‘Hayal Şehir´in ince ressamı
Tarih: 13.9.2017 17:15:57 / 337okunma / 0yorum
Beşir Ayvazoğlu

Üsküdar Belediyesi, yılda iki sayı olmak üzere Üsküdar isimli bir “kültür, sanat ve medeniyet” dergisi çıkarıyor. 2017 yılının ilk sayısı kısa bir süre önce okuyucuyla buluştu. 15 Temmuz Şehitler Makamı´nı, bu anıtın Üsküdar sınırları içinde olması dolayısıyla kapağına taşıyan dergide genel olarak İstanbul´un, özel olarak Üsküdar´ın florasına özel bir yer ayrılmış. Mustafa Küçükaşçı´nın değerli bir tarihçi ve kültür adamı olan Haluk Dursun´la yaptığı röportajı çok önemli bulduğumu ifade etmeliyim.
İstanbul´a has bitkiler, ağaçlar ve bunlar etrafında oluşan kültür hakkında inanılmaz zenginlikte bilgiye sahip olan Haluk Dursun, genellikle mezarlık ağacı olarak bilinen ve yoğun olarak bulunduğu bölgelere uhrevî bir hava kazandıran servinin bahçe ve korularda da karakteristik ağaçlardan biri olduğunu söylüyor. Mesela Manastırlar Korusu´yla Fethi Paşa, Cemile Sultan ve Adile Sultan koruları servi bakımından bir hayli zengin... Sadece korularda değil, başka hangi bölgelerde servi grupları olduğunu da Haluk Dursun´dan öğreniyoruz.
Haluk Dursun´un üzerinde durduğu hususlardan biri de, mezarlıkların İstanbul´da yeşilin korunması bakımından önemi. Adı geçen korular ve mezarlıklar olmasaydı, Üsküdar Ekolü ressamlarının pey-azjlarındaki güzelliklerin gerçek olup olmadığı konusunda şüpheye düşebilirdik. Üsküdarlı Hoca Ali Rıza, yanından hiç eksik etmediği ka-lemleri, fırçaları ve boyalarıyla binlerce resim yaparak Üsküdar´ın yakında kaybolacağını hissettiği güzelliklerini ve de-ğerlerini ölümsüzleştirmişti.
***
Geçen Pazar günü bir vesileyle andığım Hoca Ali Rıza Bey, hayatı boyunca İstanbul´un tarihî ve tabii güzelliklerini yağlıboya, suluboya, karakalem gibi çeşitli tekniklerle bıkıp usanmadan tuvaline aktarmış kudretli bir ressamdı. En büyük arzusu, kendi ifadesiyle “milletinin hayatına sadık ve hakiki tercüman” olmak, “İstanbul´u ve onun Boğaz´ını ölmez bir hayat lisanıyla söyleten eserler vücuda getirmek”ti. Bu maksatla İstanbul´un henüz bahçe-şehir kimliğini koruduğu yıllardaki pitoresk manzaralarını, sokakları, çeşmeleri, mezarlıkları, Boğaz´ı ve Boğaz sırtlarındaki eşsiz manzaraları, mehtaplı geceleri, İstanbul´un karakteristik ağaçlarını, özellikle çok sevdiği fıstık çamlarını, kır kahvelerini, kahve içlerini, günlük hayatta kullanılan eşyaları, resmin diline, fotoğraf makinesi sadakatiyle, fakat ince bir şair duyarlığı ve eşyanın içine mistik bir dalışla aktardı.
Ahşap Türk evlerinin, mahalle mescitlerinin, dar sokakların, bu evlerdeki ve sokaklardaki hayatın küçümsenip aşağılandığı bir devirde, sahip olduğumuz güzellikleri ve zenginlikleri bunların farkında olmayanların göstermek isteyen Hoca Ali Rıza, “İslâm ve Türk âleminin bediî zevklerinin kemâlini gösteren eserleri toplamayı ve bunu bir meslek ittihaz ederek, onda ihtisas sahibi olmayı gönlümce pek muvafık buluyorum,” diyordu.
Hoca Ali Rıza´nın resim anlayışı, bana sorarsanız, Sanayi-i Nefise Mektebi´nde hâkim olan anlayışa efendice bir meydan okumaydı.
***
Nurullah Berk´e göre, “şövalesini tabiat karşısına diktiği zaman bazan Corot´nun valörcülüğüne, bazan Monet yahut Sisley´in empresyonizmine yaklaşan Üsküdarlı Hoca Ali Rıza bir tabiat âşıkıydı. Paletinden siyahları ve koyu kahve renklerini atmıştı; mavi, pembe cumbalı evin gölgesi karşı duvara vurunca kararmaz, aksine, -empresyonistlerde olduğu gibi- şeffaf bir renk değeri olarak resmi aydınlatırdı. İstanbul´un tabiatına bakarak yaptığı, çoğu etüt niteliğinde olan resimlerinde cansız renk aramak boşunadır. Kısacası, Hoca Ali Rıza, onun misyonunu farklı bir üslûpta devam ettiren Nazmi Ziya ve Avni Lifij´in habercisi gibiydi.
***
Üsküdar, ressamı bol bir şehirdir. Şeker Ahmed Paşa, Hüseyin Zekai Paşa, Süleyman Seyyid Bey, Cevad ve Osman Asaf da Üsküdarlıydı. Bu ressamların eserlerinde ebedîleşen güzelliklere bakarken, Yahya Kemal´in “Hayal Şehir” dediği Üsküdar´ı niçin bir kara sevdalı gibi sevdiği daha iyi anlaşılıyor.
“Hayal Şehir”in gösterişsiz, fakat bakmasını bilenlere eşsiz güzellikler sunan ve beklenmedik saadetler vadeden sakin köşelerini, çeşmelerini, namazgâhlarını, eski bağdadî, aşı boyalı harap evlerini, ünnap ve çitlenbik ağaçlarının gölgelendirdiği küçük mescitlerini, köhne çınarlı çeşme başlarını, küçük ahşap evler arasındaki asma çardaklarını ve fıstık ağaçlarının arasından Boğaz´ın hâreli sularını resmeden bu zarif ressamların yağlıboya, suluboya, guaş ve karakalemlerinde Türk İstanbul´un kaybolan estetiği yaşamaktadır.
Üsküdar dergisi gelecek sayılarından birini Üsküdarlı ressamlara ayırmalı, Belediye de Üsküdarlı ressamların eski Üsküdar´ı yansıtan bütün tablolarını hiç olmazsa dijital ortamda bir araya getirmelidir. Benden söylemesi...
***
Yukarıda Nazmi Ziya Güran´ı andım. Mülkiye´de okurken aynı zamanda ince bir ahlâk adamı olan Hoca Ali Rıza´dan resim, ahlak ve tabiat sevgisi dersleri alan bu büyük ressamı da ölümünün 80. yılı vesilesiyle Pazar günkü yazımda anlatmaya çalışacağım.

Anahtar Kelimeler: Hayal, Şehir, ince, ressamı
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
‘Sevda bölüğünde kıdemli bir asker´ (22 Ekim 2018 - Pazartesi)
Millet bahçeleri ve Gülhane Parkı (16 Ekim 2018 - Salı)
Yunan mitolojisi ve biz (13 Ekim 2018 - Cumartesi)
Yunan mitolojisi ve biz (10 Ekim 2018 - Çarşamba)
Tatlı aşurenin acı hatırası (05 Ekim 2018 - Cuma)
‘Aylar bize hep Muharrem oldu´ (24 Eylül 2018 - Pazartesi)
‘Muhteşem ve feyizli bir başlangıç´ (26 Ağustos 2018 - Pazar)
Rahip Brunson, Reverend Frew ve Halûk (14 Ağustos 2018 - Salı)
Mütebahhir bir dost: Metin Kayahan Özgül (07 Ağustos 2018 - Salı)
Şerefiye Sarnıcı ve sanat (29 Temmuz 2018 - Pazar)
Futbol, milliyetçilik ve ırkçılık (23 Temmuz 2018 - Pazartesi)
Eşsiz bir dost: Mustafa Çalık (15 Temmuz 2018 - Pazar)
Dergâh dergisi okurken... (08 Temmuz 2018 - Pazar)
Münevver, aydın, entelektüel (01 Temmuz 2018 - Pazar)
Semavi Eyice ve Sultan Abdülmecid´in tuğrası (13 Haziran 2018 - Çarşamba)
‘Yâr bana bir eğlence meded´ (04 Haziran 2018 - Pazartesi)
Kudüs, Mescid-i Aksa ve edebiyatımız (22 Mayıs 2018 - Salı)
Ramazan düşünceleri (13 Mayıs 2018 - Pazar)
Edebiyat tarihimiz yeniden yazılmalı (08 Mayıs 2018 - Salı)
‘Geceleyin bir ses böler uykumu´ (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Zulmiyye´den Adliyye´ye Yenicami (30 Nisan 2018 - Pazartesi)
Nurullah Ataç ve Tevfik Fikret (27 Nisan 2018 - Cuma)
Hayat Ağacı´ndan Bursa´da Zaman´a (19 Nisan 2018 - Perşembe)
Hekimbaşı´nın karanfilleri (18 Nisan 2018 - Çarşamba)
‘Miraciye Saklı Miras´ (14 Nisan 2018 - Cumartesi)
‘Utandım bu âciz şairliğimden´ (10 Nisan 2018 - Salı)
Leyleklerin Müslümanlığı (05 Nisan 2018 - Perşembe)
Bir sahafın dağarcığından (28 Mart 2018 - Çarşamba)
Tophane-i Âmire´de muhteşem bir sergi (08 Mart 2018 - Perşembe)
Soyadı hikâyeleri (04 Mart 2018 - Pazar)
Shaykh Tosun Bayrak Al-Jerrahi Al-Halveti (22 Şubat 2018 - Perşembe)
Sultan Abdülhamid biyografisi yazmak (19 Şubat 2018 - Pazartesi)
Cinuçen Bey´in hatıraları (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Bir milyon kitap meselesi (11 Şubat 2018 - Pazar)
Müslümanlar, kitaplar ve kütüphaneler (05 Şubat 2018 - Pazartesi)
Haydarpaşa Garı ve tarih (25 Ocak 2018 - Perşembe)
‘Annemin Kütüphanesi´ (21 Ocak 2018 - Pazar)
Gözyaşı çeşmesi kurumasın (17 Ocak 2018 - Çarşamba)
Haydarpaşa Garı ve tarih (13 Ocak 2018 - Cumartesi)
Vampirizm ve Batı medeniyeti (09 Ocak 2018 - Salı)
İstanbul´un delifişek takvimi (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Âkif´e, dostlarına ve dostluğa dair (01 Ocak 2018 - Pazartesi)
Annemarie Schimmel ve Mevlânâ (22 Aralık 2017 - Cuma)
Karacaahmet, Ali Fuad Başgil ve Atsız (16 Aralık 2017 - Cumartesi)
Osmanlı barışı ve Filistin (11 Aralık 2017 - Pazartesi)
Mehmet Âkif ve Nâzım Hikmet (05 Aralık 2017 - Salı)
Türkler ve Ruslar (27 Kasım 2017 - Pazartesi)
Türkler ve Ruslar (22 Kasım 2017 - Çarşamba)
‘Büyük Kedi Katliamı´ (19 Kasım 2017 - Pazar)
Milli Saraylar Resim Müzesi (13 Kasım 2017 - Pazartesi)
Nobel Edebiyat Ödülü´ne dair güftügû (08 Kasım 2017 - Çarşamba)
TOKİ´nin yeni vizyonu (05 Kasım 2017 - Pazar)
TOKİ´nin yeni vizyonu (23 Ekim 2017 - Pazartesi)
Türk tarihçiliğinin iki İsmail´i (17 Ekim 2017 - Salı)
Osmanlı bilim mirası (06 Ekim 2017 - Cuma)
Bartók, Sarısözen ve türkülerimiz (30 Eylül 2017 - Cumartesi)
Kerkük üzerine düşünceler (27 Eylül 2017 - Çarşamba)
Bienaller ve güncel sanat (21 Eylül 2017 - Perşembe)
Mardinîzadeler Şerif Mardin (17 Eylül 2017 - Pazar)
Malazgirt´ten İstanbul´un fethine (30 Ağustos 2017 - Çarşamba)
İstifanın üç devirdeki anlamları (25 Ağustos 2017 - Cuma)
Körleşme (21 Ağustos 2017 - Pazartesi)
“Vay benim köse sakalım” (11 Ağustos 2017 - Cuma)
‘İhtiyar´ın imparatorluğu (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Şehir, kent ve ‘kent kültürü´ (01 Ağustos 2017 - Salı)
‘Bir nev-civansın şûh-ı cihansın´ (20 Haziran 2017 - Salı)
‘Hezarfen´ (17 Haziran 2017 - Cumartesi)
Sahibinin aynası: Hususi kütüphane (14 Haziran 2017 - Çarşamba)
Davul muhabbeti (06 Haziran 2017 - Salı)
Fâtih´in biyografisini yazmak (01 Haziran 2017 - Perşembe)
Kızılelma muhabbeti (25 Mayıs 2017 - Perşembe)
Bir Darülelhan vardı (19 Mayıs 2017 - Cuma)
‘Ben sulh adamıyım´ (15 Mayıs 2017 - Pazartesi)
Biyografi muhabbeti (03 Mayıs 2017 - Çarşamba)
‘Tebessüm İnkılâbı´ (28 Nisan 2017 - Cuma)
Renkler muhabbeti (26 Nisan 2017 - Çarşamba)
‘Bir ağaç gibi tek ve hür...´ (16 Nisan 2017 - Pazar)
Karga muhabbeti (03 Nisan 2017 - Pazartesi)
İnci Enginün´e saygı (29 Mart 2017 - Çarşamba)
İnci Enginün´e saygı (25 Mart 2017 - Cumartesi)
‘Hezarfen Çizgen´den ‘Anbean´ (14 Mart 2017 - Salı)
Ezana ve ezan şiirlerine dair (28 Şubat 2017 - Salı)
Sanat, edebiyat ve ahlâk (15 Şubat 2017 - Çarşamba)
‘Feyhaman Duran: İki Dünya Arasında´ (08 Şubat 2017 - Çarşamba)
Gazi, Serbest Fırka ve Ağaoğlu Ahmet Bey (04 Şubat 2017 - Cumartesi)
‘Zamanı Aşan Taşlar´ (29 Ocak 2017 - Pazar)
Satranç muhabbeti (23 Ocak 2017 - Pazartesi)
Refik Erduran ve Türk aydınları (16 Ocak 2017 - Pazartesi)
‘Bembeyaz bir dünyada yaşamak´ (10 Ocak 2017 - Salı)
Elveda Galata Köprüsü (05 Ocak 2017 - Perşembe)
Köprüler ve tüneller (30 Aralık 2016 - Cuma)
Yüz yıl önce neler oldu? (24 Aralık 2016 - Cumartesi)
‘Âlemde ziyâ kalmasa halk etmelisin, halk!´ (07 Aralık 2016 - Çarşamba)
Tanburî Cemil Bey ve oğlu (04 Aralık 2016 - Pazar)
‘Yangın vaaar!´ (01 Aralık 2016 - Perşembe)
‘Tarihim, şerefim, her şeyim...´ (31 Ekim 2016 - Pazartesi)
Maymuncuk kelimeler (18 Ekim 2016 - Salı)
Sivas´ta Selçuklu´yu düşünmek (07 Eylül 2016 - Çarşamba)
Tarikatlar ve siyaset (19 Ağustos 2016 - Cuma)
Yazmak ve yazarlık hakkında düşünceler (27 Haziran 2016 - Pazartesi)
Masalları bile dönüştürmek istediler (21 Haziran 2016 - Salı)
‘Kul olayım kalem tutan ellere´ (14 Haziran 2016 - Salı)
NECİP FAZIL VE AĞAÇLAR (07 Haziran 2016 - Salı)
Aydos´un ikinci fethi (04 Haziran 2016 - Cumartesi)
HARİKA BİR FOTO-BİYOGRAFİ (28 Mayıs 2016 - Cumartesi)
OSMAN HAMDİ BEY VE YEŞİL CAMİ (24 Mayıs 2016 - Salı)
Üç sofra (20 Mayıs 2016 - Cuma)
Bıyık hikayeleri (17 Mayıs 2016 - Salı)
MECAZ, KİNAYE,ALEGORİ, İRONİ. V.B. (03 Mayıs 2016 - Salı)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Ya Ali, benden sonra yola gidenler, senin gösterdiğin yoldan giderlerse selamete ererler.

Hz. Muhammed
YUSUF KAPLAN
YUSUF KAPLAN
Dikkat! Türkiye´nin sosyolojisi metamorfoz geçiriyor!
BERAT DEMİRCİ
BERAT DEMİRCİ
BUNLAR HEP BASİT MANTIK KURALLARIDIR
İbrahim KAHVECİ
İbrahim KAHVECİ
Sorun sadece döviz ve faiz olsa keşke
Prof. Mustafa Çağrıcı
Prof. Mustafa Çağrıcı
Ehl-i Sünnet tek tip midir?
Yusuf Ziya Cömert
Yusuf Ziya Cömert
Para görününce vicdan sıvışır
Mehmet Şevket EYGİ
Mehmet Şevket EYGİ
İslam´ın ölçütleri
İBRAHİM TENEKECİ
İBRAHİM TENEKECİ
Son günlerin dünyası
MUSTAFA KUTLU
MUSTAFA KUTLU
Âlet işler el övünür
Gülşah Akkaş Yaman
Gülşah Akkaş Yaman
Nasılsın dediklerinde
Selahattin Çerik
Selahattin Çerik
Şükürname!
İsmail Dursun
İsmail Dursun
Sivasspor´dan Beşiktaş´a Futbol Dersi
D. Mehmet Doğan
D. Mehmet Doğan
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
Kemal Öztürk
Kemal Öztürk
Sessiz karşı devrim
Müjgan Üçer
Müjgan Üçer
SİVAS HALAYINA DURAN GENÇLER
Beşir Ayvazoğlu
Beşir Ayvazoğlu
TÜYAP Kitap Fuarı´na ve Selim İleri´ye dair
Yusuf Ziya Ünsal
Yusuf Ziya Ünsal
Avucunuzdaki Kelebek
Aydın Ünal
Aydın Ünal
Dikkat, PKK dönüşüyor
Ahmet ÖZDEMİR
Ahmet ÖZDEMİR
Ey ana toprağı, ey Anadolu
Muzaffer Gücer
Muzaffer Gücer
SİVASIN ÇERMİKLERİ
Ö. EMİR DOĞAN
Ö. EMİR DOĞAN
“YAZIN ÜÇ AY YATAN ÖĞRETMEN” HA!
Salih Tuna
Salih Tuna
Türk ekonomisi McKinsey´e mi emanet edildi?
Osman Nuri Kesici
Osman Nuri Kesici
25 Eylül Dünya Eczacılar günü...
Mahmut Erol Kılıç
Mahmut Erol Kılıç
Bilgilendirme notu
Muhsin Kaya
Muhsin Kaya
SİVAS´A SELAM YOLA DEVAM
Talha Gurbetçi
Talha Gurbetçi
OSMANLICAYA SAHİP ÇIKALIM
Yavuz Bülent Bakiler
Yavuz Bülent Bakiler
DÜŞMANIYIM ASALETİN KELİMELERDE BİLE”
Sami Akkuş
Sami Akkuş
DUA EDİN...
Ergün Diler
Ergün Diler
Kıbrıs planı
Gülşah YARLI
Gülşah YARLI
Sezona veda
Fikret ÜNSAL
Fikret ÜNSAL
DEDİKODUSU ÇIKARSA OLUR
Aziz Erdoğan
Aziz Erdoğan
ÇANAKKALE RUHU DÜNDEN DİRİDİR
Zübeyir Kamil Akkaya
Zübeyir Kamil Akkaya
Batı´ya Doğru - Taklit Bitti, Tahkik Başladı!
Salih Şahin
Salih Şahin
OSMANLI ARAPLARI NASIL SÖMÜRDÜ!
S. Emrah GÖKTAŞI
S. Emrah GÖKTAŞI
Sivil toplum
Osman Nuri KESİCİ
Osman Nuri KESİCİ