Hekimbaşı´nın karanfilleri
Tarih: 18.4.2018 17:54:28 / 271okunma / 0yorum
Beşir Ayvazoğlu

Bundan tam otuz dokuz yıl önce Çengelköyü´nde oturuyordum; 15 Kasım sabahı uyanıp pencereden baktığımda gökyüzünün yarısının siyaha boyandığını görüp dehşetle irkilmiştim. Kıyamet mi kopuyordu, savaş mı çıkmıştı, saldırıya mı uğramıştık? Yeni evliydim, henüz ne telefonumuz, ne televizyonumuz vardı. Henüz bir radyo bile edinememiştik. Hadisenin mahiyetini nasıl öğrendiğimi ve o gün, çalışmakta olduğum gazetenin Sultanahmet´teki merkezine nasıl gittiğimi hatırlamıyorum.
Meğerse Independenta isimli dev bir Rumen tankeri, Libya´dan yüklediği 96 bin ton ham petrolü Köstence Limanı´na götürmek üzere Boğaz´dan geçerken karşı yönden gelen bir Yunan kosteriyle saat 05.30´da çarpışıp alev almış ve petrolün aktığı Boğaz suları da yanmaya başlamış. Aşağı yukarı bir ay süren yangını söndürmede gösterilen aciz, o yıllarda Türkiye´nin ne durumda olduğunu gösterir.
Independenta´dan denize akan ham petrolün ne kadar zamanda bütünüyle temizlendiğini de hatırlamıyorum; hatırladığım, Harem açıklarında devasa bir tanker leşinin 1980´lerin sonlarına kadar Boğaz´ı kirletmeye devam ettiğidir.
***
Bir yıl kadar sonra bir Yunan şilebi de Kanlıca´da, Kadri Paşa Yalısı´na toslayarak büyük zarar yol açmıştı. “Aaa, yine mi?” diye hayret çığlıkları yükseldiği için çok iyi hatırlıyorum. Bereket versin, bu kazada şilep petrol değil, gübre yüklüydü. Orhan Erdenen´in İBB tarafından yayımlanan Boğaziçi Sahilhaneleri isimli kitabına baktım; aynı yalı 1930 yılında da bir geminin çarpması neticesinde ciddi bir tahribata uğramış. Doğrusu, bugüne kadar İstanbul Boğazı´nda kaç tanker kazasının yaşandığı ve kaç tarihî yalının bu kazalara kurban gittiği ayrıca araştırılması gereken konudur.
On gün kadar önce Vitaspirit isimli Malta bandıralı dev geminin tarihi Hekimbaşı Yalısı´na çarpması, ne kadar tedbir alınırsa alınsın, bu kazaların devam edeceğini, sadece Boğaz yalılarının değil, bütün İstanbul´un büyük bir tehlike altında olduğunu gösteriyor. Kanal İstanbul projesini bunun için önemli buluyorum. Bu projeyi hazırlayanların çevre açısından ne gibi problemlerle karşılaşılabileceğini inceden inceye araştırıp riskleri en aza indirmek için gerekli tedbirleri aldıklarından şüphe etmiyorum.
***
Tophane´de, 1816 yılında doğan Hekimbaşı Salih Efendi, Sultan II. Mahmud devrinde açılan Mekteb-i Tıbbiye´nin ilk mezunlarındandır. Sultan Abdülmecid döneminde Saray´da Hekimbaşılık, Mekteb-i Tıbbiye botanik hocalığı ve Valide Kethüdalığı gibi önemli görevlerde bulunmuş. Üstadın Anadolu Hisarı´ndaki yalısının geniş bahçesinde nadide çiçekler ve meyveler yetiştirdiğini merhum Cevad Rüşdü ve A. Süheyl Ünver´in araştırmalarından biliyoruz.
Salih Efendi, gül ve karanfil meraklısıymış. “Hekimbaşı Gülü” ismiyle bilinen gülün meşhur olduğu, karanfil merakının ise hastalık derecesine vardığı söylenir. Cevad Rüşdü Bey, Edebiyat-ı Umumiye Mecmuası´nda yayımlanan bir yazısında, Salih Bey´in yandan çarklı Boğaz vapurlarıyla karşıya gidip gelirken etrafına toplanan eşi dostuyla koyu çiçek sohbetlerine daldığını anlatır. Salih Efendi, başlı başına bir estetik olarak gördüğü karanfili eline alır almaz burunlarına götürenlerin, karanfilin ne olduğunu bilmeyen görgüsüz kişiler olduğunu söylermiş. Öyleyse ne yapılmalıymış? “Karanfili alıp önce şöyle bir bakacaksın, sonra şahadet ve orta parmaklarının arasıyla karanfilin kadeh kısmını ölçeceksin ve burnuna keyifle götüreceksin!”
Salih Efendi, karanfil üstadlarının hiç makbul saymadığı büyücek karanfilleri kendisine gösterenlere, “Oğlum, biz bunlara pazar pehlivanı tabir ederiz,” dermiş. Cevad Rüşdü Bey, bu cins adamın her çarşamba günü odasının bir köşesini nadide karanfillerle süslediğini, eşsiz renklerini seyrederek ve kokularını doyasıya içine çekerek ömrünün en lezzetli saatlerini yaşadığını anlatır. Bir ara Zaptiye Nazırı olarak da görev yapan Salih Efendi´nin huzuruna bir gün, bir karanfil satıcısını yaka paça getirirler. Suçu, yetiştirdiği karanfilleri narhın üzerinde fiyatlarla satmaktır. Salih Bey, adama dört mecidiye belediye cezası verir ve der ki: “Sana bu cezayı şunun için verdim: İnsan bunca emek vererek yetiştirdiği karanfili hiç bir mecidiyeye satar mı?”
Süheyl Ünver de Muallim Cevdet kitapları arasındaki bir yazma mecmuadan Hekimbaşı Salih Efendi´nin yetiştirdiği meyveleri tespit etmişti. Bıldırcın armudu, tereyağı armudu, şeker gevrek armudu, sarı büyük kış armudu, misk armudu, sibir elması, vişne eriği, ayva, şeftali ve üzüm çeşitleri…
Salih Efendi, küçük bir yalı olarak satın alıp imkân buldukça ilavelerle genişlettiği yalısında ve bir botanik laboratuvarına çevirdiği bahçesinde uzun sayılabilecek bir ömür sürmüş ve 1895 yılında hayata veda ederek Eyüp Sultan´da toprağa verilmiş. Malta bandıralı geminin harabeyle çevirdiği yalısı, Abdülhak Şinasi Hisar´ın “Boğaziçi Medeniyeti” dediği üslûbun ve yaşama tarzının günümüze ulaşmayı başarmış mekânlarından biriydi. Umarım vakit geçirilmeden restore edilir ve Boğaz´ı tezyin etmeye devam eder.

Anahtar Kelimeler: Hekimbaşı, karanfilleri
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
‘Sevda bölüğünde kıdemli bir asker´ (22 Ekim 2018 - Pazartesi)
Millet bahçeleri ve Gülhane Parkı (16 Ekim 2018 - Salı)
Yunan mitolojisi ve biz (13 Ekim 2018 - Cumartesi)
Yunan mitolojisi ve biz (10 Ekim 2018 - Çarşamba)
Tatlı aşurenin acı hatırası (05 Ekim 2018 - Cuma)
‘Aylar bize hep Muharrem oldu´ (24 Eylül 2018 - Pazartesi)
‘Muhteşem ve feyizli bir başlangıç´ (26 Ağustos 2018 - Pazar)
Rahip Brunson, Reverend Frew ve Halûk (14 Ağustos 2018 - Salı)
Mütebahhir bir dost: Metin Kayahan Özgül (07 Ağustos 2018 - Salı)
Şerefiye Sarnıcı ve sanat (29 Temmuz 2018 - Pazar)
Futbol, milliyetçilik ve ırkçılık (23 Temmuz 2018 - Pazartesi)
Eşsiz bir dost: Mustafa Çalık (15 Temmuz 2018 - Pazar)
Dergâh dergisi okurken... (08 Temmuz 2018 - Pazar)
Münevver, aydın, entelektüel (01 Temmuz 2018 - Pazar)
Semavi Eyice ve Sultan Abdülmecid´in tuğrası (13 Haziran 2018 - Çarşamba)
‘Yâr bana bir eğlence meded´ (04 Haziran 2018 - Pazartesi)
Kudüs, Mescid-i Aksa ve edebiyatımız (22 Mayıs 2018 - Salı)
Ramazan düşünceleri (13 Mayıs 2018 - Pazar)
Edebiyat tarihimiz yeniden yazılmalı (08 Mayıs 2018 - Salı)
‘Geceleyin bir ses böler uykumu´ (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Zulmiyye´den Adliyye´ye Yenicami (30 Nisan 2018 - Pazartesi)
Nurullah Ataç ve Tevfik Fikret (27 Nisan 2018 - Cuma)
Hayat Ağacı´ndan Bursa´da Zaman´a (19 Nisan 2018 - Perşembe)
‘Miraciye Saklı Miras´ (14 Nisan 2018 - Cumartesi)
‘Utandım bu âciz şairliğimden´ (10 Nisan 2018 - Salı)
Leyleklerin Müslümanlığı (05 Nisan 2018 - Perşembe)
Bir sahafın dağarcığından (28 Mart 2018 - Çarşamba)
Tophane-i Âmire´de muhteşem bir sergi (08 Mart 2018 - Perşembe)
Soyadı hikâyeleri (04 Mart 2018 - Pazar)
Shaykh Tosun Bayrak Al-Jerrahi Al-Halveti (22 Şubat 2018 - Perşembe)
Sultan Abdülhamid biyografisi yazmak (19 Şubat 2018 - Pazartesi)
Cinuçen Bey´in hatıraları (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Bir milyon kitap meselesi (11 Şubat 2018 - Pazar)
Müslümanlar, kitaplar ve kütüphaneler (05 Şubat 2018 - Pazartesi)
Haydarpaşa Garı ve tarih (25 Ocak 2018 - Perşembe)
‘Annemin Kütüphanesi´ (21 Ocak 2018 - Pazar)
Gözyaşı çeşmesi kurumasın (17 Ocak 2018 - Çarşamba)
Haydarpaşa Garı ve tarih (13 Ocak 2018 - Cumartesi)
Vampirizm ve Batı medeniyeti (09 Ocak 2018 - Salı)
İstanbul´un delifişek takvimi (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Âkif´e, dostlarına ve dostluğa dair (01 Ocak 2018 - Pazartesi)
Annemarie Schimmel ve Mevlânâ (22 Aralık 2017 - Cuma)
Karacaahmet, Ali Fuad Başgil ve Atsız (16 Aralık 2017 - Cumartesi)
Osmanlı barışı ve Filistin (11 Aralık 2017 - Pazartesi)
Mehmet Âkif ve Nâzım Hikmet (05 Aralık 2017 - Salı)
Türkler ve Ruslar (27 Kasım 2017 - Pazartesi)
Türkler ve Ruslar (22 Kasım 2017 - Çarşamba)
‘Büyük Kedi Katliamı´ (19 Kasım 2017 - Pazar)
Milli Saraylar Resim Müzesi (13 Kasım 2017 - Pazartesi)
Nobel Edebiyat Ödülü´ne dair güftügû (08 Kasım 2017 - Çarşamba)
TOKİ´nin yeni vizyonu (05 Kasım 2017 - Pazar)
TOKİ´nin yeni vizyonu (23 Ekim 2017 - Pazartesi)
Türk tarihçiliğinin iki İsmail´i (17 Ekim 2017 - Salı)
Osmanlı bilim mirası (06 Ekim 2017 - Cuma)
Bartók, Sarısözen ve türkülerimiz (30 Eylül 2017 - Cumartesi)
Kerkük üzerine düşünceler (27 Eylül 2017 - Çarşamba)
Bienaller ve güncel sanat (21 Eylül 2017 - Perşembe)
Mardinîzadeler Şerif Mardin (17 Eylül 2017 - Pazar)
‘Hayal Şehir´in ince ressamı (13 Eylül 2017 - Çarşamba)
Malazgirt´ten İstanbul´un fethine (30 Ağustos 2017 - Çarşamba)
İstifanın üç devirdeki anlamları (25 Ağustos 2017 - Cuma)
Körleşme (21 Ağustos 2017 - Pazartesi)
“Vay benim köse sakalım” (11 Ağustos 2017 - Cuma)
‘İhtiyar´ın imparatorluğu (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Şehir, kent ve ‘kent kültürü´ (01 Ağustos 2017 - Salı)
‘Bir nev-civansın şûh-ı cihansın´ (20 Haziran 2017 - Salı)
‘Hezarfen´ (17 Haziran 2017 - Cumartesi)
Sahibinin aynası: Hususi kütüphane (14 Haziran 2017 - Çarşamba)
Davul muhabbeti (06 Haziran 2017 - Salı)
Fâtih´in biyografisini yazmak (01 Haziran 2017 - Perşembe)
Kızılelma muhabbeti (25 Mayıs 2017 - Perşembe)
Bir Darülelhan vardı (19 Mayıs 2017 - Cuma)
‘Ben sulh adamıyım´ (15 Mayıs 2017 - Pazartesi)
Biyografi muhabbeti (03 Mayıs 2017 - Çarşamba)
‘Tebessüm İnkılâbı´ (28 Nisan 2017 - Cuma)
Renkler muhabbeti (26 Nisan 2017 - Çarşamba)
‘Bir ağaç gibi tek ve hür...´ (16 Nisan 2017 - Pazar)
Karga muhabbeti (03 Nisan 2017 - Pazartesi)
İnci Enginün´e saygı (29 Mart 2017 - Çarşamba)
İnci Enginün´e saygı (25 Mart 2017 - Cumartesi)
‘Hezarfen Çizgen´den ‘Anbean´ (14 Mart 2017 - Salı)
Ezana ve ezan şiirlerine dair (28 Şubat 2017 - Salı)
Sanat, edebiyat ve ahlâk (15 Şubat 2017 - Çarşamba)
‘Feyhaman Duran: İki Dünya Arasında´ (08 Şubat 2017 - Çarşamba)
Gazi, Serbest Fırka ve Ağaoğlu Ahmet Bey (04 Şubat 2017 - Cumartesi)
‘Zamanı Aşan Taşlar´ (29 Ocak 2017 - Pazar)
Satranç muhabbeti (23 Ocak 2017 - Pazartesi)
Refik Erduran ve Türk aydınları (16 Ocak 2017 - Pazartesi)
‘Bembeyaz bir dünyada yaşamak´ (10 Ocak 2017 - Salı)
Elveda Galata Köprüsü (05 Ocak 2017 - Perşembe)
Köprüler ve tüneller (30 Aralık 2016 - Cuma)
Yüz yıl önce neler oldu? (24 Aralık 2016 - Cumartesi)
‘Âlemde ziyâ kalmasa halk etmelisin, halk!´ (07 Aralık 2016 - Çarşamba)
Tanburî Cemil Bey ve oğlu (04 Aralık 2016 - Pazar)
‘Yangın vaaar!´ (01 Aralık 2016 - Perşembe)
‘Tarihim, şerefim, her şeyim...´ (31 Ekim 2016 - Pazartesi)
Maymuncuk kelimeler (18 Ekim 2016 - Salı)
Sivas´ta Selçuklu´yu düşünmek (07 Eylül 2016 - Çarşamba)
Tarikatlar ve siyaset (19 Ağustos 2016 - Cuma)
Yazmak ve yazarlık hakkında düşünceler (27 Haziran 2016 - Pazartesi)
Masalları bile dönüştürmek istediler (21 Haziran 2016 - Salı)
‘Kul olayım kalem tutan ellere´ (14 Haziran 2016 - Salı)
NECİP FAZIL VE AĞAÇLAR (07 Haziran 2016 - Salı)
Aydos´un ikinci fethi (04 Haziran 2016 - Cumartesi)
HARİKA BİR FOTO-BİYOGRAFİ (28 Mayıs 2016 - Cumartesi)
OSMAN HAMDİ BEY VE YEŞİL CAMİ (24 Mayıs 2016 - Salı)
Üç sofra (20 Mayıs 2016 - Cuma)
Bıyık hikayeleri (17 Mayıs 2016 - Salı)
MECAZ, KİNAYE,ALEGORİ, İRONİ. V.B. (03 Mayıs 2016 - Salı)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Verilen emaneti yerine getirmek, en üstün doğruluktur.

HZ.EBUBEKİR (R.A)
YUSUF KAPLAN
YUSUF KAPLAN
Dikkat! Türkiye´nin sosyolojisi metamorfoz geçiriyor!
BERAT DEMİRCİ
BERAT DEMİRCİ
BUNLAR HEP BASİT MANTIK KURALLARIDIR
İbrahim KAHVECİ
İbrahim KAHVECİ
Sorun sadece döviz ve faiz olsa keşke
Prof. Mustafa Çağrıcı
Prof. Mustafa Çağrıcı
Ehl-i Sünnet tek tip midir?
Yusuf Ziya Cömert
Yusuf Ziya Cömert
Para görününce vicdan sıvışır
Mehmet Şevket EYGİ
Mehmet Şevket EYGİ
İslam´ın ölçütleri
İBRAHİM TENEKECİ
İBRAHİM TENEKECİ
Son günlerin dünyası
MUSTAFA KUTLU
MUSTAFA KUTLU
Âlet işler el övünür
Gülşah Akkaş Yaman
Gülşah Akkaş Yaman
Nasılsın dediklerinde
Selahattin Çerik
Selahattin Çerik
Şükürname!
İsmail Dursun
İsmail Dursun
Sivasspor´dan Beşiktaş´a Futbol Dersi
D. Mehmet Doğan
D. Mehmet Doğan
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
Kemal Öztürk
Kemal Öztürk
Sessiz karşı devrim
Müjgan Üçer
Müjgan Üçer
SİVAS HALAYINA DURAN GENÇLER
Beşir Ayvazoğlu
Beşir Ayvazoğlu
TÜYAP Kitap Fuarı´na ve Selim İleri´ye dair
Yusuf Ziya Ünsal
Yusuf Ziya Ünsal
Avucunuzdaki Kelebek
Aydın Ünal
Aydın Ünal
Dikkat, PKK dönüşüyor
Ahmet ÖZDEMİR
Ahmet ÖZDEMİR
Ey ana toprağı, ey Anadolu
Muzaffer Gücer
Muzaffer Gücer
SİVASIN ÇERMİKLERİ
Ö. EMİR DOĞAN
Ö. EMİR DOĞAN
“YAZIN ÜÇ AY YATAN ÖĞRETMEN” HA!
Salih Tuna
Salih Tuna
Türk ekonomisi McKinsey´e mi emanet edildi?
Osman Nuri Kesici
Osman Nuri Kesici
25 Eylül Dünya Eczacılar günü...
Mahmut Erol Kılıç
Mahmut Erol Kılıç
Bilgilendirme notu
Muhsin Kaya
Muhsin Kaya
SİVAS´A SELAM YOLA DEVAM
Talha Gurbetçi
Talha Gurbetçi
OSMANLICAYA SAHİP ÇIKALIM
Yavuz Bülent Bakiler
Yavuz Bülent Bakiler
DÜŞMANIYIM ASALETİN KELİMELERDE BİLE”
Sami Akkuş
Sami Akkuş
DUA EDİN...
Ergün Diler
Ergün Diler
Kıbrıs planı
Gülşah YARLI
Gülşah YARLI
Sezona veda
Fikret ÜNSAL
Fikret ÜNSAL
DEDİKODUSU ÇIKARSA OLUR
Aziz Erdoğan
Aziz Erdoğan
ÇANAKKALE RUHU DÜNDEN DİRİDİR
Zübeyir Kamil Akkaya
Zübeyir Kamil Akkaya
Batı´ya Doğru - Taklit Bitti, Tahkik Başladı!
Salih Şahin
Salih Şahin
OSMANLI ARAPLARI NASIL SÖMÜRDÜ!
S. Emrah GÖKTAŞI
S. Emrah GÖKTAŞI
Sivil toplum
Osman Nuri KESİCİ
Osman Nuri KESİCİ