“İkinci Yeni” üzerine
Tarih: 11.5.2017 12:42:53 / 552okunma / 0yorum
MUSTAFA KUTLU

Alâattin Karaca´nın “İkinci Yeni Poetikası”nı (Hece Yay., 4. bs. 2016) okuyorum. Sahasında yapılmış en kapsamlı çalışma. Yazarı tebrik ediyorum ve bu yazıyı eserine bir katkı olur niyeti ile yazıyorum.
Bilindiği üzere XIX. Yüzyıl´da Batı dünyası (Avrupa) sömürgelerin kanını emerek biriktirdiği sermaye ile sanayi ve teknolojide yeni hamleler yaptı. Bilim ve felsefe de bu acımasız materyalist gelişimi destekledi. Pozitivizm ve materyalizm asra damgasını vurdu.
Batı bolluk içinde yaşıyordu ama aynı zamanda sınıf çatışmaları vardı. Hakim zümre geleceği toz pembe görüyordu. İlim ve teknoloji bu dünyayı cennet yapacaktı. Öte dünya zaten bir hurafe idi. Hakim sermaye ve hakim kültür bu asırda sanatı da besledi ancak tutulan yola muhalefet eden sanatçılar da çıktı. Bu açıdan bu yüzyıl fikir ve sanatta son derece zengin bir tablo gösterir.
Ancak kurtlar sofrasında sükun olmaz denilmiş. Bu iyimser hava I. Dünya Savaşı ile sarsıldı. Savaş büyük yıkımlar ve acılar getirdi. Avrupa kendini toparlayamadan daha beter bir felakete yakalandı. O da II. Dünya Savaşı´dır. İnsanlık tarihinin gördüğü en vahşi savaş. Şehirler harabeye döndü. Büyük can kayıpları oldu. Sonunda atom bombası patladı ve insanlık âdeta yokoldu.
Bu felaket Batı´da hakim düşünce, dil, anlam ve sanatın yıkımını getirdi. Artık hayatın bir mânası kalmamıştı. Her şey saçma ve absürd idi.
İsyancılar irrasyonel´e yöneldi, Gerçeküstücülük sanat dünyasını girdi.
Bu akım ilkeleri 1924 yılında André Breton tarafından tanımlanan şiir, edebiyat ve sanat akımıdır. Bunlar ahlâk, bilim ve felsefeye varıncaya kadar tüm değerlerin yenilenmesini istiyorlardı. Resimde, sinemada ve müzikte kendilerini gösterdiler. Şairlerden bazıları: Eluard, Aragon, Artaud, Réné Char, Prévert vs. Resimde: Max Ernst, Picasso, Dali, Miro vs. Hayata yeni bir anlam vermek, yeni bir varoluştan bahsetmek egzistansiyalist felsefeye düştü. (Sartre, Camus vb.)
Alâattin Karaca İkinci Yeni´nin doğuşunu anlatırken araştırmacıların ileri sürdüğü dört unsuru sıralıyor:
I. Demokrat Parti döneminin toplumsal-siyasal baskısı ve bu dönemdeki toplumsal değişme.
II. Garip şiirine ve Toplumcu Gerçekçi şiire, daha doğrusu söze dayalı şiire tepki.
III. Batı sanatının etkisi. (Burada Gerçeküstücülük, atonal müzik, soyut resim ve Gerçeküstücü sinema vardır).
IV. Şairlerin hayatında görülen özellikler. (sf. 148)
Bu tesbitler doğrudur.
Karaca şunu da ileri sürer: “İkinci Yeni dille oynayarak, söz dizimini bozarak, alışılmış imge kurgusunu, algılama biçimini yıkarak yeni bir gerçeğe ulaşmak istedi.
Ancak bu şairlerin çoğu algılama biçimini yıkmayı başarmakla beraber şiirlerinde yeni bir gerçek kuramazlar; ya da kurdukları gerçek ´verili olan´ın türevinden başka bir şey değildir. Sezai Karakoç hariç”.
Karaca´nın şu tesbiti meselenin esasını teşkil eder: “Önceki poetikaları yıkmak ve yeni bir şiir kurmak için İkinci Yeni´cilerin yöneldikleri en önemli kaynak Batı´daki Gerçeküstücüler´dir” (Sf. 193-194).
Sezai Karakoç bu akımın içinde dil ve şekil bakımından vardır; ancak o öz olarak onlardan ayrılır. Karakoç egemen poetika ve politikaya karşı metafizik gerçeği ve dinî nitelikli bir medeniyet geleneğini koyar. Bu açıdan yerli ve millidir.
İkinci Yeni´nin doğuşunu hazırlayan unsurlar arasında sayılan siyasal baskı ve toplumsal değişim faktörü o kadar tutarlı değildir.
Her ne kadar İnönü döneminde ülkede sıkıntı çekildi, ekmek karneye düştü ise de şu bilinmeli ki, biz savaşa girmemiştik. Baskı ise komünistler ile Türkçülere yönelmişti. Demokrat Parti döneminde İkinci Yeni şairleri için bir baskıdan söz edilemez. Ülke ve vatandaş bir ferahlama devrine ulaştı. Turgut Uyar´ın etkilendiği söylenilen kapitalistleşme, kentleşme, sanayileşme yok gibidir veya henüz başlamaktadır.
İnsanı (İkinci Yeni´nin duyduğu) sıkıntıya, bunalıma sürükleyecek bir atmosferden söz edilemez. Bu açıdan Attila İlhan´ın “İkinci Yeni DP diktasının ürünüdür” lafı boş bir laftır.
İkinci Yeni´yi doğuran unsurlar içinde şairlerin özel hayatı (Bir kısmının parasız yatılı oluşu) çektikleri sıkıntılar sayılabilir ama, onlar nedense sol olsalar da sosyalist veya TKP´li olmamışlardır.
Bu sebeple Alaâttin Karaca´nın tesbit ettiği noktaya dönüyoruz. Bu şairler (ve ressamlar) Batı´yı taklit etmeseler dahi esasen oradan etkilendiler. Altı çizilecek husus budur.
Akımın bir faydası oldu. Çıkıştan sonra her bir şair kendi dünyasına döndü ve modern Türk şiirine yeni ufuklar açtı. Etkileri günümüze kadar sürdü.
Alaâttin Karaca´dan şunu bekliyorum: Şairlerden sonra hikâyecileri ve romancıları da incelesin.
Bu anlayışın günümüze kadar ulaşan neticede postmodernizm ile kaynaşan bir yolculuğu var. Bu araştırma yakın tarih Türk edebiyatına ayna tutar.

Anahtar Kelimeler: İkinci, Yeni, üzerine
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Bilenlerle bilmeyenler (13 Aralık 2018 - Perşembe)
Ne yapmalı? (06 Aralık 2018 - Perşembe)
Âlet işler el övünür (15 Kasım 2018 - Perşembe)
Hududullah-II (08 Kasım 2018 - Perşembe)
YALNIZLIK (01 Kasım 2018 - Perşembe)
Hududullah-I (26 Ekim 2018 - Cuma)
Yakışıklı ceset (18 Ekim 2018 - Perşembe)
MADALYA (11 Ekim 2018 - Perşembe)
Mânalı hayat (04 Ekim 2018 - Perşembe)
Kalbin akletmesi (27 Eylül 2018 - Perşembe)
Hayat zor (12 Eylül 2018 - Çarşamba)
‘Söz´ün gücü (06 Eylül 2018 - Perşembe)
Çorbada tuzum olsun (29 Ağustos 2018 - Çarşamba)
İnsan nereye koşuyor? (18 Ağustos 2018 - Cumartesi)
Yalnız ölüm (01 Ağustos 2018 - Çarşamba)
Roman diliyle iktisat (25 Temmuz 2018 - Çarşamba)
Eskiler alıyorum… (18 Temmuz 2018 - Çarşamba)
Aidiyet (11 Temmuz 2018 - Çarşamba)
Çıkmaz sokak-geçer akçe (04 Temmuz 2018 - Çarşamba)
Ceviz ile sincap (27 Haziran 2018 - Çarşamba)
Tatil programı (20 Haziran 2018 - Çarşamba)
Elveda zamanı (06 Haziran 2018 - Çarşamba)
Haddini bilmek (30 Mayıs 2018 - Çarşamba)
Kıssadan hisse (24 Mayıs 2018 - Perşembe)
“Öteki” diye biri yok (17 Mayıs 2018 - Perşembe)
“Öteki” diye biri yok (10 Mayıs 2018 - Perşembe)
Piyasa (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Tanrı misafiri (25 Nisan 2018 - Çarşamba)
İnsanı tanımak (12 Nisan 2018 - Perşembe)
İnsanı tanımak (29 Mart 2018 - Perşembe)
Tarihi yapanlar ve yazanlar (15 Mart 2018 - Perşembe)
Yara (07 Mart 2018 - Çarşamba)
Mesele (28 Şubat 2018 - Çarşamba)
BEYAZ (21 Şubat 2018 - Çarşamba)
Sarışın (09 Şubat 2018 - Cuma)
Mus­ta­fa KUT­LU (02 Şubat 2018 - Cuma)
Ahlâk ağacı (25 Ocak 2018 - Perşembe)
Şehir, kültür ve sanat (2) (18 Ocak 2018 - Perşembe)
Şehir, kültür ve sanat (1) (11 Ocak 2018 - Perşembe)
Sanat nedir? (05 Ocak 2018 - Cuma)
Korku zamanı (22 Aralık 2017 - Cuma)
Bizim mahalle (14 Aralık 2017 - Perşembe)
Şiir öldü mü? (07 Aralık 2017 - Perşembe)
Hayatın nabzı (30 Kasım 2017 - Perşembe)
Hayat zor (23 Kasım 2017 - Perşembe)
Hayat zor (16 Kasım 2017 - Perşembe)
Aramıza kim girdi (09 Kasım 2017 - Perşembe)
Başka format yok mu? (02 Kasım 2017 - Perşembe)
Günler gelip geçerken (26 Ekim 2017 - Perşembe)
Kurban ile bayram (20 Ekim 2017 - Cuma)
Eğitimin olmazsa olmazı: Disiplin (12 Ekim 2017 - Perşembe)
Kimin borusu ötüyor? (05 Ekim 2017 - Perşembe)
Tükenmeyen hazine (22 Eylül 2017 - Cuma)
Aidiyet (14 Eylül 2017 - Perşembe)
Gergin miyiz? (07 Eylül 2017 - Perşembe)
İnsan nereye koşuyor? (04 Eylül 2017 - Pazartesi)
Atla, atla (24 Ağustos 2017 - Perşembe)
Eğlence (17 Ağustos 2017 - Perşembe)
Çöpten gıda (11 Ağustos 2017 - Cuma)
Tek tip (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Kirlenme (04 Temmuz 2017 - Salı)
Takva nerede? (08 Haziran 2017 - Perşembe)
Domatesin tadı (26 Mayıs 2017 - Cuma)
Hikâye ve romanda kişiler (19 Mayıs 2017 - Cuma)
Eğitim şart (28 Nisan 2017 - Cuma)
Devamsızlık bilgisi (16 Nisan 2017 - Pazar)
Evvelbahar (06 Nisan 2017 - Perşembe)
Nurettin Albayrak (23 Mart 2017 - Perşembe)
Heidegger´in Kulübesi (17 Mart 2017 - Cuma)
Fotoğrafın anlattığı (03 Mart 2017 - Cuma)
SİZ VE BİZ (23 Şubat 2017 - Perşembe)
Büyük filim (09 Şubat 2017 - Perşembe)
Anne (02 Şubat 2017 - Perşembe)
Kar yazısı (27 Ocak 2017 - Cuma)
Devlet ve şahsiyet (19 Ocak 2017 - Perşembe)
Televizyonda evlilik (13 Ocak 2017 - Cuma)
“Hemşehrilikten feragat” (06 Ocak 2017 - Cuma)
Nihayet tarım (04 Aralık 2016 - Pazar)
İstanbullu kim? (19 Ekim 2016 - Çarşamba)
Ruh (06 Ekim 2016 - Perşembe)
Mazmun (21 Temmuz 2016 - Perşembe)
ŞÜKÜR (09 Temmuz 2016 - Cumartesi)
Eski eserler ve Taksim´e cami (30 Haziran 2016 - Perşembe)
DUA (09 Haziran 2016 - Perşembe)
FARKINDALIK (05 Mayıs 2016 - Perşembe)
Çağla (27 Nisan 2016 - Çarşamba)
Güle dair (21 Mayıs 2015 - Perşembe)
Huzur (26 Nisan 2015 - Pazar)
Cinayetler (19 Mart 2015 - Perşembe)
İş insanı güzelleştirir (05 Mart 2015 - Perşembe)
Çakma bunalım veya II. Yeni (27 Şubat 2015 - Cuma)
Köprü ve göç (18 Şubat 2015 - Çarşamba)
Fena (04 Şubat 2015 - Çarşamba)
Izdırabın boyutu (28 Ocak 2015 - Çarşamba)
Hayat tarzı (21 Ocak 2015 - Çarşamba)
Kar yazısı (14 Ocak 2015 - Çarşamba)
Taşra çıkarması (31 Aralık 2014 - Çarşamba)
Kırk milyon fidan (25 Aralık 2014 - Perşembe)
Hangi muhafazakarlık (18 Aralık 2014 - Perşembe)
Dört kişiden biri (04 Aralık 2014 - Perşembe)
Birlik-beraberlik (26 Kasım 2014 - Çarşamba)
Müzik bitti mi? (19 Kasım 2014 - Çarşamba)
Bir avuç toprak (13 Kasım 2014 - Perşembe)
Kafayı çizen adam (05 Kasım 2014 - Çarşamba)
Cumhurbaşkanlığı Sarayı (31 Ekim 2014 - Cuma)
Bana ne yapacağımı söyle (23 Ekim 2014 - Perşembe)
M. Seyfettin Özege (15 Ekim 2014 - Çarşamba)
Üniversite ve kütüphane (09 Ekim 2014 - Perşembe)
Halime Toros merhaba (07 Ekim 2014 - Salı)
Huşû (21 Eylül 2014 - Pazar)
Yeni Türkiye ama nasıl? (11 Eylül 2014 - Perşembe)
Sarnıçlara dönmek (04 Eylül 2014 - Perşembe)
Eski ve yeni (28 Ağustos 2014 - Perşembe)
Af adaletten üstündür (21 Ağustos 2014 - Perşembe)
Hep aynı hikâye (14 Ağustos 2014 - Perşembe)
Zenginlik (08 Ağustos 2014 - Cuma)
Açlık (05 Ağustos 2014 - Salı)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Denizi testiye doldursan, alabildiği kadar su alır. Gerisi kalır?

Mevlana
Kemal Öztürk
Kemal Öztürk
Yeni bir konferans modeline ihtiyaç var
Ahmet ÖZDEMİR
Ahmet ÖZDEMİR
Sevgi güneşi Mevlana
D. Mehmet Doğan
D. Mehmet Doğan
Değerler aşınması ve ahlâkın ikamesi!
Coşkun GÖKKUŞ
Coşkun GÖKKUŞ
ROBİNHO FARKI...
İsmail Dursun
İsmail Dursun
Yiğidodan Dört Dörtlük Müsabaka
Beşir Ayvazoğlu
Beşir Ayvazoğlu
Sıradışı bir imam-hatipli: Mehmet Çebi
YUSUF KAPLAN
YUSUF KAPLAN
Aile çöküyor, toplum çatırdıyor... Nizamülmülk´ün “gece orduları” gerek bize...
Mehmet Şevket EYGİ
Mehmet Şevket EYGİ
Şerefsiz namussuz alçak rezil vs...
İBRAHİM TENEKECİ
İBRAHİM TENEKECİ
Kendini büyük görmek
İbrahim KAHVECİ
İbrahim KAHVECİ
Bankalar ne yapsın
Yusuf Ziya Ünsal
Yusuf Ziya Ünsal
Poşetleri bırakın giydiklerimize bakın!
BERAT DEMİRCİ
BERAT DEMİRCİ
KÖY TÜKENDİ TOPRAĞIMIZI KURTARIN!
Prof. Mustafa Çağrıcı
Prof. Mustafa Çağrıcı
Din eğitimimiz: Bin yıl önce, bin yıl sonra
Gülşah Akkaş Yaman
Gülşah Akkaş Yaman
Ümit kesmeyin;
MUSTAFA KUTLU
MUSTAFA KUTLU
Bilenlerle bilmeyenler
Yusuf Ziya Cömert
Yusuf Ziya Cömert
Biraz daha teori çalışalım
Ö. EMİR DOĞAN
Ö. EMİR DOĞAN
EV ÖDEVİ Mİ!...
Aydın Ünal
Aydın Ünal
Aday belirlemek artık kolay değil
Salih Tuna
Salih Tuna
Kadir Mısırlıoğlu´nun fesi, PKK´nın kalpağı
Selahattin Çerik
Selahattin Çerik
Şükürname!
Müjgan Üçer
Müjgan Üçer
SİVAS HALAYINA DURAN GENÇLER
Muzaffer Gücer
Muzaffer Gücer
SİVASIN ÇERMİKLERİ
Osman Nuri Kesici
Osman Nuri Kesici
25 Eylül Dünya Eczacılar günü...
Mahmut Erol Kılıç
Mahmut Erol Kılıç
Bilgilendirme notu
Muhsin Kaya
Muhsin Kaya
SİVAS´A SELAM YOLA DEVAM
Talha Gurbetçi
Talha Gurbetçi
OSMANLICAYA SAHİP ÇIKALIM
Yavuz Bülent Bakiler
Yavuz Bülent Bakiler
DÜŞMANIYIM ASALETİN KELİMELERDE BİLE”
Sami Akkuş
Sami Akkuş
DUA EDİN...
Ergün Diler
Ergün Diler
Kıbrıs planı
Gülşah YARLI
Gülşah YARLI
Sezona veda
Fikret ÜNSAL
Fikret ÜNSAL
DEDİKODUSU ÇIKARSA OLUR
Aziz Erdoğan
Aziz Erdoğan
ÇANAKKALE RUHU DÜNDEN DİRİDİR
Zübeyir Kamil Akkaya
Zübeyir Kamil Akkaya
Batı´ya Doğru - Taklit Bitti, Tahkik Başladı!
Salih Şahin
Salih Şahin
OSMANLI ARAPLARI NASIL SÖMÜRDÜ!
S. Emrah GÖKTAŞI
S. Emrah GÖKTAŞI
Sivil toplum
Osman Nuri KESİCİ
Osman Nuri KESİCİ