DİLERSENİZ- EVLİ MİYİZ-GELİYOZ-OYNUYOZ-ATIYOZ…
Tarih: 26.6.2018 13:34:33 / 734okunma / 2yorum
Yavuz Bülent Bakiler

İnanıyorum ki bazı televizyon ve radyo sonuncularının büyük saygısızlıklarına benim gibi sizlerde kızıyorsunuzdur. Mikrofon başlarına veya kamera karşısına geçen gencecik kızlar ve delikanlılar, programa katılan yaşlı-başlı kişilere veya ilim, fikir, sanat siyaset dünyamızın önde gelen isimlerine zaman zaman şöyle hitap ediyorlar:

“Efendim dilerseniz, şimdi programımızın ikinci bölümüne geçelim.”

“Dilerseniz bu konuda, birde sokaktaki vatandaşın görüşünü alalım.”

“Dilerseniz şimdi kısa bir ara verelim”… diyorlar.

Bunlar yanlış söylenmiş sözlerdir. Saygısızlık yüklü çiğ cümlelerdir. Çünkü dilemek-dilenmek bir kimsenin kendisinden yaşça – başça, önce olan bir kimseden, bir makamdan yardım istemesidir. “Dilerseniz” başlıklı cümleler ulu orta her yerde kullanılmaz.  Mesela bir yüzbaşı, nasıl bir binbaşıya emir veremezse, kafalarında kavak yelleri esen gençler de anneleri babaları dedeleri yaşındaki kimselere “dilerseniz” diye ağız açamazlar. Aksi takdirde saygısızlık yapmış olurlar.

Bildiğimiz gibi fakir bir kimsenin, hali vakti yerinde olan bir kimseden geri dönmemek üzere para istemesi dilenmektir.

Hani bizim masallarımızdaki o iyi yürekli, ama yoksul, ama çaresiz kişilere, günün birinde merhametli, nüfuzlu, zengin bir insan çıkar ve” dile benden ne dilersen” diye bir kapı açar.  Buradaki “Dilemek” kelimesi doğru kullanılmıştır. Çünkü küçük büyüğe, güçlü güçsüze, zengin fakire yardımcı olmak istemektedir.

Biz de bütün kainatı yaratan Allah´a el azıyor muyuz? İsteklerimiz için, O´ndan dilenmiyor muyuz? Duygularımızı ifade ederken “Dilerim Allah´tan ömrün uzun, bahtın güzel olur”, “Allah yardımcın olsun” demiyor muyuz? Bizim “Dileyen tanrısını bulur” diye ne güzel bir atasözümüz var, Biz aşağılamak istediğimiz kimseler için “Dilenci torbasından ekmek yemiş” veya “Dilencinin çanağından para çalar” diye söze başlarız.

Her dilin kendine has bir incelikleri ve güzellikleri var. Mesela Türkçe ´de, nezaket kaidelerine göre küçük yaştaki bir kimse kendisinden büyük olana meselesini arz eder. Büyük ise, küçükten bir işin yapılmasını rica eder. Büyük buyurur, küçük arz eder. Bu bakımdan bir kimse kendinden yaşça ve başça büyük olan bir kimseye “Sizin de arz ettiğiniz gibi” demez “sizin de buyurduğunuz gibi” der. Aksi takdirde saygısızlık yapmış olur.

Aynı şekilde genç sunucularımızın, kendilerini Kaf Dağı´nın başında görerek, yaşlı başlı kimselere ve milletimize “dilerseniz” diye söze başlamaları, hem büyük bir ilgisizliğin, hem de çıngıraklı bir saygısızlığın ifadesidir. Bu bakımdan genç sunucularımız, “Dilerseniz bir de dışardaki insanların görüşünü alalım” demeleri yerine “müsaade ederseniz” veya “izin verirseniz” veya “af edersiniz” veya “şimdi” kelimeleriyle söze başlamaları gerekir.

Sayın Yusuf Erdemir isimli seyircimiz de , Türkçemizin radyo ve televizyonlarımızda çok yanlış, çok çarpıtılarak konuşulduğuna dair başka bir örnek veriyor. Diyor ki:

“sunucu, programına aldığı bir seyirciye soruyor:

-Evli miyiz?

Aldığı cevap şöyle oluyor:

-Evet

Sonra tekrar soruyor

-Çocuğunuz var mı? Babamız ne iş yapıyor?

Bu ne biçim Türkçe?”

Sayın Erdemir elbette çok haklı. Bir kadın veya erkek sunucu, karşısındaki kimseye “evli miyiz?  Çocuğunuz var mı? Babamız ne iş yapıyor?” diye sormaz, soramaz, sormamalı. “Evli misiniz? Çocuğunuz var mı? Eşiniz ne iş yapıyor” diye sormalı. Radyo ve televizyon yetkilileri sunucuların bu rezaletine izin vermemeli. Sayın Mehmet Karakuzu´lunun da haklı bir şikâyeti var. Diyor ki:

 “Bizim futbolcularımız Türkçe bilmiyorlar mı? Maç sonrası kendileriyle yapılan konuşmalarda. “Futbolu iyi oynuyoz, galip geliyoz, gol atıyoz, yeniyoz, yeniliyoz, kendimize inanıyoz, güveniyoz” diyorlar bu ne biçim Türkçe?”

Futbolcularımız mahalli ağızla konuşunca, kulağımızı tırmalayan kelimeler üst üste dökülüp kalıyor. Oynuyoruz, geliyoruz, atıyoruz, yeniyoruz, güveniyoruz, inanıyoruz yerine: oynuyoz geliyoz, atıyoz, demek doğru değildir. Aynı şekilde: geliyor, oynuyo, atıyo, güveniyo, demek de yanlıştır. Kelime sonundaki “R” harflerini açık bir şekilde söylemeliyiz.

Kimsenin dilimizi yozlaştırmaya hakkı yoktur.

 

 

Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
DİVAN EDEBİYATIMIZ ÜZERİNE (22 Temmuz 2018 - Pazar)
DEVRİK CÜMLE (12 Haziran 2018 - Salı)
DEVAM ETMEK-SÜRMEK (05 Haziran 2018 - Salı)
DEPREMİN ALETSEL ŞİDDETİ (29 Mayıs 2018 - Salı)
“DEPREMİN ALETSEL BÜYÜKLÜĞÜ” (01 Mayıs 2018 - Salı)
DECCALI DEKKAL DİYE OKUMAK KİBARLIĞI (24 Nisan 2018 - Salı)
CANKUŞU-YAŞAMINI YİTİRDİ (10 Nisan 2018 - Salı)
BÜYÜK HARFLER NERELERDE KULLANILIR? (03 Nisan 2018 - Salı)
BEYAZ TÜRKÇENİN BÜYÜK ŞAİRİ (20 Mart 2018 - Salı)
BAYRAM CEMRESİ (13 Mart 2018 - Salı)
BAHTİYAR VAHAPZÂDE´NİN SORUSU (28 Şubat 2018 - Çarşamba)
AVUSTURALYADA İNGİLİZLEŞEN TÜRKLER (06 Şubat 2018 - Salı)
AŞGABATTA KİTAP (30 Ocak 2018 - Salı)
DİLDE BİRLİĞİMİZİ BOZANLAR (06 Kasım 2017 - Pazartesi)
Dilde Birlik, Fikirde Birlik, İşte Birlik (30 Ekim 2017 - Pazartesi)
Mesela mı örneğin mi diyelim? (16 Ekim 2017 - Pazartesi)
Çaya Çorbaya Yoğun (10 Ekim 2017 - Salı)
CANKUŞU-YAŞAMINI YİTİRDİ (02 Ekim 2017 - Pazartesi)
Ana Dil mi, Ana Dili mi? (13 Eylül 2017 - Çarşamba)
SİVAS´TA İNANILMAZ BİR GELİŞME (05 Eylül 2017 - Salı)
ARGO (28 Ağustos 2017 - Pazartesi)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Kıyamet günü herkes birbirinden davacı olur. Hatta tokuşan koyunlar bile..

Hz. Muhammed
İsmail Dursun
İsmail Dursun
Olmadı Sivasspor Olmadı
Aydın Ünal
Aydın Ünal
AK Parti kongresi, seçim, ekonomi
İbrahim KAHVECİ
İbrahim KAHVECİ
Küçük hesapla büyük projeleri kaçırmak
MUSTAFA KUTLU
MUSTAFA KUTLU
İnsan nereye koşuyor?
Ahmet ÖZDEMİR
Ahmet ÖZDEMİR
Hacı Bektaş
Yusuf Ziya Ünsal
Yusuf Ziya Ünsal
Hayırlı Bayramlar!..
Muzaffer Gücer
Muzaffer Gücer
BİR ÖĞRETMENİN ESERİ
Prof. Mustafa Çağrıcı
Prof. Mustafa Çağrıcı
Dinamik dindarlık
YUSUF KAPLAN
YUSUF KAPLAN
İki asırdır kendi ayağımıza kurşun sıkıyoruz, farkında mısınız?
Yusuf Ziya Cömert
Yusuf Ziya Cömert
41 dereceden 39,5´a
BERAT DEMİRCİ
BERAT DEMİRCİ
İKTASADÎ MESELLER
Talha Gurbetçi
Talha Gurbetçi
MTTB CAMİASI DERNEĞİ BASIN BİLDİRİSİ YAYINLANDI
Selahattin Çerik
Selahattin Çerik
Bana gülmeyi-doğayı anlat...
Kemal Öztürk
Kemal Öztürk
ABD´ye çok güçlü cevap nasıl verilir?
İBRAHİM TENEKECİ
İBRAHİM TENEKECİ
Onur meselesi
Beşir Ayvazoğlu
Beşir Ayvazoğlu
Rahip Brunson, Reverend Frew ve Halûk
Mahmut Erol Kılıç
Mahmut Erol Kılıç
Düşünce sentezi yapabilmek
Gülşah Akkaş Yaman
Gülşah Akkaş Yaman
BİZE BİZİ UNUTTURMA ALLAH´IM
Yavuz Bülent Bakiler
Yavuz Bülent Bakiler
DÜŞMANIYIM ASALETİN KELİMELERDE BİLE”
Ö. EMİR DOĞAN
Ö. EMİR DOĞAN
MAARİFE, MAARİFTEN BİR “BAKAN” VAR(3)
Osman Nuri Kesici
Osman Nuri Kesici
SAĞLIKTA TATLI BALLI İŞLER GÜÇLER
Müjgan Üçer
Müjgan Üçer
BAYRAM KOKUSU
Sami Akkuş
Sami Akkuş
DUA EDİN...
Ergün Diler
Ergün Diler
Kıbrıs planı
Gülşah YARLI
Gülşah YARLI
Sezona veda
Fikret ÜNSAL
Fikret ÜNSAL
DEDİKODUSU ÇIKARSA OLUR
Salih Tuna
Salih Tuna
Sen ne sandın zibidi?
Aziz Erdoğan
Aziz Erdoğan
ÇANAKKALE RUHU DÜNDEN DİRİDİR
Muhsin Kaya
Muhsin Kaya
BU ŞEHİRDE YIKMAK MODA OLDU
Zübeyir Kamil Akkaya
Zübeyir Kamil Akkaya
Batı´ya Doğru - Taklit Bitti, Tahkik Başladı!
Salih Şahin
Salih Şahin
OSMANLI ARAPLARI NASIL SÖMÜRDÜ!
S. Emrah GÖKTAŞI
S. Emrah GÖKTAŞI
Sivil toplum
Osman Nuri KESİCİ
Osman Nuri KESİCİ