00:03 / 413okunma / 0yorum
Prof. Mustafa Çağrıcı

Dinler tarihi, kültür tarihi, antropoloji gibi bilimlerin anlattıklarına göre eski çağlarda dünyanın birçok yerinde kitleleri büyücüler, şamanlar, müneccimler… yönetir; savaşlar, barışlar bile onlara sorulurmuş. Kur´ân-ı Kerîm´de eski devirler anlatılırken böyle olağan dışı bazı durumlardan bahsedilse de Müslümanlar bağlamında herhangi bir kişinin elinde olağanüstü işlerin gerçekleştiğinden ve bunun imkânından asla söz edilmez. En‘âm suresinde putperestlerin -kötü niyetle- Resûlullah´tan mucize (ayet) talep ettikleri, ancak bunların reddedildiği bildirilir; bunun yerine, doğal olaylardaki mucizelere dikkat çekilir. Zâriyat suresinde (51/20-21) gören gözler için tabiatta, hatta bizzat insanın kendisinde sayısız mucizelerin zaten bulunduğu belirtilir.

***

Kur´an´da istikamet inananların en seçkin niteliği olarak anılırken keramet kelimesi hiç geçmez. “K-r-m” kökünden değişik kelimeler, “ikram, cömertlik” ve “değer, güzellik, hoşluk” gibi olağan anlamlarında geçer. Aynı kökten kerîm “ikram sahibi, cömert” anlamında Allah´ın sıfatı olarak da kullanılır. Bir ayette Yüce Allah, özel olarak Âdemoğlunu değerli/şerefli yarattığını (kerremnâ) bildirir. Birçok âlim, insanın varlıklar içindeki bu değer farkını konuşma ve akıl yeteneği ile açıklamışlardır.

Kur´an´da Allah´ın velî/evliya kullarından bahsedilse de onlara “olağanüstü olay” anlamında kerametler isnat edilmez. Çeşitli ayetlere bakarak, Kur´an bakımından velî (çoğulu evliya) kavramını, “imanı bütün, Allah´a itaat edip yasaklarından kaçınan, istikameti düzgün, nefsani arzularına yenilmeyen, Allah nezdinde değerli ve üstün kılınmış mümin” şeklinde tanımlayabiliriz.

“Evliyâullah” (Allah´ın dostları) tabirinin geçtiği Yunus suresinde (10/62-63) şöyle buyurulur: “Biliniz ki, Allah´ın dostları için korku yoktur; onlar üzüntü de çekmeyecekler. Onlar iman etmiş, takva sahibi (günah işlemekten sakınan) kimselerdir.” Böylece Kur´an, “velî/evliya” olmayı iman ve takva şartına bağlamıştır ki, iman ve takva Kur´an´ın en temel kavramları olup, bütün hakikat ve iyilikleri kapsar. İki ayette (41/30, 46/13) “korku ve üzüntü çekmeyecek” olan bu Allah dostları, “Rabbimiz Allah´tır deyip istikamet sahibi olanlar” şeklinde tanıtılmıştır. Böylece Kur´an´ın, takva ve istikamet kavramlarının ikisiyle de üstün ahlakı kastettiği anlaşılmaktadır. Hz. Peygamber de iyi Müslümanı tanımlarken, sonradan yüklenen içeriğiyle “keramet”ten hiç söz etmemiş; onları samimi iman, üstün ahlak, takva ve istikamet kavramlarının içerdiği erdemlerle tanıtmıştır.

Kaynaklardaki bilgilere göre, keramet konusu, olağanüstülük içeren anlamıyla İslam toplumlarında Hz. Peygamber´den 300 yıl kadar sonra gündeme gelmiş, bunda da İslâm coğrafyasına katılan böyle inançlara sahip eski kültürler etkili olmuştur. Sonuçta günümüzden bin yıldan fazla bir zaman öncesinden itibaren İslam kültüründe “Allah´ın, velî kullarının ellerinde ortaya çıkardığı harikulade (olağanüstü) olay” anlamında keramet adı verilen yeni bir telakki başlayıp yerleşmiştir.

***

Bütün ılımlı mutasavvıflar ve âlimlerce tasavvufun esasının keramet değil, istikamet olduğunda ittifak edilmiş; “Keramet nefsinin istediği, istikâmet ise Rabbinin istediği şeydir” denilmiştir (Kuşeyrî Risâlesi, s. 434). Buna rağmen -günümüzün en pahalı filmlerinden de anlayacağımız gibi- insan doğasının olağan dışılığa bitmeyen bir ilgisi vardır. Bu nedenle İslam toplumlarında keramet istikamet´ten daha çok itibar görmüş, velî ve kurtarıcı olduğu düşünülen kişilere adeta süpermen gözüyle bakılmıştır. Çok sayıdaki Menâkıbnâme´lerin muhtevası bunun açık kanıtıdır. Günümüzde de gündem oluşturan bazı cemaat ve tarikatlar hem kendi mürşit ve önderleri hem geçmişteki ünlü sufîler hakkında üretilmiş keramet anlatılarıyla taraftar toplamakta, türlü menfaatler sağlamaktadırlar.

Geçmişte ve günümüzde tasavvufun esas misyonundan saptırılarak evliya, keramet vb. iddialarla anlatılması; toplumlarda entelektüel, ekonomik… geri kalmışlık ve ahlâkî yozlaşmanın asıl sebebinin tasavvuf ve tarikatlar olduğu yolundaki kanaati beslemektedir.

Anahtar Kelimeler: Keramet, İstikamet
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Din ilimlerinde yeni usûl (20 Eylül 2019 - Cuma)
‘İstikamet´ (22 Ağustos 2019 - Perşembe)
Din ve ahlakta eksen kayması (08 Ağustos 2019 - Perşembe)
Kur´an´ı doğru anlama yolunda yeni bir eser (01 Ağustos 2019 - Perşembe)
Hasbihal (25 Temmuz 2019 - Perşembe)
Siyasal İslamcılıların yanlışları (18 Temmuz 2019 - Perşembe)
Aile değerleri ve cinsel farklılıklar (11 Temmuz 2019 - Perşembe)
Sorunumuz Tanzimat mı kafa yapısı mı? (04 Temmuz 2019 - Perşembe)
İslam´ın imajı: Algı ve gerçek (27 Haziran 2019 - Perşembe)
Ulema hegemonyası (20 Haziran 2019 - Perşembe)
‘İslam´ın cazibesi´nden kuşkusu olanlara (13 Haziran 2019 - Perşembe)
“Dine Davet” (24 Mayıs 2019 - Cuma)
Kur´an´da yoksullukla mücadele (09 Mayıs 2019 - Perşembe)
Kur´an´a göre yaşamak (25 Nisan 2019 - Perşembe)
Öteki Batı´yı da görmeliyiz (18 Nisan 2019 - Perşembe)
Bizim dünyada insan hakları (12 Nisan 2019 - Cuma)
Vahyin sonu mu, ‘tarihin sonu mu?´ (04 Nisan 2019 - Perşembe)
Golan Tepeleri neyi anlatıyor? (29 Mart 2019 - Cuma)
Aynayı kendimize tutmak (23 Mart 2019 - Cumartesi)
Sahi biz nereye gidiyoruz?! (07 Mart 2019 - Perşembe)
‘Özlenen geçmiş´ (21 Şubat 2019 - Perşembe)
Neden AHLAK? (15 Şubat 2019 - Cuma)
‘Değişim´ deyince… (11 Şubat 2019 - Pazartesi)
Değişim ve Muhafazakârlık (01 Şubat 2019 - Cuma)
Sosyal medyayı temizlemek için… (25 Ocak 2019 - Cuma)
Bir çevirinin düşündürdükleri (04 Ocak 2019 - Cuma)
Mazoşizme varan müsamahasızlık (02 Ocak 2019 - Çarşamba)
Ahlak merkezli dindarlıktan nerelere? (04 Aralık 2018 - Salı)
Gençler! Siz büyüklerinize bakmayın! (26 Kasım 2018 - Pazartesi)
Ehl-i Sünnet tek tip midir? (16 Kasım 2018 - Cuma)
‘Dindarlar´ın dilleri ne kadar dindar? (03 Kasım 2018 - Cumartesi)
‘Vahiy ve peygamberlik´ (25 Ekim 2018 - Perşembe)
Kur´an´ı okumak, hissetmek, anlamak (22 Ekim 2018 - Pazartesi)
İnsan olmak / İnsan kalmak (17 Ekim 2018 - Çarşamba)
İnsan olmak / İnsan kalmak (05 Ekim 2018 - Cuma)
‘Müslüman insan´ ne idi ne oldu (27 Eylül 2018 - Perşembe)
Kur´an ahlâkını anlamak için (13 Eylül 2018 - Perşembe)
Derin bir kaygı ya da çığlık (07 Eylül 2018 - Cuma)
Din-dünya ilişkisini doğru anlamak (31 Ağustos 2018 - Cuma)
Dinamik dindarlık (17 Ağustos 2018 - Cuma)
‘İran ve turan´ (27 Temmuz 2018 - Cuma)
15 Temmuz ihanetinin hatırlattıkları (19 Temmuz 2018 - Perşembe)
‘Din dili´ sorunumuz (13 Temmuz 2018 - Cuma)
Veda Hutbesi üzerine (06 Temmuz 2018 - Cuma)
Seçim sonucuna farklı bakışlar (29 Haziran 2018 - Cuma)
Dinî bilgi ve Diyanet (21 Haziran 2018 - Perşembe)
Türkiye´nin dinî ve kültürel birikimi (17 Haziran 2018 - Pazar)
İslâm´ın güncel sunumu (07 Haziran 2018 - Perşembe)
Havanda su dövmek (25 Mayıs 2018 - Cuma)
Yüz yıl önce yüz yıl sonra Ramazan (18 Mayıs 2018 - Cuma)
İslâmiyet insaniyettir (10 Mayıs 2018 - Perşembe)
Zâhirî-Selefî din yorumu (02 Mayıs 2018 - Çarşamba)
‘Kutlu Doğum´un ardından (26 Nisan 2018 - Perşembe)
İnanç sapması-Ahlak sapması (12 Nisan 2018 - Perşembe)
Dil terörü (06 Nisan 2018 - Cuma)
Diyanet´in taahhütnamesi (26 Mart 2018 - Pazartesi)
Diyanet´in taahhütnamesi (22 Mart 2018 - Perşembe)
İlâhiyatlar ‘güncelleme´nin neresinde? (14 Mart 2018 - Çarşamba)
YENİ ŞEYLER SÖYLEMEK LAZIM (09 Mart 2018 - Cuma)
Sert konuşma! (07 Mart 2018 - Çarşamba)
Düşünme, istişare ve iş yapma üzerine (01 Mart 2018 - Perşembe)
‘Daha az daha çoktur´ (23 Şubat 2018 - Cuma)
Nasıl bir çağda yaşıyoruz? (16 Şubat 2018 - Cuma)
Akıl ve bilim çağında din (11 Şubat 2018 - Pazar)
“1/4 domuz”: Bir kafa yapısı (30 Ocak 2018 - Salı)
Tasavvuf hakkında okunacak bir kitap (09 Ocak 2018 - Salı)
Ev sahibinin günahı (27 Aralık 2017 - Çarşamba)
İnsan olarak Hz. Peygamber (12 Aralık 2017 - Salı)
‘Büyük oyun´un nesiyiz? (29 Kasım 2017 - Çarşamba)
“Küp içindekini sızdırır” (21 Kasım 2017 - Salı)
‘Sünnet´e dair (10 Kasım 2017 - Cuma)
Din görevlilerinin eğitimi (05 Kasım 2017 - Pazar)
‘Hoca Efendi´ kimliği (29 Ekim 2017 - Pazar)
Cami dernekleri (22 Ekim 2017 - Pazar)
Cami ve medeniyet (13 Ekim 2017 - Cuma)
Mehdilik sempozyumu (07 Ekim 2017 - Cumartesi)
´Anlama sorunumuz´ (29 Eylül 2017 - Cuma)
Buna ‘uygarlık´ mı diyorsunuz? (21 Eylül 2017 - Perşembe)
İbretlik ülke: Pakistan (17 Eylül 2017 - Pazar)
Müslümanlar ne kadar müslüman? (12 Eylül 2017 - Salı)
Ümmet ve Ümmetçilik (24 Ağustos 2017 - Perşembe)
‘Bizim camia´nın sorunları (09 Ağustos 2017 - Çarşamba)
İktisat felsefesi sorunumuz (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Diyanet ve din eğitimimiz (29 Temmuz 2017 - Cumartesi)
İslâm düşüncesinin kısa hikâyesi (07 Temmuz 2017 - Cuma)
“İslâm tevhid dinidir” ne demek? (30 Haziran 2017 - Cuma)
“Doğrusu nedir?” (03 Haziran 2017 - Cumartesi)
Ramazan´a girerken (27 Mayıs 2017 - Cumartesi)
‘Din´ anlayışımız üzerine (23 Mayıs 2017 - Salı)
Gündemdeki konu: İslâmcılık (16 Mayıs 2017 - Salı)
‘Tekbir´ (10 Mayıs 2017 - Çarşamba)
Güven toplumu (03 Mayıs 2017 - Çarşamba)
Güven toplumu (26 Nisan 2017 - Çarşamba)
‘Kendin için istediğini…´ (18 Nisan 2017 - Salı)
Çatışma dili saygı dili (07 Nisan 2017 - Cuma)
Suizan ya da niyet okuma (22 Mart 2017 - Çarşamba)
Suizan ya da niyet okuma (17 Mart 2017 - Cuma)
Siyasetimizde güzel gelişmeler (02 Mart 2017 - Perşembe)
İslamofobi (10 Şubat 2017 - Cuma)
‘İğneyi kendimize…´ (02 Şubat 2017 - Perşembe)
Hutbe ve hayat tarzı (16 Ocak 2017 - Pazartesi)
Üniversiteler ve hocalar niye var? (06 Ocak 2017 - Cuma)
İlâhiyat öğretimimize dair (24 Aralık 2016 - Cumartesi)
PISA raporunun düşündürdükleri (16 Aralık 2016 - Cuma)
‘Kadına şiddet´e farklı bir bakış (01 Aralık 2016 - Perşembe)
‘Söküp atmalıyız´ ama nasıl? (29 Kasım 2016 - Salı)
“Hüve´l-Bâkî (16 Kasım 2016 - Çarşamba)
Cemaat müdafilerine… (06 Kasım 2016 - Pazar)
Din ve dünyevîleşme (22 Ekim 2016 - Cumartesi)
Müslümanlar ‘bütünleşebilir´ mi? (15 Ekim 2016 - Cumartesi)
‘Zor oyunu bozar´ (08 Ekim 2016 - Cumartesi)
Sayfa:
Yusuf Ziya Cömert
Yusuf Ziya Cömert
2023´e dair hedefleri olanlara bir tavsiye
İsmail AYHAN
İsmail AYHAN
BİR ELVADA, BİR MERHABA
İbrahim Kahveci
İbrahim Kahveci
Dövize yöneliş hayra alamet değil
Ahmet Özdemir
Ahmet Özdemir
Zeybek oyunları
Berat Demirci
Berat Demirci
YAZI TURA FARKIYLA ZAGON GENİŞLEMESİ
İsmail Dursun
İsmail Dursun
100. yıl´da Sivas´ta dev medya buluşması
Gülşah Akkaş Yaman
Gülşah Akkaş Yaman
Neden erteleriz ?
Ö. Emir Doğan
Ö. Emir Doğan
WHAT´S APP´TAN YÖNETMEK
D. Mehmet Doğan
D. Mehmet Doğan
Emrem Sultan´dan Yunus Emre´ye
Sümeyye Bülbül
Sümeyye Bülbül
Işığımızı çaldın gece
Yusuf Kaplan
Yusuf Kaplan
Küresel tek devlet ve popüler kültürün hükümranlığı...
Mustafa Öztürk
Mustafa Öztürk
Türk / Türkiye tipi ateizmin genel karakteristiği
İbrahim Tenekeci
İbrahim Tenekeci
Takip mesafesini korumak gerekiyor
Mustafa Kutlu
Mustafa Kutlu
Zoka
Prof. Mustafa Çağrıcı
Prof. Mustafa Çağrıcı
Din ilimlerinde yeni usûl
Beşir Ayvazoğlu
Beşir Ayvazoğlu
Çağdaş Evliya Çelebi´mizi kaybettik
Doğan Kaya
Doğan Kaya
ÂŞIK ŞENLİK´İN LÂTİF ŞAH İLE MİHRİBAN SULTAN HİKÂYESİ (6)
Muzaffer Gücer
Muzaffer Gücer
HAN GAPISI
Ahmet Taşgetiren
Ahmet Taşgetiren
Bozbeyli, İnönü, ihanet vs...
Coşkun Gökkuş
Coşkun Gökkuş
ATOM KARINCA SİVASSPORDA
Mehmet Karaoğul
Mehmet Karaoğul
DÜNYA DEĞİŞİYOR, TARIM VE HAYVANCILIK DA
Kemal Öztürk
Kemal Öztürk
Buruk anılar ayı
Bahar Hızar
Bahar Hızar
“Sağır mısınız?”
Aziz Erdoğan
Aziz Erdoğan
GÖZ AÇTIM SENİ GÖRDÜM
Selahattin Çerik
Selahattin Çerik
Naklen
Müjgan Üçer
Müjgan Üçer
ÇOCUĞU NE OKUTUR?
Muhsin Kaya
Muhsin Kaya
MÜDÜR KİM OLACAK?
Aydın Ünal
Aydın Ünal
Başörtüsü ve Vietnam Sendromu
Salih Tuna
Salih Tuna
Kadir Mısırlıoğlu´nun fesi, PKK´nın kalpağı
Yavuz Bülent Bakiler
Yavuz Bülent Bakiler
DÜŞMANIYIM ASALETİN KELİMELERDE BİLE”
Fikret Ünsal
Fikret Ünsal
DEDİKODUSU ÇIKARSA OLUR
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
DOLAR
5.6917
EURO
6.2941
booked.net
Her evin kapısı vardır. Kabirin ki ayak tarafındandır.

Hz. Muhammed
4 kişilik bir aile, bir yıl boyunca tasarruflu duş başlığı ile yıkandığında, 1444 kişinin duş almasına yetecek kadar su tasarruf edebilir.

www.bizimsivas.com.tr
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59