IRMAKLARIN SİVAS´I
Tarih: 5.3.2018 12:07:44 / 1148okunma / 0yorum
Müjgan Üçer

Sivas şehri, kurulduğu yer bakımından üç ırmağın üzerinde yer alır. Batıda, eski adı Pünzürük (Kale Irmağı), doğuda Mısmılırmak (Bismil; temiz, ırmağın 17. yy. da  adı: Nehr-i Sâfi)    ve şehrin ortasında geçen Murdarırmak (Murdarırmak da çıktığı kaynakta temizdir, şehre girince murdar olmuş denir).  Sivas´ın pınarlarından akan suların kaynağını, Meraküm Yaylası ve Tavra Boğazı adı verilen araziler oluşturur. Sivas´ın eğimli arazi üzerinde olması su dağıtımını kolaylaştırır. Günümüzde ırmakların Sivas´ı kaybolmuş, Pünzürük ve Murdarırmak´ın üzeri kapatılmıştır. 1980´li yıllarda, şehrin içinden akan Murdarırmak ve Pünzürük Deresi  yerin altında beton kanallara hapsedilmiş, üzerleri yol olmuştur.   Mısmılırmak´ın  Sivas Belediyesi´nin Aksu projesiyle 2005 yılında  ihya edildiği gibi, Murdarırmak ve Pünzürük de  islah edilip, temiz tutularak etrafı yeşillendirilebilirdi. Irmakların hayatımızdan, şehrimizden çekilmesi gibi, Sivas´ın karakteristiği olan kavak ağaçlarının kesilmesiyle  betonlaşan şehir  yeşil silüetini  kaybetti. Sivas´ın bahçe  ve bostanları  da kayboldu, şöylece sadece adları kaldı yadigâr!  Gökçebostan, Çukurbostan, Ferhatbostanı, Bahtiyarbostanı,  Paşabostanı, Kabutbahçe, Bezirci Tarlaları, Çayırağzı ve  Harman Çayırı..

(Mahalleler olarak da; Ferhatbostanı Mahallesi ve Bahtiyarbostanı Mahallesi gibi yazılmaldır. Ferhatbostan Mahallesi, Bahtiyarbostan Mahallesi  nasıl bir Türkçe?)

Bir zamanlar Sivas´a dört km. mesafede olan  Kızılırmak (Nehr-i Halis), şehir büyüyüp genişlediği için artık şehrin içindedir. Sivas Belediyesi´nin Kızılırmak Projesi bu  bakımdan geleceğimiz için  umut  veriyor.

Sivas halkı içilen iyi vasıflı suya  birçok yörelerimizde olduğu gibi “Tatlı su” demektedir. Eskiden (yetmiş  yıl öncesinde) Sivas´ta  içilebilir nitelikte; Kepenek, Behrampaşa/Bayrampaşa, Mihrivefa, Hekimsuyu ve Erzeni suyu vardı.  Bunların en iyisi Kepenek suyu, ikinci derecede Bayrampaşa ve Mihrivefa, üçüncü sırayı ise  Hekimsuyu ve Erzeni suyu alıyordu.

  KEPENEK SUYU

Sertlik derecesi düşük yani kireci az olan bir sudur. Bugün şehir içindeki pek çok çeşmede akmakta olan Kepenek Suyu, şehir merkezinin 5 km. kuzeybatısındaki Tavra Boğazı´ndan çıkar. Şehre, 1930 yılında künklerle getirilmiştir. Bugünkü Jandarma Dairesi´nin önünde, Hükümet Konağı´nda, hapishane önünde, bir de Paşa Camisi´nin karşısındaki Telli Pınar denilen çeşmelerde akıyordu.

Sivas´a Kepenek Suyu´nu getiren, Vali Süleyman Sami Bey´dir (1881-1955). Önceleri iptidaî borularla getirildiğinden, buna kirli suların da karışmak ihtimali karşısında 1933 yılında onlar sökülüp, yerine demir borular döşenmiştir. Süleyman Sami Bey, önce İstanbul Valisi idi. 1928 yılında Sivas Valiliği´ne atandı. 1935 yılına kadar burada kaldı. Soyadı Kanunu çıkınca, yaptığı bu büyük hizmetin ödülü olmak üzere kendisine “Kepenek” soyadı verildi. Sivaslılar onu her zaman hayırla anarlar.

Kepenek adı nereden geliyor? Halk arasında yaygın rivâyetlere göre: “Çobanın biri davarlarını Tavra Boğazı´nda yaylıma bırakır. Kendisi de şöyle bir uzanıp uykuya dalar. Bir ara şırıltıya benzer bir ses duyar. Doğrulup sağına soluna bakınır. Bir de ne görsün? Kepeneğinin altından sular fışkırıyor...”

Bir başka rivayet de şöyle: “Tavra Boğazı´nda davar otlatmakta olan çobanın biri, birdenbire yerden su fışkırdığını görür. Kepeneğini hemen üstüne kapatıp, doğruca Sivas´a koşar. Bu haberi herkese yayar. Onlar da gelip bakarlar. Üzerindeki kepeneği görenler, ‘Kepeneğin suyu, kepenek suyu´ diye bağırırlar. Adı da böylece konmuş olur.”

Tatlı su denilen Kepenek Suyu, eskiden evlere güğümlerle taşınır, su koymak için ayrılan küplerde biriktirilirdi. Suyu genellikle evin erkek çocukları getirirlerdi. Ayrıca silindirik, alt ve üstleri tahta, yanları sacdan bardak denen özel kaplarıyla su taşıyan sucular da vardı. Merkeplerin iki yanına asılan sekiz adet ve daha fazla su alan bu kaplarla su taşıyanlar   çoktan beri kalmadı. At arabalarındaki büyük bidonlara doldurulan su ancak çarşıdaki lokantalara ve kahvehanelere getirilmekteydi. Evin büyükleri, sabah ezanı okunurken veya namaz sırasında doldurulan suyun “Zemzem” sayılacağını söylerlerdi. Onun için seherlerde  çeşmelerden  su dolduranlar çok olurdu.

Bir sular şehri olan Sivas, Kösedağ kaynak suyu başta olmak üzere diğer  mâ-i lezizleri içiyor.

Anahtar Kelimeler: IRMAKLARIN, SİVAS
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Köpeklerin dudakları değdi diye deniz kirlenmez?

Mevlana