Enflasyon hesabına küçük dokunuşlar
Tarih: 17.10.2019 00:00:02
İbrahim Kahveci

Konu oldukça zor ve anlatımı da oldukça karışık. O nedenle “Ama benim enflasyonum TÜİK´in açıkladığından daha yüksek” diyen herkes tane tane okuyarak olayı anlamaya çalışmalı.

Eylül 2019 itibariyle enflasyonumuz yüzde 9,262 oranı ile tek haneye düştü.

Geçen yıl eylül ayında yaşanan yüzde 6,30´luk aylık artışın getirdiği baz etkisi bekleniyordu ama açıkçası bu kadar düşmez diyenlerin sayısı da oldukça fazlaydı.

Olayı şöyle izah edelim: 2017 Eylül ayında 100 lira olan ürünün fiyatı Eylül 2018´de 124,52 liraya yükseldi. Ve son bir yılda bu fiyat yüzde 9,262 artışla 136,05 liraya çıktı.

Aslında son iki yılda fiyatlar toplamda yüzde 36,05 arttı ama bu yıla kalan bölüm daha düşük oranda oldu.

İyi ama açıklandığı kadar az mı oldu? Ya da enflasyon gerçekten onca kamu zammına rağmen hala nasıl tek haneye düşebildi?

***

İşte bu tek haneye düşüşün bazı alt dokunuşları ile sağlandığını gösteren veriler:

Mesela 2017 yılında gıda sektörü her 100 liramızın 21,77 lirasını kapsıyordu. Gıda sektörüne yapılan harcama oranı 2018 yılında yüzde 23,03´e ve 2019 yılında da yüzde 23,29´a yükseldi.

Son iki yılda gıda sektörünün payı 21,77´den 23,29´a yükselirken paydaki artış oranı yüzde 7,0 olmuştur. Oysa TÜİK hesaplarına göre ekmek tüketim harcama oranı 2,2212´den 2,1142´ye gerilemiştir. Ekmeğin ağırlık oranı gıda sektöründeki aynı oranda artsaydı 2,1142 yerine 2,2368 olacaktı. Böylece ekmek fiyatındaki son 1 yıllık yüzde 15,33 artış enflasyona 0,324 etki yapmayacak, yerine 0,343 etki yapacaktı. Yani sadece ekmek fiyatındaki ağırlık oyunu nedeniyle yıllık enflasyon 9,262 yerine 9,281 olacaktı.

Bu sadece ve sadece ekmek üzerine etkiyi veriyor. Enflasyon hesabının 400´den fazla ürün üzerinden hesaplandığını düşündüğümüzde ortaya ne kadar farklı bir tablo çıktığını bir düşünün.

Buraya ekmekten 0,0188 katkıyı not edelim.

***

Şimdi bebek mamasına gelelim:

2018 yılında ağırlık 0,1030 iken 2019´da ağırlık 0,1303´e yükseliyor. Çünkü bebek maması fiyatı son 1 yılda artmıyor, tersine fiyatı yüzde -14,40 azalıyor. Fiyatı düşen ürünün ağırlığı artınca da fiyat düşüşü enflasyonu daha şok düşürüyor.

Dikkat ederseniz zamlanan ekmeğin ağırlığı düşerken, fiyatı düşen bebek mamasının ağırlığı artıyor.

Sadece bebek mamasının ağırlık değişimi sayesinde enflasyonu 0,00394 puan daha çok düşürmüş oluyor.

Veya şöyle izah edeyim: Bebek mamasındaki fiyat düşüşü ağırlık artışı aynı kalsaydı ve ekmek fiyat artışı ağırlık aynı oranda kullanılsaydı yıllık enflasyon 9,262 değil, 9,285 olacaktı.

Bakın sadece ve sadece iki üründeki ağırlık oynaması ile yıllık enflasyon 9,285 yerine 9,262 olarak açıklandı.

***

Dana eti, kuzu eti ve tavuk eti. 2017 yılında 3,6278 olan harcama ağırlığı 3,7084´e çıkıyor. Çünkü 2018 yılında yüzde 10,82 fiyat artışı 2019 yılında yerini yüzde 3,68 fiyat artışına bırakıyor. Yani fiyatı çok artan ekmeğin ağırlığı düşerken, mesela fiyatı az artan et tüketiminin ağırlığı yükseliyor.

Böylece et ürünlerinin ağırlık oynaması farkı ile enflasyona 0,0030 puanlık bir katkı daha yapılmış oluyor.

Ya da süt: 2018 yılında yüzde 26,83 artan fiyatlar 2019 yılında sadece yüzde 5,65 artıyor. Ama buna karşılık süt tüketim ağırlığı 2018 yılında 0,6156´dan 2019 yılında 0,6683´e çıkıyor. Yani birden vatandaşlar 2019 yılında süt tüketimine harcamalarını yüzde 23,4 artırmış oldular. Fiyatı düşen (veya daha az artan) ürünün enflasyonu etkileme oranı ne hikmetse TÜİK hesabında artış gösteriyor. Ama fiyatı aşırı yükselen ürünün ağırlığı da ne hikmetse düşüveriyor.

İşte size sadece gıda sektöründe 2018-2019´da fiyat değişimleri ve ağırlık oranları oynayan başlıca bazı ürünler yandaki tabloda:

Tabloya dikkat ederseniz fiyatı az artan veya düşen ürünlerin ağırlığında yükseliş yaşanıyor. Buna karşılık sadece kuru fasulye örneğinde olduğu gibi fiyatı çok artan ürünün ise ağırlığı hemen sert şekilde geriye düşüyor. Böylece fiyatı artan ürünün enflasyonu artırma oranı aşağı çekilirken, fiyatı düşen ürünlerin enflasyonu aşağı çekme oranları da artırılmış oluyor.

***

Evet, gıda sektöründe oran değişimleri enflasyonu çift haneye çıkarmadı diyebilirsiniz. Zaten 2019 yılında gıda sektöründe fiyat artışları da enflasyon ile paralel seyretti. O nedenle 9,30 ila 9,26 arasında çok az fark görüldü diye umursamaz olabilirsiniz.

Ama unutmayın ki, burada bütün ürünleri alamıyorum. Etkisi yüksek ürünlerden hesaplamayı yapmaya çalıştık.

Gelin asıl büyük olaya bakalım. TÜİK söylemi ile ‘sigara´ olayına. 

2017 yılında her 100 liranın 5,4827 liralık bölümü sigaraya harcanıyormuş. 2019 yılında bu oran 3,8712 liraya düştü.

2017 yılında 11,25 lira olan sigara fiyatı 2018 yılında 11,20 liraya iniyor. Ve 2019 yılı; eylül ayı itibarı ile sigara fiyatları yüzde 44,13 zamlanıyor ve 16,208 liraya yükseliyor.

Şimdi sıkı durun: yüzde 44,13 zam 0,5487 ağırlıkta kalsaydı yıllık enflasyonu 2,42 puan artıracaktı. Oysa sigaranın ağırlığı 3,8712´ye düşürülünce yüzde 44,13 zam enflasyonu sadece 1,708 puan artırmış oldu.

Sadece sigaranın ağırlığındaki oynama sayesinde 2019 yılında enflasyon 9,262 yerine 9,973 olacaktı.

Şimdi bu sigara hesabına yukarıdaki gıda sektöründen ekmek, bebek maması ve etlerin ağırlık değişimlerini eklediğimizde ediyor mu size yıllık enflasyon yüzde 10,02. Yani çift hane...

Neymiş?

Enflasyon alt ürün ağırlık değişimleri ile tek haneye düşmüş.

Sigaranın ağırlığı neden düştü veya neden her 5 içiciden 2´si sigarayı bıraktı? Çünkü ağırlığın 5,48´den 3,87´ye düşmesi ciddi bir kişinin sigarayı bıraktığına veya çok çok azalttığına işaret ediyor.

Oysa bütçe verilerine bakıyoruz: Tütün ürünlerinden alınan vergi ve ortalama sigara fiyatı karşılaştırması bize yaklaşık olarak şunu gösteriyor.

Anahtar Kelimeler: Enflasyon, hesabına, küçük, dokunuşlar
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Kimse yok mu? (19 Kasım 2019 - Salı)
Çarklar dönüyor(muş)! (16 Kasım 2019 - Cumartesi)
Var olanı bir kalemde yok etmek (13 Kasım 2019 - Çarşamba)
Rengi de yeşil batıralım gitsin! (09 Kasım 2019 - Cumartesi)
Milliyetçi sermaye! (05 Kasım 2019 - Salı)
90´lara dönüş! (04 Kasım 2019 - Pazartesi)
Sermayenin rengi (01 Ocak 0001 - Pazartesi)
Önden yüklemeli faiz ve vergiler (28 Ekim 2019 - Pazartesi)
İşsizlik yok! (25 Ekim 2019 - Cuma)
Ekonomik sorunları aşabilmek (15 Ekim 2019 - Salı)
Milli dava milli para (12 Ekim 2019 - Cumartesi)
Ekmek bulamayan pirinç yedi (09 Ekim 2019 - Çarşamba)
Yeni elektrik zammı ne zaman? (07 Ekim 2019 - Pazartesi)
Enflasyon hesabı üzerine (05 Ekim 2019 - Cumartesi)
YEP niye yetmemiş! (02 Ekim 2019 - Çarşamba)
Kim inanır programa! (01 Ekim 2019 - Salı)
Mucizevi iktisat denklemi (28 Eylül 2019 - Cumartesi)
IMF ile gizli görüşme (25 Eylül 2019 - Çarşamba)
Habercilik anlayışı… (24 Eylül 2019 - Salı)
Dövize yöneliş hayra alamet değil (21 Eylül 2019 - Cumartesi)
Derdimiz YOKSULLUK! (20 Eylül 2019 - Cuma)
Bu hesaplama ile Türkiye uçar (18 Eylül 2019 - Çarşamba)
Milletin batan paraları… (17 Eylül 2019 - Salı)
Garip bir piyasa dengesi (14 Eylül 2019 - Cumartesi)
Batık krediler ve banka kârları (12 Eylül 2019 - Perşembe)
Zayıf halka TÜRKİYE (28 Ağustos 2019 - Çarşamba)
Eller havaya (23 Ağustos 2019 - Cuma)
Toplum ne zaman uyanır? (20 Ağustos 2019 - Salı)
Bu öpme niye? (09 Ağustos 2019 - Cuma)
Doğalgaz zammı niye yapıldı? (07 Ağustos 2019 - Çarşamba)
Garip bir döviz varlığı (30 Temmuz 2019 - Salı)
Sorunumuz faiz değil ‘GÜVEN´ (26 Temmuz 2019 - Cuma)
Büyük buluşumuz ekonomiyi toparlıyor (23 Temmuz 2019 - Salı)
Bir ortaklığı koruyabilmek (19 Temmuz 2019 - Cuma)
Şirketleri kurtarmak (17 Temmuz 2019 - Çarşamba)
Bekle bekle nereye kadar? (15 Temmuz 2019 - Pazartesi)
Galiba dolar düşsün istenmiyor (09 Temmuz 2019 - Salı)
Doğalgaz santralleri çalışacak mı? (08 Temmuz 2019 - Pazartesi)
Bir türlü gelmeyen bayram (05 Temmuz 2019 - Cuma)
Ekonomide bir kıpırtı var (03 Temmuz 2019 - Çarşamba)
UZEL arsasında VERA bilmecesi (02 Temmuz 2019 - Salı)
Hızlı ve plansız (28 Haziran 2019 - Cuma)
Ekonomide yeni bir sayfa (25 Haziran 2019 - Salı)
Bu açığı kim kapatacak? (21 Haziran 2019 - Cuma)
Kurumsal hafıza ve dolar rekoru! (20 Haziran 2019 - Perşembe)
Ne kadar az eğitim o kadar çok iş (19 Haziran 2019 - Çarşamba)
Dolara hücum (15 Haziran 2019 - Cumartesi)
Fakirleştiren büyüme (11 Haziran 2019 - Salı)
Yeni partinin adı ne olmalı? (08 Haziran 2019 - Cumartesi)
Emekli maaşı ödeme zorluğu (31 Mayıs 2019 - Cuma)
Köprüden atlayanlar (25 Mayıs 2019 - Cumartesi)
Çok ama çok kötü (21 Mayıs 2019 - Salı)
Bir nebze umut var mı? (15 Mayıs 2019 - Çarşamba)
Bugünü düşünürsen yarının olmayacak (11 Mayıs 2019 - Cumartesi)
Seçimi uzattıkça işsizlik artıyor (07 Mayıs 2019 - Salı)
Kabul etmezsek nasıl çözeriz? (02 Mayıs 2019 - Perşembe)
Türkiye´de tarım bitti efsanesi (30 Nisan 2019 - Salı)
Acil satılık böbrek! (26 Nisan 2019 - Cuma)
94 ve 2001 krizlerinden daha ağır (22 Nisan 2019 - Pazartesi)
Bir nefes almak! (19 Nisan 2019 - Cuma)
Ya demokrasi ya fakirlik (16 Nisan 2019 - Salı)
Yüzde 15 oynak kesim (13 Nisan 2019 - Cumartesi)
Arayış! (09 Nisan 2019 - Salı)
Taşraya doğru yolculuk (06 Nisan 2019 - Cumartesi)
Umarım ne yaptığımızı biliyoruz (01 Nisan 2019 - Pazartesi)
Baskılanan piyasa işlemiyor (27 Mart 2019 - Çarşamba)
Meydan okunan meydanda işsiz dolaşmak (21 Mart 2019 - Perşembe)
Toplumsal bitiş! (20 Mart 2019 - Çarşamba)
Şubat ocaktan daha kötü (16 Mart 2019 - Cumartesi)
İsmet Özel için (14 Mart 2019 - Perşembe)
‘Bunalım ekonomisine´ geçiş (13 Mart 2019 - Çarşamba)
Devlet para musluklarını açtı (12 Mart 2019 - Salı)
Beka mı-beton mu? (09 Mart 2019 - Cumartesi)
Yaşanmakta olan (07 Mart 2019 - Perşembe)
Hayatımız nasıl pahalılaştı? (06 Mart 2019 - Çarşamba)
Düşman kim? (05 Mart 2019 - Salı)
Esrarengiz nüfus artışı (26 Şubat 2019 - Salı)
Ah Saffet ah! (23 Şubat 2019 - Cumartesi)
Bu Millet bu devleti nasıl doyursun? (22 Şubat 2019 - Cuma)
TV´deki ekmek görüntüsü ile doymak (20 Şubat 2019 - Çarşamba)
Bu tanzim çiftçiyi bitirir (20 Şubat 2019 - Çarşamba)
Çarklar durdu işsizlik rekorda (16 Şubat 2019 - Cumartesi)
Çiftçinin günahı ne? (14 Şubat 2019 - Perşembe)
Yama! (11 Şubat 2019 - Pazartesi)
Hükümeti yıkmaya çalışıyorlar (09 Şubat 2019 - Cumartesi)
İstanbul´dan köye dönüş başladı (05 Şubat 2019 - Salı)
Hal´imiz iyi değil (01 Şubat 2019 - Cuma)
Ah şu kapitalizm! (30 Ocak 2019 - Çarşamba)
Lobiciler çok sık değişir oldu (29 Ocak 2019 - Salı)
Bir zamanlar duyarlıydık... (22 Ocak 2019 - Salı)
Finansal coşkunun anlamı (19 Ocak 2019 - Cumartesi)
Bilgi ve oy! (15 Ocak 2019 - Salı)
Kısa bir faizcik bilgisi (12 Ocak 2019 - Cumartesi)
Kaşıkla verilen kepçeyle geri alınır (10 Ocak 2019 - Perşembe)
Beyin göçü sorunu (08 Ocak 2019 - Salı)
Gıda Sorunumuz... (05 Ocak 2019 - Cumartesi)
Ekonomik kriz seçim kazandırır (02 Ocak 2019 - Çarşamba)
Bankalar ne yapmak istemektedir? (29 Aralık 2018 - Cumartesi)
Devletçilik!.. (26 Aralık 2018 - Çarşamba)
Daha Çok Portakal Satarak Bir Yere Varamayız (24 Aralık 2018 - Pazartesi)
Yeni düzen! (20 Aralık 2018 - Perşembe)
Bankalar ne yapsın (17 Aralık 2018 - Pazartesi)
Verim düşüren büyüme (14 Aralık 2018 - Cuma)
Acı reçete! (12 Aralık 2018 - Çarşamba)
Yatırımsız kredi büyümesi (08 Aralık 2018 - Cumartesi)
Bir soğan koca kurumu bitirdi (07 Aralık 2018 - Cuma)
Sektör sektör enflasyon (05 Aralık 2018 - Çarşamba)
Göz yaşartıcı bir soğan hikayesi (03 Aralık 2018 - Pazartesi)
Hadi köyümüze geri dönelim (01 Aralık 2018 - Cumartesi)
Göz yaşartıcı bir soğan hikayesi (29 Kasım 2018 - Perşembe)
Tek maliyet dolar mı sanıyoruz (27 Kasım 2018 - Salı)
Onlar şimdi yüksekten uçuyor (23 Kasım 2018 - Cuma)
Ya Ankara zayıflamazsa? (20 Kasım 2018 - Salı)
Sorun sadece döviz ve faiz olsa keşke (16 Kasım 2018 - Cuma)
O para zaten bizim değildi (13 Kasım 2018 - Salı)
Dizel araçlar yandı (10 Kasım 2018 - Cumartesi)
Hayat pahalılığı (08 Kasım 2018 - Perşembe)
O kadar da çok korkmayın (05 Kasım 2018 - Pazartesi)
O kadar da çok korkmayın (03 Kasım 2018 - Cumartesi)
Bu gidişle fabrika kalmayacak (30 Ekim 2018 - Salı)
Ver ver ver nereye kadar? (26 Ekim 2018 - Cuma)
Neden efkarlandık! (23 Ekim 2018 - Salı)
Suçlu ürünler listesi (12 Ekim 2018 - Cuma)
Tek maliyet dolar mı sanıyoruz (26 Eylül 2018 - Çarşamba)
Hain piyasa! (25 Eylül 2018 - Salı)
AK Parti rekoru geliyor (11 Eylül 2018 - Salı)
Doları dizginleyen veri (09 Eylül 2018 - Pazar)
Bu genç yaşta emeklilikten utanırım (03 Eylül 2018 - Pazartesi)
İyileşme var ama yetmiyor (30 Ağustos 2018 - Perşembe)
Karşılıksız para basma meselesi (28 Ağustos 2018 - Salı)
Bir zamanlar ekonomi (27 Ağustos 2018 - Pazartesi)
Küçük hesapla büyük projeleri kaçırmak (18 Ağustos 2018 - Cumartesi)
Öz değerlere bakış (14 Ağustos 2018 - Salı)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
DOLAR
5.7153
EURO
6.3279
booked.net
Güleryüzlü olmayan bir kişi, dükkan açmamalıdır.

Konfüçyus
Büyük beyaz köpek balıkları, 100 litre suda tek bir kan damlasının kokusunu alabilir.

www.bizimsivas.com.tr
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59