CİVCİV, ENİK, SIPA, KUZU, DANA, TAY, MALAK
Tarih: 17.4.2018 14:42:53 / 457okunma / 0yorum
Yavuz Bülent Bakiler

1955 yılında Ankara´da Hukuk Fakültesinin birinci sınıfında okurken bir Alman arkadaşım vardı. Adı: Heralt Kornolyüs.

Heralt Kornolyüs. Almanya´nın galiba Frankfurt şehrinden gelmiş. Ankara İlahiyat Fakültesine kaydolmuştu. Cebeci´deki Hukuk talebe yurdunda birlikte kalıyorduk. Heralt Kornolyüs kendi ana dili dışında Fransızca, İngilizce, İtalyanca, Arapça ve Farsça biliyordu. Meramını anlatabilecek kadar da Türkçe...

Heralt ile bir iki ay güzel bir arkadaşlığımız oldu. Türkçeyi ilerletmek için ciddi bir gayret içindeydi. Çoğu zaman elinde bir sözlükle dolaşıyordu, Türkçe Almanca, Almanca -Türkçe bir sözlük... Heralt´m arkadaş çevresi zamanla genişledi ve bazı zavallı kimseler Heralt Kornolyüs´e ağzı açılmadık küfürler öğretmeye başladılar. Heralt bu küfürlerin ne demek olduğunu sözlüğe bakarak öğreniyor, sonra ellerini birbirine vurarak, çığlıklar atarak uzun uzun gülüyordu. Anlattığına göre Alman dilinde, bizdeki gibi zengin bir küfür edebiyatı kat´iyyen yoktu. İşin kötü tarafı, Heralt kendisine öğretilen küfürleri tekrarlamaktan, arkadaşlarına söylemekten hoşlanıyordu da. Ben oldum bittim küfürden nefret ederim. İğrenirim, tiksinirim. Küfürbaz insanların yanında duramam. Bu bakımdan Heralt´la arkadaşlığımız adeta biter gibi oldu. Sadece selâm sabah faslında kaldı.

Hukuk yurdunda bir gün bizimkilerden biri, Heralt´a “sakın kancıklık etme” demiş, çıkıp yanıma geldi ve sordu: Kancık! Kancık! Kancık ne demek kancık?

-Bana sorma dedim, elindeki lügatine baksana!

Baktı ve ulur gibi gülmeye başladı.

--Ne gülüyorsun Heralt? dedim

-Öğrendim dedi. Kancık, bir bayan köpek demekmiş.

Bu defa ben gülmeye başladım. Şaşırdı elindeki lügata baktı: İşte dedi, yazıyor burda. Bir kadın köpek. Bu sefer daha çok gülmeye başladım. Taş kesilmiş bir yüzle karşıma dikildi. Söyle dedi neden gülüyorsun? Yanlış mı bu sözlük?

Ona anlattım ki: Türkçe ´de bay-bayan, kadın-erkek kelimeleri vardır. Ama bayan köpek veya hanım köpek ifadeleri kat´iyyen yoktur. Kancık dişi köpek demektir. Türkçe ‘de erkek köpek denilir. Erkek kelimesinin karşıtı kadındır, bayandır, dişidir, ama köpekler için kat´iyyen bayan, hanım, kadın kelimeleri kullanılmaz. Bu Türkçenin özelliklerindendir, inceliklerindendir, zenginliklerindendir.

Bir gün Heralt Kornolyüs´e sıpa demişler. Çıkıp yanıma gelmiş ve bana sormuştu:

-81pa, sıpa, sıpa ne demek sıpa?

-Lügatına bak, dedim. Bana ne soruyorsun!

Baktı ve sarışın yüzü kızarıncaya kadar güldü.

-Anladım. dedi. Sıpa, genç bir eşek çocuğu demekmiş.

Bu açıklamaya doğrusu ben de çok güldüm. Sonra Heralt´a anlattım ki Türkçe ‘de çocuk kelimesi hayvanlar için kullanılmaz. Nadir olarak Yavru kelimesi kullanılır. Mesela “Tavuğun çocuğu veya” köpeğin. Kedinin çocuğu, yavrusu, evladı” denilmez.

Tavuğun civcivi denir. Civciv büyüyünce biz ona ferik deriz. Köpeğin ve kedinin çocuğu olmaz. Biz onlara enik deriz. Koyunun yavrusuna Kuzu deriz. Kuzu iki yaşına girdimi şişek olur. Eşeğin yavrusuna kolon denir. Kolon büyüyünce sıpa olur. Sıpa büyüyünce ona eşek deriz biz. Atın yavrusuna tay, Mandanın yavrusuna malak, ineğin yavrusuna dana deriz, iki yaşına giren dana artık tosun olur. Eğer dana dişiyse onun büyüğüne düğe erkek dananın büyüğüne boğa deriz. Bütün bunlar dilimizin zenginliğine işarettir. Ah ne kadar yazık şimdi Türkçeyi bir Heralt Kornolyüs basitliği ile, gülünçlüğüyle konuşanlar ve yazanlar türedi. Mesela o güzelim “Sebep”  kelimesini dilimizde ataların, bir soru zamiri olan “neden” kelimesine yapışanların, Heralt Kornolyüs´den ne farkı var acaba?

Anahtar Kelimeler: CİVCİV, ENİK, SIPA, KUZU, DANA, MALAK
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
DİVAN EDEBİYATIMIZ ÜZERİNE (22 Temmuz 2018 - Pazar)
DEVRİK CÜMLE (12 Haziran 2018 - Salı)
DEVAM ETMEK-SÜRMEK (05 Haziran 2018 - Salı)
DEPREMİN ALETSEL ŞİDDETİ (29 Mayıs 2018 - Salı)
“DEPREMİN ALETSEL BÜYÜKLÜĞÜ” (01 Mayıs 2018 - Salı)
DECCALI DEKKAL DİYE OKUMAK KİBARLIĞI (24 Nisan 2018 - Salı)
CANKUŞU-YAŞAMINI YİTİRDİ (10 Nisan 2018 - Salı)
BÜYÜK HARFLER NERELERDE KULLANILIR? (03 Nisan 2018 - Salı)
BEYAZ TÜRKÇENİN BÜYÜK ŞAİRİ (20 Mart 2018 - Salı)
BAYRAM CEMRESİ (13 Mart 2018 - Salı)
BAHTİYAR VAHAPZÂDE´NİN SORUSU (28 Şubat 2018 - Çarşamba)
AVUSTURALYADA İNGİLİZLEŞEN TÜRKLER (06 Şubat 2018 - Salı)
AŞGABATTA KİTAP (30 Ocak 2018 - Salı)
DİLDE BİRLİĞİMİZİ BOZANLAR (06 Kasım 2017 - Pazartesi)
Dilde Birlik, Fikirde Birlik, İşte Birlik (30 Ekim 2017 - Pazartesi)
Mesela mı örneğin mi diyelim? (16 Ekim 2017 - Pazartesi)
Çaya Çorbaya Yoğun (10 Ekim 2017 - Salı)
CANKUŞU-YAŞAMINI YİTİRDİ (02 Ekim 2017 - Pazartesi)
Ana Dil mi, Ana Dili mi? (13 Eylül 2017 - Çarşamba)
SİVAS´TA İNANILMAZ BİR GELİŞME (05 Eylül 2017 - Salı)
ARGO (28 Ağustos 2017 - Pazartesi)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Melaike, çanı olan kervana arkadaş olmaz.

Hz. Muhammed