İrfansız ve hikmetsiz bir Sünniliğin vebali kime ait?
Tarih: 12.3.2018 14:32:05 / 524okunma / 0yorum
Mahmut Erol Kılıç

Sünniliğin irfansız ve hikmetsiz salt bir fıkıh ekolü haline indirgenmesine şiddetle karşı çıkmamız lazım. Yoksa eriyen ve bir taraftan gizlice Vahhabileşirken diğer taraftan mealcileşen bir yeni Sünnilik anlayışı sahayı kaplamaya başladı. İlginç olan şu ki siyasi olarak birbirine zıt olan laik ve İslamcı söylemlerin bu konuda ağız birliği etmeleri. Yoksa İbn Arabi, Mevlana, Davud-ı Kayseri, Molla Fenari Sünni değil miydiler?

Bir rivayete göre Kur´an´ı ilk kez Türkçe´ye tercüme eden yine Molla Fenari değil miydi? Sünnilik tedrisatı deyince sadece ve sadece mevzuat ve kararnameleri ezberleyen mahkeme katipleri çıktı karşımıza. Montesqiou´nun Kanunların Ruhu´nu, Dostoyevski´nin Suç ve Ceza´sını, Orhan Münir Çağıl´ın Hukuk Felsefesi makalelerini ve de Makasıdu´ş-Şeria eserlerini okumadan yönetmelikleri ve mevzuatı okumak bize ne Hâkim, ne Kâdı ve ne de Müftî verir. Bir Molla Fenârî çıkmaz bu anlayış ve müfredattan. Çıksa çıksa mahkeme katipleri çıkar. Belki bu da Cellat çıkmasından iyidir diyeceksiniz ama bir sonraki aşamanın bu olduğunu Ortadoğu´da tecrübeyle gördük.

Aslen Afganistanlı olup şimdi Konya´da yaşayan ve orada hem imamlık ve hem de yüksek lisans öğrenciliği yapan Seyyid Arif isimli bir kardeşimiz benim bu minvalde yayınladığım bazı yazılarımdan yola çıkarak bana Hanefiliğin yani Sünniliğin Vahhabiliğe kaydığı bir yer olarak Afganistan başlıklı bir mektup gönderdi. Temas ettiği şeylerin önemine binaen ve kendinden izin alarak mektubunu aşağıda aynen naklediyorum:

“Muhterem Hocam, eskiden Afganistan´ın kuzeyinde bizim mollalar, yani yerel deyişle movleviler, büyük din alimlerimiz ve imamlarımız (ki bunların hepsi Hanefi idi) İslam kültürünü kucaklayıcı bir düşünce yapısına sahiplerdi. Örneğin bir Movlevi (medrese hocası) fıkıh, hadis, mantık, kelam (genelde Fıkh-ı Ekber ve Şerhu´l-Akaid okutulurdu) gibi ilimlerin yanısıra ulu tasavvuf şairlerinden Mevlana, Attar, Sa´dî, Hafız, Nevayi ve hatta İkbal gibi şairlerin şiirlerinden birçoğunu ezbere bilir, bunlar üzerinde düşünür, yorumlar ve şiirlerin felsefesini yaparlardı. Katıldıkları mahfil ve dost meclislerinde meclisin atmosferine uygun şiirler seçerek okur ve maneviyatlarını etraftakilerle paylaşırlardı.

Küçüklüğümüzde dinî eğitim almak için gittiğimiz camilerde, imamlar elifbe cüzünü bitirdikten sonra Kur´an-ı Kerim ile birlikte sırasıyla Çehâr Kitâb (dört kitaptan oluşan mecmua), Hafız´ın Divanı, Kul Hoca Ahmet (Ahmet Yesevi´nin Divanı), Nevayi´nin Garâibüs-Sıgar´ı, Sadî´nin Bustan ve Gülistan´ı, Huveyda Divan´ı, Sofi Allah Yar´ın Tuhfetü´l-Âbidîn vb. gibi eğitici ve ahlakî eserleri de okuturlardı.

Aynı müfredat evlerde bayan hocalar tarafından da kız çocuklarına okutulmaktaydı. Ayrıca ayda bir veya iki defa kitap okuma grupları oluşturulur hem erkekler hem bayanlar arasında bu kitapların birinden parçalar okunarak sosyal bağların güçlenmesi sağlanırdı. Bunları gören son nesil biz olduk.

İşte yüzyıllardır böyle bir Geleneğin devam ettiği bu bölgede bugün, bırakın yukarıdaki müfredatın okutulmasını, bu ulu insanlar, yazdıkları engin eserler ve hoşgörülü düşünce dünyaları yüzünden en çirkin ifadelerle tekfir edilerek İslam dışına itilmeye çalışmaktadırlar.

Bunun en acı tarafı ise bu çirkinliğin kendilerini Hanefi mezhebi mensubu olarak gören “alimler” tarafından yapılmasıdır. Zira bu camilerde, medreselerde artık bu eserler hiç okutulmadığı gibi (çok az da olsa istisnalar var) talebelere, Kur´an ve hadislerle sözümona desteklenerek radikal ve ideolojik düşünceler verilmektedir. Bunun şu an gözle görülen nedeni, bu ulemanın Pakistan´da resmi olmayan yerlerde eğitim görüp ülkeye dönmeleridir. Bizim eski ulema ise ilim silsilelerini Buhara´ya dayandırırlardı. Sonuç olarak Hanefi geleneğin bu mutedil düşüncesi yerini, günbegün katı ve ötekileştirme üzerine kurulu Vehhabi zihniyete bırakmaktadır.”

İslam dünyasının genelinin yaşadığı bu problemin Afganistan´daki görüntüsünden içerden bilgi paylaşan kardeşimize teşekkür ederim. Yakın zamanda Türk Dil Kurumu Yayınlarından çıkan Orta Asyalı Baba Rahim´in devâsa eseri Mebde-yi Nûr´u (haz. Sadi Gedik) okuyordum ki yüzyıllar evveliyle aynı şeyleri söylediğimizi görünce mesrur oldum:

“Ol sebebdin karvân-ı Mevlevî, mânâ-i Kurân´dan aldılar munı”.

Afganistan bu gelenekten uzaklaşırken bizde de bazı Hanefiler Osmanlı Hanefiliğinden yani Molla Fenari Hanefiliğinden fersah fersah uzaklaşmadılar mı?

Yıllarca bu anlayış siyasi olarak da desteklendi. Kur´an´ı anlamlandıracak dersler olan irfan ve hikmet derslerinin azaltılması ve hatta sıfıra indirilmesi talep edildi. Bunun yerine Arapça, Kur´an (tilavet) ve Fıkıh gibi bir usule, bir asla tabi olmadan anlamlandırılamayacak ilimler öne çıkarıldı. Sonuçta “altı yaşında bir kız çocuğu ile evlenilir mi evlenilemez mi?” gibi “çok büyük, çok yüce, çok âli, çok yüksek metafizik bir konuda (?) derin ve ufuk açıcı fikirleri olan büyük allâmelerimiz (?)“ yetişti. Aynı kimseler Osmanlı İslamının kurucu babalarından olan Muhyiddin İbn Arabi gibi bir âlime ağır ithamlarda bulunurken onları koruyup gözeten yine Hanefi (ve hatta Nakşi) çevreler olmadı mı? Diğer taraftan bu tür yaklaşımlara sırf oy kaybettirir diye siyasi olarak değil ümmetin imanının ve bu toprakların irfan ve hikmetle yoğrulmuş İslamının dokusunu bozuyor diye ciddi bir din problemi olarak yaklaşılmadığı sürece kökten bir çözüm bulunamaz. Hasılı hep tekrarladığımız bir düsturu tekrarlayalım. Genleri ile oynanmış ve ne idüğü belirsiz hibrit tohum İslam´ını daha fazla desteklemeyi bırakın. Yüzde yüz yerli Selçuklu-Osmanlı ilim geleneği tohumunu ihya edin.. “Görenedir görene, köre nedir köre ne?”… Vesselam..

 

Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Bilgilendirme notu (17 Eylül 2018 - Pazartesi)
Ruhsallığı öldüren modern hayat (02 Eylül 2018 - Pazar)
Hoy´dan Hay´a (26 Ağustos 2018 - Pazar)
Düşünce sentezi yapabilmek (13 Ağustos 2018 - Pazartesi)
Yaz okulunda irfan dersleri (06 Ağustos 2018 - Pazartesi)
Düşüncesiz aksiyonerlik (30 Temmuz 2018 - Pazartesi)
Metodik yanlışa devam (23 Temmuz 2018 - Pazartesi)
Psikopatlar ve din (16 Temmuz 2018 - Pazartesi)
Aynoroz Adası´nda II (08 Temmuz 2018 - Pazar)
Aynoroz Adası´nda -I (01 Temmuz 2018 - Pazar)
Esas olan devletin bekâsıdır.. (28 Haziran 2018 - Perşembe)
Köpek yavruları ve biz (17 Haziran 2018 - Pazar)
Kadir kıymet bilmek (11 Haziran 2018 - Pazartesi)
Son 10 gün (05 Haziran 2018 - Salı)
İmparator Marcus (28 Mayıs 2018 - Pazartesi)
Sabır ve oruç (21 Mayıs 2018 - Pazartesi)
Sanman taleb-i devlet u câh etmeye geldik… (09 Mayıs 2018 - Çarşamba)
Anadolu erenlerini bir bir kaybederken… (02 Mayıs 2018 - Çarşamba)
Geleneksel tıp üzerinden ideolojik okumalar (11 Nisan 2018 - Çarşamba)
Tasavvufun içini boşaltan şeyhler (27 Mart 2018 - Salı)
İslâm´ın içini boşaltan Müslümanlar (21 Mart 2018 - Çarşamba)
Gençleri doğru yöneltmek (25 Şubat 2018 - Pazar)
Şîrâz… (06 Şubat 2018 - Salı)
Sofra sırları (29 Ocak 2018 - Pazartesi)
Bana göre İran´da ne oluyor? 2 (23 Ocak 2018 - Salı)
Bana göre İran´da ne oluyor? 1 (17 Ocak 2018 - Çarşamba)
Bir ilmin nefsi müdâfaâsı (08 Ocak 2018 - Pazartesi)
Müslüman Biblicalistler (27 Aralık 2017 - Çarşamba)
Mevlânâ endeksi (25 Aralık 2017 - Pazartesi)
Mevlânâ endeksi (21 Aralık 2017 - Perşembe)
Dış politikada büyük oynamak (30 Kasım 2017 - Perşembe)
Arap dünyası nereye gidecek (20 Kasım 2017 - Pazartesi)
Çevre ve biz (16 Kasım 2017 - Perşembe)
Mimari eserler de bir ruha bağlıdır (06 Kasım 2017 - Pazartesi)
Hüseyin misiniz, Yezid mi? (26 Eylül 2017 - Salı)
Elmalı´da Vehhâbîler (?) (20 Eylül 2017 - Çarşamba)
Hacc´ın ardından bazı tespitlerim (12 Eylül 2017 - Salı)
Aydınlanmış Medine´den selam (06 Eylül 2017 - Çarşamba)
Aydınlanmış Medine´den selam (29 Ağustos 2017 - Salı)
Din adamı vardır (22 Ağustos 2017 - Salı)
Benim İslâm üniversitem (14 Ağustos 2017 - Pazartesi)
İslam siyaset felsefesi tek midir? (07 Ağustos 2017 - Pazartesi)
Kudüs ortak hedefimiz olmalı (01 Ağustos 2017 - Salı)
15 Temmuz analizlerine devam (17 Temmuz 2017 - Pazartesi)
Yaz üzerine metafizik değinmeler (08 Temmuz 2017 - Cumartesi)
Aylar var ki… (06 Haziran 2017 - Salı)
Çocuklar kadar saf olmadıkça (13 Nisan 2017 - Perşembe)
Köy gençliği üzerine (03 Nisan 2017 - Pazartesi)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Verdiğini hatırlayan ve kalbinden geçiren kimse seha (cömertlik) ismine layık değildir..

Hz. Muhammed
BERAT DEMİRCİ
BERAT DEMİRCİ
BUNLAR HEP BASİT MANTIK KURALLARIDIR
İbrahim KAHVECİ
İbrahim KAHVECİ
Sorun sadece döviz ve faiz olsa keşke
Prof. Mustafa Çağrıcı
Prof. Mustafa Çağrıcı
Ehl-i Sünnet tek tip midir?
Yusuf Ziya Cömert
Yusuf Ziya Cömert
Para görününce vicdan sıvışır
Mehmet Şevket EYGİ
Mehmet Şevket EYGİ
İslam´ın ölçütleri
İBRAHİM TENEKECİ
İBRAHİM TENEKECİ
Son günlerin dünyası
MUSTAFA KUTLU
MUSTAFA KUTLU
Âlet işler el övünür
Gülşah Akkaş Yaman
Gülşah Akkaş Yaman
Nasılsın dediklerinde
Selahattin Çerik
Selahattin Çerik
Şükürname!
İsmail Dursun
İsmail Dursun
Sivasspor´dan Beşiktaş´a Futbol Dersi
YUSUF KAPLAN
YUSUF KAPLAN
Dikkat! Türkiye´nin sosyolojisi metamorfoz geçiriyor!
D. Mehmet Doğan
D. Mehmet Doğan
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
Kemal Öztürk
Kemal Öztürk
Sessiz karşı devrim
Müjgan Üçer
Müjgan Üçer
SİVAS HALAYINA DURAN GENÇLER
Beşir Ayvazoğlu
Beşir Ayvazoğlu
TÜYAP Kitap Fuarı´na ve Selim İleri´ye dair
Yusuf Ziya Ünsal
Yusuf Ziya Ünsal
Avucunuzdaki Kelebek
Aydın Ünal
Aydın Ünal
Dikkat, PKK dönüşüyor
Ahmet ÖZDEMİR
Ahmet ÖZDEMİR
Ey ana toprağı, ey Anadolu
Muzaffer Gücer
Muzaffer Gücer
SİVASIN ÇERMİKLERİ
Ö. EMİR DOĞAN
Ö. EMİR DOĞAN
“YAZIN ÜÇ AY YATAN ÖĞRETMEN” HA!
Salih Tuna
Salih Tuna
Türk ekonomisi McKinsey´e mi emanet edildi?
Osman Nuri Kesici
Osman Nuri Kesici
25 Eylül Dünya Eczacılar günü...
Mahmut Erol Kılıç
Mahmut Erol Kılıç
Bilgilendirme notu
Muhsin Kaya
Muhsin Kaya
SİVAS´A SELAM YOLA DEVAM
Talha Gurbetçi
Talha Gurbetçi
OSMANLICAYA SAHİP ÇIKALIM
Yavuz Bülent Bakiler
Yavuz Bülent Bakiler
DÜŞMANIYIM ASALETİN KELİMELERDE BİLE”
Sami Akkuş
Sami Akkuş
DUA EDİN...
Ergün Diler
Ergün Diler
Kıbrıs planı
Gülşah YARLI
Gülşah YARLI
Sezona veda
Fikret ÜNSAL
Fikret ÜNSAL
DEDİKODUSU ÇIKARSA OLUR
Aziz Erdoğan
Aziz Erdoğan
ÇANAKKALE RUHU DÜNDEN DİRİDİR
Zübeyir Kamil Akkaya
Zübeyir Kamil Akkaya
Batı´ya Doğru - Taklit Bitti, Tahkik Başladı!
Salih Şahin
Salih Şahin
OSMANLI ARAPLARI NASIL SÖMÜRDÜ!
S. Emrah GÖKTAŞI
S. Emrah GÖKTAŞI
Sivil toplum
Osman Nuri KESİCİ
Osman Nuri KESİCİ