Devlet aklı
Tarih: 6.12.2018 00:00:01 / 299okunma / 0yorum
İbrahim Tenekeci

Osmanlı Devleti´nin 1890 tarihli idari taksimatını inceliyorum kaç zamandır. Devlet aklının neye karşılık geldiğini fark ettim evvela. Osmanlı´da otuz altı vilayet ve birkaç müstakil sancak var. Müstakil ‘bağımsız´ demek olsa da merkeze bağlılar aslında. Yani İstanbul´a.
Anadolu´daki taksimatta beylik sınırları az çok korunuyor gibi. Kastamonu ile Bursa vilayetleri komşu mesela. Candar ve Osmanoğulları. Bursa´nın bir diğer komşusu Konya. Yani Karamanoğulları.
Müstakil sancaklardan iki tanesi Biga ve Kudüs-ü Şerif. Kudüs´ün müstakil sancak olmasını anlayabilirim. Fakat Biga için aynı şeyi hemen söyleyemem.
Müstakil Kudüs-ü Şerif sancağında hangi beldeler var? Gazze, Han Yunus, Ramallah, Ramle, Mecdel, Eriha, Birüsseba, Beytüllahim, Halilülrahman, Yafa. Bu yerlerin mühim bir kısmı, günümüz Filistin direnişinin kalbini oluşturuyor. Bir ayrıntı: Mecdel şehrinin bugünkü ismi Aşkelon´dur.
Tarih ilerliyor. Türk – İtalyan Harbi, Bingazi ve Trablusgarp vilayetlerini bizden koparıyor. Bu ayrıma da dikkat çekmek gerekiyor. Libya bugün tam da bu şekilde bölünmüş durumdadır.
Birinci Balkan Savaşı´nda Rumeli vilayetlerini kaybediyoruz. İşkodra, Yanya, Kosova, Manastır ve Selanik. Ayrıca Edirne vilayetinin Dedeağaç, Sofulu, Dimetoka, Kırcaali, Gümülcine, Darıdere, Eğridere, Kuşkavak gibi birçok kıymetli beldesi elimizden çıkıyor.
Birinci Cihan Harbi´ndeki kayıplarımız Basra, Bağdat, Musul, Beyrut, Cebel-i Lübnan, Hicaz, Yemen, Suriye, Halep vilayetleri ve müstakil Kudüs-ü Şerif sancağı. Bu vilayetler üzerinden günümüzde yaşananları da rahatlıkla okuyabiliriz. Örneğin Irak dediğimiz ülke Bağdat, Basra ve Musul vilayetlerinden oluşuyor. Üç aykırı parçayı bir araya getirip devlet yapmışlar. Olabildiler mi?
Edirne gibi Halep vilayetinin de bir kısmı bizde kalıyor: Antakya, Antep, İskenderun, Kilis, Elbistan, Maraş, Pazarcık, Urfa, Birecik ve Andırın. Bir elmanın ortadan ikiye bölünmesi gibi: Halep, İdlib, Membiç, Rakka, Cerablus sınırın ötesinde kalıyor. Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı harekâtlarına bir de bu açıdan bakalım.
Tekrar müstakil Biga ve Kudüs-ü Şerif sancaklarına dönelim.
İsmi sonradan Çanakkale olarak değiştirilen Kale-i Sultaniye, Biga sancağının içinde. Seddülbahir ve Kilidilbahir de öyle.
Birinci Cihan Harbi´nde düşman ilk önce Biga sancağı üzerinden saldırıyor. Ağır kayıplar veriyor ve Çanakkale´yi geçemiyorlar. Sonra Kudüs-ü Şerif sancağına yöneliyorlar. Gazze ve Nablus muharebelerindeki başarılarımıza rağmen, silah ve sayı üstünlüğü karşısında tutunamıyoruz. Böylece çözülme başlıyor. Kudüs´ten Halep´e kadar bütün şehirlerimiz birbiri ardına düşüyor. Bu hakikatin bize anlattığı şey nedir? Osmanlı devlet aklına göre, Biga ve Kudüs, vatanımızın kilit taşlarından iki tanesiydi. Birincisini yerinden oynatamadılar. İkincisi ise uzun ve üzücü bir konu.
İlgimizi çeken iki müstakil sancak daha var. İstanbul ile Kastamonu vilayetleri arasındaki küçük İzmit sancağı. Adapazarı, Geyve, Taraklı ve Akhisar (Pamukova) bu sancağa bağlı nahiyeler. Birinci Cihan Harbi´nden hemen sonra İtilaf kuvvetleri İstanbul´u işgal ediyor. Peşinden İzmit´i işgal edip Geyve Boğazı´na yöneliyorlar. Geyve, Taraklı, Akhisar ve Mekece´den toplanan gönüllüler, boğazın geçilmesine müsaade etmiyor. Önce Ali Fuat Paşa, sonra Deli Halit Paşa komutasında direniyorlar. Böylece Yunan işgal kuvvetleri ile İtilaf devletleri orduları birleşememiş oluyor. Diyebiliriz ki İngilizlerin isteyip de giremediği tek yer bu bölgedir. Buranın niçin müstakil sancak olarak yapılandırıldığının hikmetini bu vesileyle anlamış bulunuyoruz. Anadolu´nun batıdaki kapısı.
Geyve Boğazı´ndaki şanlı direniş, Kutülamare gibi unutturuluyor. Adeta resmi tarihten düşürülüyor. Neden acaba? Oysa yeni rejimin bastırdığı ilk kâğıt para ve posta pullarının üzerinde Geyve Boğazı´nın da gravürü var. Üstelik en yüksek kupür olan bin lirada. Gerçekten ilginç. İpucu verelim: Bu pullar ve paralar İngiltere´de bastırılmıştır. (Bir öneri: Geyve Boğazı´nın girişine, bu direnişi anlatan bir anıt yapılabilir. Diğer anıtlar gibi olmaması şartıyla.)
Bugün Suriye´de ayrıksı duran, yabancı güçlerin operasyon sahasına dönüşen Zor (Deyrizor), 1890 idari taksimatına göre müstakil sancak görünüyor. Bugünden düne seslenelim: Basiret ve feraset işte budur.
Biga ve Kudüs-ü Şerif sancaklarının hikâyesi hemen bitmiyor. İngilizler, intikam alırcasına, Kudüs sancağının topraklarını Yahudilere peşkeş çekiyor. Tarihi Yafa şehri, yeni kurulan Tel Aviv´in bir parçası haline getiriliyor.
Peki, Biga sancağında neler oluyor? Mütareke anlaşmasıyla birlikte İngilizler Çanakkale´de bulunan Müstahkem Mevki Komutanlığı ve topçu bataryalarını işgal ediyor. Fransızlar da Kilitbahir ve civarına yerleşiyorlar. Çanakkale şehrine giriş ve çıkışlar ancak İngilizlerden alınan özel belgeyle mümkün oluyor. İşgal askerlerinin şehirde yaptığı taşkınlıkların haddi hududu yoktur. Türk savunma hatlarında içkili partiler, havai fişek kutlamaları vs.
Genelkurmay Başkanlığı´nın kayıtlarına göre, Çanakkale, 1797 gün İngiliz işgalinde kalıyor. Mevcut vatanımızda, İstanbul´la birlikte, işgalcilerin en son terk ettikleri yer burasıdır. İşgal tarihi 4 Kasım 1918, kurtuluşu ise 6 Ekim 1923. Yani cumhuriyetin ilanına sayılı günler kala. Sadece zaferleri değil, yenilgileri de hatırlamak gerekiyor. İbret dediğimiz şey, kazançlardan değil, kayıplardan alınır ancak.
Onca olumsuzluğa ve bazı kesintilere rağmen, devlet geleneğimiz devam ediyor. Günümüz devlet aklı, yeni bir beka sorunundan bahsediyor. Ciddiye almak zorundayız.

Anahtar Kelimeler: Devlet, aklı
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Türkiye nedir? (25 Mart 2019 - Pazartesi)
Çanakkale nedir? (22 Mart 2019 - Cuma)
Aklıma ilk gelenler (18 Mart 2019 - Pazartesi)
Bahar (04 Mart 2019 - Pazartesi)
Günün sonunda (28 Şubat 2019 - Perşembe)
Yine dertli dertli (21 Şubat 2019 - Perşembe)
Ne durumdayız? (14 Şubat 2019 - Perşembe)
Bir kütüphane kurmak (10 Şubat 2019 - Pazar)
Dünden bugüne (07 Şubat 2019 - Perşembe)
Otuz yıl ve bugün (04 Şubat 2019 - Pazartesi)
Zararın neresindeyiz? (31 Ocak 2019 - Perşembe)
Maalesef (28 Ocak 2019 - Pazartesi)
Reklam ile hakikat arasında (24 Ocak 2019 - Perşembe)
Siyaset ile samimiyet arasında (21 Ocak 2019 - Pazartesi)
İyi işler, güzel eserler (14 Ocak 2019 - Pazartesi)
İyi işler, güzel eserler (12 Ocak 2019 - Cumartesi)
Gönül seferberliği (07 Ocak 2019 - Pazartesi)
Sağlam yürümek için (03 Ocak 2019 - Perşembe)
Yeni Türkiye´nin iki çehresi (31 Aralık 2018 - Pazartesi)
Hakkına razı olmak (27 Aralık 2018 - Perşembe)
Kendini her şeyin sahibi sananlar (24 Aralık 2018 - Pazartesi)
İyilik yolunda olmak (20 Aralık 2018 - Perşembe)
Kendini büyük görmek (17 Aralık 2018 - Pazartesi)
İyilik yolunda olmak (13 Aralık 2018 - Perşembe)
Her eleştiren (03 Aralık 2018 - Pazartesi)
MENFAAT (29 Kasım 2018 - Perşembe)
Hayat ile ölüm arasında (26 Kasım 2018 - Pazartesi)
Yerel seçimler yaklaşırken (22 Kasım 2018 - Perşembe)
Son günlerin dünyası (15 Kasım 2018 - Perşembe)
Barbar Modern Medenî (13 Kasım 2018 - Salı)
Hafızamızı tazeleyelim (05 Kasım 2018 - Pazartesi)
Yeni havalimanı ve civarı (02 Kasım 2018 - Cuma)
Şu ittifak meselesi (29 Ekim 2018 - Pazartesi)
Kitaplar arasında (25 Ekim 2018 - Perşembe)
Kitaplar arasında (22 Ekim 2018 - Pazartesi)
Siyaset ile insaniyet arasında (18 Ekim 2018 - Perşembe)
Mecburi istikamet (15 Ekim 2018 - Pazartesi)
Hayret duygumuzu kaybediyoruz (11 Ekim 2018 - Perşembe)
Yıllar geçer, ihtimaller azalır (08 Ekim 2018 - Pazartesi)
Allah sabredenlerle beraberdir (04 Ekim 2018 - Perşembe)
Ne anladın, anlat? (27 Eylül 2018 - Perşembe)
Böyle mi olacaktı? (24 Eylül 2018 - Pazartesi)
Rahmet ile zahmet arasında (16 Eylül 2018 - Pazar)
Şiddet ile inayet arasında (12 Eylül 2018 - Çarşamba)
Yazamamak (09 Eylül 2018 - Pazar)
Kitaplar, dergiler ve son durum (06 Eylül 2018 - Perşembe)
Gurbetten sılaya doğru (02 Eylül 2018 - Pazar)
Ortak kader (24 Ağustos 2018 - Cuma)
Onur meselesi (15 Ağustos 2018 - Çarşamba)
Ayrı dünyalara ait iki kavram (27 Temmuz 2018 - Cuma)
Yazmış bulunduk (22 Temmuz 2018 - Pazar)
İzzet bize, zillet size (15 Temmuz 2018 - Pazar)
Kaderimizin merkezi (11 Temmuz 2018 - Çarşamba)
Doğru ve düzgün olmak (08 Temmuz 2018 - Pazar)
Olması gereken (04 Temmuz 2018 - Çarşamba)
Yer isimlerinin peşinden gitmek (01 Temmuz 2018 - Pazar)
Şimdi (27 Haziran 2018 - Çarşamba)
Bütünlüğü korumaktan yanayız (20 Haziran 2018 - Çarşamba)
Benzersiz bir dönem (13 Haziran 2018 - Çarşamba)
Kıymet ve kıyamet (09 Haziran 2018 - Cumartesi)
Taşınmak (07 Haziran 2018 - Perşembe)
Yaşanan ve yansıyan (02 Haziran 2018 - Cumartesi)
Tatsız bir durum (31 Mayıs 2018 - Perşembe)
Kalbî beraberlik, çıkarsız birliktelik (26 Mayıs 2018 - Cumartesi)
Bazı yeni konular (23 Mayıs 2018 - Çarşamba)
Halimizden memnun muyuz? (19 Mayıs 2018 - Cumartesi)
Uzun bir gün (16 Mayıs 2018 - Çarşamba)
Tarih dönüyor (13 Mayıs 2018 - Pazar)
Dostluk nedir? (09 Mayıs 2018 - Çarşamba)
İbrahim Karagül için (16 Nisan 2018 - Pazartesi)
Bir kelimeden (11 Nisan 2018 - Çarşamba)
İçten bir seda (08 Nisan 2018 - Pazar)
Ülkü Tamer için (05 Nisan 2018 - Perşembe)
Sahafnâme (01 Nisan 2018 - Pazar)
Gençlik nereye gidiyor? (28 Mart 2018 - Çarşamba)
Birkaç şey birden (24 Mart 2018 - Cumartesi)
Dünya Su Günü (21 Mart 2018 - Çarşamba)
Dünya Ormancılık Günü (18 Mart 2018 - Pazar)
Son günlerde (15 Mart 2018 - Perşembe)
Dilimizde olan, kalbimizde de bulunmalıdır (07 Mart 2018 - Çarşamba)
İnsana ümit veren konular (04 Mart 2018 - Pazar)
Yıkıcı değil, yapıcı olalım (25 Şubat 2018 - Pazar)
Varlığımıza musallat olanlar (21 Şubat 2018 - Çarşamba)
Kıymetli bir çabaya şahitlik etmek (19 Şubat 2018 - Pazartesi)
Sultan Abdülhamid Han´ı anmak ve anlamak (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Millî uyanış (12 Şubat 2018 - Pazartesi)
Aklı karışıklar için kılavuz (05 Şubat 2018 - Pazartesi)
Vatandan yana olmak... (01 Şubat 2018 - Perşembe)
Dün, bugün, yarın (26 Ocak 2018 - Cuma)
Hayatın her yeri (22 Ocak 2018 - Pazartesi)
Kısaca (19 Ocak 2018 - Cuma)
Yolda olmak (08 Ocak 2018 - Pazartesi)
Edebiyat ve hayat (05 Ocak 2018 - Cuma)
Yeniden millet oluyoruz (01 Ocak 2018 - Pazartesi)
Millete sadakat ümmete vefa (25 Aralık 2017 - Pazartesi)
Elbette Filistin (22 Aralık 2017 - Cuma)
En küçük adım bile (18 Aralık 2017 - Pazartesi)
Daima Kudüs (14 Aralık 2017 - Perşembe)
Aklıma ilk gelenler (11 Aralık 2017 - Pazartesi)
Bütün bu olaylar (07 Aralık 2017 - Perşembe)
Ben, Öteki ve Ötesi (30 Kasım 2017 - Perşembe)
Eski Vatan (28 Kasım 2017 - Salı)
Bize düşen, düşmemektir (23 Kasım 2017 - Perşembe)
Kazandıkça kaybetmek (19 Kasım 2017 - Pazar)
Türkiye nedir? (13 Kasım 2017 - Pazartesi)
Kirli dil, kibirli hâl (02 Kasım 2017 - Perşembe)
Gençliğimizin kahramanları (26 Ekim 2017 - Perşembe)
Yazmış bulunduk (20 Ekim 2017 - Cuma)
Bir kütüphane kurmak (17 Ekim 2017 - Salı)
Millet dersine çalışmalıyız (12 Ekim 2017 - Perşembe)
Yazmadan önce (09 Ekim 2017 - Pazartesi)
Altı çizilenler (05 Ekim 2017 - Perşembe)
Yolculuğumuz (22 Eylül 2017 - Cuma)
Dengemizi koruyalım (19 Eylül 2017 - Salı)
Kırsalda neler oluyor? (15 Eylül 2017 - Cuma)
Bir mesele (07 Eylül 2017 - Perşembe)
Üzücü ve şaşırtıcı olan (24 Ağustos 2017 - Perşembe)
Görülen lüzum üzerine (31 Temmuz 2017 - Pazartesi)
Kardeşliğimizi tahkim etmeliyiz (27 Temmuz 2017 - Perşembe)
Vatanı vatansızlara bırakmadık (11 Temmuz 2017 - Salı)
İyilerle birlikte olmak (07 Temmuz 2017 - Cuma)
İyilik berekettir (03 Temmuz 2017 - Pazartesi)
Türkiye, müşterek derdimizdir (05 Haziran 2017 - Pazartesi)
Aslımızdan kopamayız (02 Haziran 2017 - Cuma)
Kırk yıllık hatır (24 Mayıs 2017 - Çarşamba)
Tek tesellimiz (12 Mayıs 2017 - Cuma)
Son günler için (08 Mayıs 2017 - Pazartesi)
BAHAR (05 Mayıs 2017 - Cuma)
Kazanırken kaybedilen (25 Nisan 2017 - Salı)
KISACA (06 Nisan 2017 - Perşembe)
Yeniden niyet etmeliyiz (03 Nisan 2017 - Pazartesi)
Yeminli düşmanlık (24 Mart 2017 - Cuma)
Dünden devam (17 Mart 2017 - Cuma)
Hayat ve bereket (15 Mart 2017 - Çarşamba)
Bize gelen, bizimle giden (06 Mart 2017 - Pazartesi)
Yirmi yıl sonra (04 Mart 2017 - Cumartesi)
Yapmak ile Yıkmak (24 Şubat 2017 - Cuma)
Arkadaşlık (13 Şubat 2017 - Pazartesi)
Nerede duruyoruz? (09 Şubat 2017 - Perşembe)
Pullarımız (07 Şubat 2017 - Salı)
Güzellik (02 Şubat 2017 - Perşembe)
Dert söyletir, derman susturur (27 Ocak 2017 - Cuma)
Bize düşen vazife (17 Ocak 2017 - Salı)
Kar (14 Ocak 2017 - Cumartesi)
Buradayız, bekliyoruz (10 Ocak 2017 - Salı)
Sağlam duralım (23 Aralık 2016 - Cuma)
Evlatlarımız (07 Aralık 2016 - Çarşamba)
Türkiye bir mesuliyetin adıdır (20 Kasım 2016 - Pazar)
Saygı ile sevgi (02 Kasım 2016 - Çarşamba)
Fitne ateşi (21 Ekim 2016 - Cuma)
Son durum (14 Ekim 2016 - Cuma)
Türkiye´yi savunmak (10 Ekim 2016 - Pazartesi)
Devletin ve milletin bekâsı için (18 Ağustos 2016 - Perşembe)
15 Temmuz 2016 (21 Temmuz 2016 - Perşembe)
Göz gördü, gönül sevdi (14 Temmuz 2016 - Perşembe)
Dünyanın çivisi (30 Haziran 2016 - Perşembe)
Güzel bir kitap (17 Haziran 2016 - Cuma)
Hak ve Bâtıl (14 Haziran 2016 - Salı)
Yapan, yaptınız diyendir (09 Haziran 2016 - Perşembe)
Kâğıt, kalem ve sosyal medya (20 Mayıs 2016 - Cuma)
Fitne (06 Mayıs 2016 - Cuma)
Ne durumdayız? (16 Kasım 2015 - Pazartesi)
Akan kan, yükselen kin (26 Ağustos 2015 - Çarşamba)
Kenan Evren öldü (16 Mayıs 2015 - Cumartesi)
Kültür meselemiz (23 Nisan 2015 - Perşembe)
Oyunu bozmak zorundayız (21 Nisan 2015 - Salı)
Kıyamet değil, kıyam (06 Nisan 2015 - Pazartesi)
Siyaset ve millet (30 Mart 2015 - Pazartesi)
Bir hilal uğruna... (24 Mart 2015 - Salı)
Bu bir gezi yazısıdır (10 Mart 2015 - Salı)
Bugün (28 Şubat 2015 - Cumartesi)
Söz vermek, almak... (27 Şubat 2015 - Cuma)
İmha ve ihya (09 Şubat 2015 - Pazartesi)
Yoldaki işaretler (05 Şubat 2015 - Perşembe)
Sözün özü (31 Ocak 2015 - Cumartesi)
Sözün namusu (28 Ocak 2015 - Çarşamba)
İnsan insanın aynasıdır (21 Ocak 2015 - Çarşamba)
Dostluk ve düşmanlık (14 Ocak 2015 - Çarşamba)
Hepimiz tehlikedeyiz (12 Ocak 2015 - Pazartesi)
Sarıkamış için (08 Ocak 2015 - Perşembe)
Bıldır (04 Ocak 2015 - Pazar)
Son zamanlar (01 Ocak 2015 - Perşembe)
Sana kalpten soruyorlar (28 Aralık 2014 - Pazar)
Bir insana sarılmak (25 Aralık 2014 - Perşembe)
Yerli ve millî olmak (25 Aralık 2014 - Perşembe)
Tarihte bugün (18 Aralık 2014 - Perşembe)
Gerçek Hayat (30 Kasım 2014 - Pazar)
Geçici menfaatler, kalıcı anlamlar (28 Kasım 2014 - Cuma)
Yaşatırsanız, yaşarsınız (26 Kasım 2014 - Çarşamba)
Kudüs için (20 Kasım 2014 - Perşembe)
Ağaçlar ve odunlar (17 Kasım 2014 - Pazartesi)
Anadolu Gençlik Derneği (13 Kasım 2014 - Perşembe)
Zengin çeşit, fakir insan (11 Kasım 2014 - Salı)
Duâ Tâneleri (07 Kasım 2014 - Cuma)
Yoksulun sırtı, zenginin karnı (05 Kasım 2014 - Çarşamba)
Yeniden Bursa (04 Kasım 2014 - Salı)
Türkiye`ye inanmak (31 Ekim 2014 - Cuma)
Bursa`nın kıymeti (28 Ekim 2014 - Salı)
Türkiye, umudun yurdu (23 Ekim 2014 - Perşembe)
Yüksek hayat tecrübesi (16 Ekim 2014 - Perşembe)
Olmadı (12 Ekim 2014 - Pazar)
Batı bataklığı (08 Ekim 2014 - Çarşamba)
Acı gerçek, tatlı yalan (07 Ekim 2014 - Salı)
Doğan ölür, yapılan yıkılır (24 Eylül 2014 - Çarşamba)
Ölüm var (21 Eylül 2014 - Pazar)
Kalbin betonlaşması (11 Eylül 2014 - Perşembe)
Kıymet, bilinmek ister (09 Eylül 2014 - Salı)
Kardeşlik âdabı (05 Eylül 2014 - Cuma)
Kitabın ahlakını korumak (05 Eylül 2014 - Cuma)
Birinci Meclis Ruhu (03 Eylül 2014 - Çarşamba)
Ancak birlikte başarabiliriz (29 Ağustos 2014 - Cuma)
Kardeşime dokunma! (21 Ağustos 2014 - Perşembe)
Değişen bir şey var mı? (20 Ağustos 2014 - Çarşamba)
Birlikte dirlik vardır (18 Ağustos 2014 - Pazartesi)
Fesadın işi: Haset (15 Ağustos 2014 - Cuma)
YARIN (10 Ağustos 2014 - Pazar)
Yolda olmak... (08 Ağustos 2014 - Cuma)
Hatırla ve sıkı tut (06 Ağustos 2014 - Çarşamba)
Merhamet etmek (03 Ağustos 2014 - Pazar)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
DOLAR
5.4345
EURO
6.1114
SAYFA EDİTÖRÜ

 

 

 

booked.net
İnsanlara akılları ölçüsünde söz söyleyiniz.

Hz. Muhammed
Ortalama bir kadin ortalama bir adamdan 5 inc (12,5 cm) daha kisadir.

www.bizimsivas.com.tr
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59