Ezana ve ezan şiirlerine dair
Tarih: 28.2.2017 11:34:00 / 408okunma / 0yorum
Beşir Ayvazoğlu

Perşembe günkü yazımda, Diyanet İşleri Başkanlığı´nın ezan ve salâlara standart getirileceğini, minarelerde kullanılan ses cihazlarının desibel ayarlarının gözden geçirileceğini, çok sayıda caminin bulunduğu bölgelerde de ezanların birbirine karışmaması için düzenleme yapılacağını açıkladığından söz etmiş, bunun çok sevindirici bir haber olduğunu belirttikten sonra minare meselesi hakkındaki görüşlerimi açıklamıştım.
Şu hususu tekrar ifade etmek istiyorum; ezanın da bayrak gibi millî kimliğimizi ve bağımsızlığımızı temsil ettiği, millî mutabakat metnimiz olan “İstiklâl Marşı”nda tescil edilmiştir. Ama bu, maalesef müezzinlerimizin büyükçe bir kısmının ezanı bu yüce mânâsına yakışır bir güzellikte okuyamadıkları gerçeğini görmezden gelmek için gerekçe olamaz. Üstelik bazı müezzinlerin tembellik etmeleri yüzünden heveskârlar mikrofona geçip ezan okuduklarını zannederek İslam´ın ruhunu rencide etmektedirler.
Estetik duygusundan mahrum olmayan Müslümanların öteden beri bu mesele üzerinde kafa yorduklarını ve çareler aradıklarını biliyorum. Bu arayışın Diyanet´te karşılığını bulmuş olması çok önemlidir.
***
Güzel sesli ve musiki eğitimi almış müezzinlerce okunan ezanların son derece etkileyici olduğu muhakkaktır. Şehirleri motor gürültülerinin istila etmediği zamanlarda, şerefelere çıkan müezzinlerce, araya hoparlör ucubesi sokulmadan, insan sesinin bütün tabiiliği ile okunan ezanlar birçok şaire ilham kaynağı olmuştur. Mesela Tevfik Fikret, “Sabah Ezanında” isimli şiirinde, sabah ezanı okunurken ulvî bir sessizliğe bürünen tabiatın sessiz sessiz ibadet ettiğini; gizli ve açık, aydınlık ve karanlık bütün âlemlerin Allah´ı andığını söyler.
Ahmet Hâşim de “Allahü Ekber” isimli şiirinde yine bir sabah ezanını dinlerken hissettiklerini dile getirmişti. Bu güzel şiirinde, seher vaktinin derin sessizliğinde birden yakaran bir sesin gökleri titrettiğinden söz eden Hâşim, o anda ruhunun bu hidayet nuru ve ilahi sesle vecde geldiğini ve şükür secdeleriyle dünyanın bütün güzelliklerini terk edip başka bir âleme geçtiğini söylüyordu. Yahya Kemal de annesinin Üsküp´teki kabrine armağan ettiği “Ezan-ı Muhammedî” redifli gazelinde aynı duyguları terennüm etmiştir.
Emr-i bülendsin ey ezân-ı Muhammedî
Kâfî değil sadâna cihân-ı Muhammedî
Ezanın anlamını ve ezanlar okunurken duyulan “vecd ü istiğrâk”ı en iyi anlatan şair, şüphesiz Mehmed Akif´tir. Birinci Safahat´ta yer alan “Ezanlar” şiirinde, ezan okunurken yaratılışın bütün âhenginin Hakk´ı ezberden yâd ettiğini söyler. Berlin Hatıraları´nın son bölümünde ise, Çanakkale´de savaşan mücahitlere “Allah rızası için sebatı kesmeyiniz; çünkü ümidimiz yalnız sizsiniz. Direnmekten vazgeçerseniz Tevhid ebediyyen söner gider!” diye yalvaran Akif´in şu mısralarına dikkatinizi çekmek isterim:
Minâreler sökülür sînesinden âfâkın;
Fezâya söylemez artık lisânı Hallâk´ın!
Arif Nihat Asya da “Dua” şiirinde aynı endişeyle “... minareleri/Ezansız bırakma Allah´ım” diye yakarmıştı.
***
Şairlerimiz bu şiirlerini hiç şüphesiz İstanbul´un çok iyi musiki eğitimi almış güzel sesli müezzinleri tarafından okunan son derece etkileyici ezanları dinleyerek yazmışlardı. Genellikle Sabâ ve Dilkeşhâverân makamlarında okunan sabah, Sabâ veya Hicaz makamlarında okunan öğle, Hicaz makamında okunan ikindi, Hicaz veya Rast makamlarında okunan akşam, Hicaz, Bayâti, Nevâ ve Rast makamlarında okunan yatsı ezanlarının Müslümanların hayatına ilave ettiği estetik boyut çok önemlidir.
Hayatı ve çevreyi güzelleştirmek temel İslamî prensiplerden biridir. İlk müezzin Bilâl-i Habeşî ashabın en güzel seslisi ve ezan mukaddes bir davetse, bütün ezanlar güzel okunmalı ve hiç kimseyi rahatsız etmemelidir.
***
Şüphesiz eskiden de sesleri güzel olmadığı gibi hiç musiki eğitimi almamış müezzinler vardı ve her devirde şikâyet konusu olmuşlardı. Klasik literatür taranırsa bu konuda bir yığın hikâye bulmak mümkündür. Bu hikâyelerin hepsinde, güzellikten mahrum sesin ve kötü okunan ezanların insanları Müslümanlıktan soğuttuğu, güzel sesli müezzinlerce okunan ezanların ise kalplere huzur ve iman heyecanı aşıladığı vurgulanmıştır. Mesela Şeyh Sadi, Gülistan´ında hoş bir fıkra anlatır: Bir seyyah, yolunun düştüğü bir şehirde bir caminin minaresinden bed sesli bir müezzinin bağıra bağıra ezan okuduğunu görür ve namazdan sonra müezzini bulup “Ezanı kaça okuyorsun?” diye sorar. “Para için değil, Allah için okuyorum” cevabını alınca söylediği çok manidardır: “Öyleyse, Allah için okuma!”
Bu yazdıklarımdan hoparlörün yasaklanmasını istediğim anlamı çıkarılmamalıdır. Hoparlörü büsbütün yasaklamak, gürültü kirliliğinin had safhaya ulaştığı şehirlerde, bir bakıma ezanı susturmak anlamına gelir. Ancak desibel ayarlarının yapılması, özellikle çok sayıda camiin bulunduğu bölgelerde merkezî bir camiden güzel sesli bir müezzinin ezanı mikrofonla okuması, o civardaki camilerden de müezzinlerin tabii sesleriyle ona iştirak etmeleri daha “estetik”tir, daha insanîdir.
Şu hadis-i şerifi tekrar hatırlatmakta fayda görüyorum: “Muhakkak ki Allah güzeldir ve güzelliği sever.”

Anahtar Kelimeler: Ezana, ezan, şiirlerine, dair
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Eşsiz bir dost: Mustafa Çalık (15 Temmuz 2018 - Pazar)
Dergâh dergisi okurken... (08 Temmuz 2018 - Pazar)
Münevver, aydın, entelektüel (01 Temmuz 2018 - Pazar)
Semavi Eyice ve Sultan Abdülmecid´in tuğrası (13 Haziran 2018 - Çarşamba)
‘Yâr bana bir eğlence meded´ (04 Haziran 2018 - Pazartesi)
Kudüs, Mescid-i Aksa ve edebiyatımız (22 Mayıs 2018 - Salı)
Ramazan düşünceleri (13 Mayıs 2018 - Pazar)
Edebiyat tarihimiz yeniden yazılmalı (08 Mayıs 2018 - Salı)
‘Geceleyin bir ses böler uykumu´ (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Zulmiyye´den Adliyye´ye Yenicami (30 Nisan 2018 - Pazartesi)
Nurullah Ataç ve Tevfik Fikret (27 Nisan 2018 - Cuma)
Hayat Ağacı´ndan Bursa´da Zaman´a (19 Nisan 2018 - Perşembe)
Hekimbaşı´nın karanfilleri (18 Nisan 2018 - Çarşamba)
‘Miraciye Saklı Miras´ (14 Nisan 2018 - Cumartesi)
‘Utandım bu âciz şairliğimden´ (10 Nisan 2018 - Salı)
Leyleklerin Müslümanlığı (05 Nisan 2018 - Perşembe)
Bir sahafın dağarcığından (28 Mart 2018 - Çarşamba)
Tophane-i Âmire´de muhteşem bir sergi (08 Mart 2018 - Perşembe)
Soyadı hikâyeleri (04 Mart 2018 - Pazar)
Shaykh Tosun Bayrak Al-Jerrahi Al-Halveti (22 Şubat 2018 - Perşembe)
Sultan Abdülhamid biyografisi yazmak (19 Şubat 2018 - Pazartesi)
Cinuçen Bey´in hatıraları (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Bir milyon kitap meselesi (11 Şubat 2018 - Pazar)
Müslümanlar, kitaplar ve kütüphaneler (05 Şubat 2018 - Pazartesi)
Haydarpaşa Garı ve tarih (25 Ocak 2018 - Perşembe)
‘Annemin Kütüphanesi´ (21 Ocak 2018 - Pazar)
Gözyaşı çeşmesi kurumasın (17 Ocak 2018 - Çarşamba)
Haydarpaşa Garı ve tarih (13 Ocak 2018 - Cumartesi)
Vampirizm ve Batı medeniyeti (09 Ocak 2018 - Salı)
İstanbul´un delifişek takvimi (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Âkif´e, dostlarına ve dostluğa dair (01 Ocak 2018 - Pazartesi)
Annemarie Schimmel ve Mevlânâ (22 Aralık 2017 - Cuma)
Karacaahmet, Ali Fuad Başgil ve Atsız (16 Aralık 2017 - Cumartesi)
Osmanlı barışı ve Filistin (11 Aralık 2017 - Pazartesi)
Mehmet Âkif ve Nâzım Hikmet (05 Aralık 2017 - Salı)
Türkler ve Ruslar (27 Kasım 2017 - Pazartesi)
Türkler ve Ruslar (22 Kasım 2017 - Çarşamba)
‘Büyük Kedi Katliamı´ (19 Kasım 2017 - Pazar)
Milli Saraylar Resim Müzesi (13 Kasım 2017 - Pazartesi)
Nobel Edebiyat Ödülü´ne dair güftügû (08 Kasım 2017 - Çarşamba)
TOKİ´nin yeni vizyonu (05 Kasım 2017 - Pazar)
TOKİ´nin yeni vizyonu (23 Ekim 2017 - Pazartesi)
Türk tarihçiliğinin iki İsmail´i (17 Ekim 2017 - Salı)
Osmanlı bilim mirası (06 Ekim 2017 - Cuma)
Bartók, Sarısözen ve türkülerimiz (30 Eylül 2017 - Cumartesi)
Kerkük üzerine düşünceler (27 Eylül 2017 - Çarşamba)
Bienaller ve güncel sanat (21 Eylül 2017 - Perşembe)
Mardinîzadeler Şerif Mardin (17 Eylül 2017 - Pazar)
‘Hayal Şehir´in ince ressamı (13 Eylül 2017 - Çarşamba)
Malazgirt´ten İstanbul´un fethine (30 Ağustos 2017 - Çarşamba)
İstifanın üç devirdeki anlamları (25 Ağustos 2017 - Cuma)
Körleşme (21 Ağustos 2017 - Pazartesi)
“Vay benim köse sakalım” (11 Ağustos 2017 - Cuma)
‘İhtiyar´ın imparatorluğu (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Şehir, kent ve ‘kent kültürü´ (01 Ağustos 2017 - Salı)
‘Bir nev-civansın şûh-ı cihansın´ (20 Haziran 2017 - Salı)
‘Hezarfen´ (17 Haziran 2017 - Cumartesi)
Sahibinin aynası: Hususi kütüphane (14 Haziran 2017 - Çarşamba)
Davul muhabbeti (06 Haziran 2017 - Salı)
Fâtih´in biyografisini yazmak (01 Haziran 2017 - Perşembe)
Kızılelma muhabbeti (25 Mayıs 2017 - Perşembe)
Bir Darülelhan vardı (19 Mayıs 2017 - Cuma)
‘Ben sulh adamıyım´ (15 Mayıs 2017 - Pazartesi)
Biyografi muhabbeti (03 Mayıs 2017 - Çarşamba)
‘Tebessüm İnkılâbı´ (28 Nisan 2017 - Cuma)
Renkler muhabbeti (26 Nisan 2017 - Çarşamba)
‘Bir ağaç gibi tek ve hür...´ (16 Nisan 2017 - Pazar)
Karga muhabbeti (03 Nisan 2017 - Pazartesi)
İnci Enginün´e saygı (29 Mart 2017 - Çarşamba)
İnci Enginün´e saygı (25 Mart 2017 - Cumartesi)
‘Hezarfen Çizgen´den ‘Anbean´ (14 Mart 2017 - Salı)
Sanat, edebiyat ve ahlâk (15 Şubat 2017 - Çarşamba)
‘Feyhaman Duran: İki Dünya Arasında´ (08 Şubat 2017 - Çarşamba)
Gazi, Serbest Fırka ve Ağaoğlu Ahmet Bey (04 Şubat 2017 - Cumartesi)
‘Zamanı Aşan Taşlar´ (29 Ocak 2017 - Pazar)
Satranç muhabbeti (23 Ocak 2017 - Pazartesi)
Refik Erduran ve Türk aydınları (16 Ocak 2017 - Pazartesi)
‘Bembeyaz bir dünyada yaşamak´ (10 Ocak 2017 - Salı)
Elveda Galata Köprüsü (05 Ocak 2017 - Perşembe)
Köprüler ve tüneller (30 Aralık 2016 - Cuma)
Yüz yıl önce neler oldu? (24 Aralık 2016 - Cumartesi)
‘Âlemde ziyâ kalmasa halk etmelisin, halk!´ (07 Aralık 2016 - Çarşamba)
Tanburî Cemil Bey ve oğlu (04 Aralık 2016 - Pazar)
‘Yangın vaaar!´ (01 Aralık 2016 - Perşembe)
‘Tarihim, şerefim, her şeyim...´ (31 Ekim 2016 - Pazartesi)
Maymuncuk kelimeler (18 Ekim 2016 - Salı)
Sivas´ta Selçuklu´yu düşünmek (07 Eylül 2016 - Çarşamba)
Tarikatlar ve siyaset (19 Ağustos 2016 - Cuma)
Yazmak ve yazarlık hakkında düşünceler (27 Haziran 2016 - Pazartesi)
Masalları bile dönüştürmek istediler (21 Haziran 2016 - Salı)
‘Kul olayım kalem tutan ellere´ (14 Haziran 2016 - Salı)
NECİP FAZIL VE AĞAÇLAR (07 Haziran 2016 - Salı)
Aydos´un ikinci fethi (04 Haziran 2016 - Cumartesi)
HARİKA BİR FOTO-BİYOGRAFİ (28 Mayıs 2016 - Cumartesi)
OSMAN HAMDİ BEY VE YEŞİL CAMİ (24 Mayıs 2016 - Salı)
Üç sofra (20 Mayıs 2016 - Cuma)
Bıyık hikayeleri (17 Mayıs 2016 - Salı)
MECAZ, KİNAYE,ALEGORİ, İRONİ. V.B. (03 Mayıs 2016 - Salı)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Dünyada bir garip veya bir yolcuymuş gibi yaşa

Hz. Muhammed