CİVCİV, ENİK, SIPA, KUZU, DANA, TAY, MALAK
Tarih: 17.4.2018 14:42:53 / 530okunma / 0yorum
Yavuz Bülent Bakiler

1955 yılında Ankara´da Hukuk Fakültesinin birinci sınıfında okurken bir Alman arkadaşım vardı. Adı: Heralt Kornolyüs.

Heralt Kornolyüs. Almanya´nın galiba Frankfurt şehrinden gelmiş. Ankara İlahiyat Fakültesine kaydolmuştu. Cebeci´deki Hukuk talebe yurdunda birlikte kalıyorduk. Heralt Kornolyüs kendi ana dili dışında Fransızca, İngilizce, İtalyanca, Arapça ve Farsça biliyordu. Meramını anlatabilecek kadar da Türkçe...

Heralt ile bir iki ay güzel bir arkadaşlığımız oldu. Türkçeyi ilerletmek için ciddi bir gayret içindeydi. Çoğu zaman elinde bir sözlükle dolaşıyordu, Türkçe Almanca, Almanca -Türkçe bir sözlük... Heralt´m arkadaş çevresi zamanla genişledi ve bazı zavallı kimseler Heralt Kornolyüs´e ağzı açılmadık küfürler öğretmeye başladılar. Heralt bu küfürlerin ne demek olduğunu sözlüğe bakarak öğreniyor, sonra ellerini birbirine vurarak, çığlıklar atarak uzun uzun gülüyordu. Anlattığına göre Alman dilinde, bizdeki gibi zengin bir küfür edebiyatı kat´iyyen yoktu. İşin kötü tarafı, Heralt kendisine öğretilen küfürleri tekrarlamaktan, arkadaşlarına söylemekten hoşlanıyordu da. Ben oldum bittim küfürden nefret ederim. İğrenirim, tiksinirim. Küfürbaz insanların yanında duramam. Bu bakımdan Heralt´la arkadaşlığımız adeta biter gibi oldu. Sadece selâm sabah faslında kaldı.

Hukuk yurdunda bir gün bizimkilerden biri, Heralt´a “sakın kancıklık etme” demiş, çıkıp yanıma geldi ve sordu: Kancık! Kancık! Kancık ne demek kancık?

-Bana sorma dedim, elindeki lügatine baksana!

Baktı ve ulur gibi gülmeye başladı.

--Ne gülüyorsun Heralt? dedim

-Öğrendim dedi. Kancık, bir bayan köpek demekmiş.

Bu defa ben gülmeye başladım. Şaşırdı elindeki lügata baktı: İşte dedi, yazıyor burda. Bir kadın köpek. Bu sefer daha çok gülmeye başladım. Taş kesilmiş bir yüzle karşıma dikildi. Söyle dedi neden gülüyorsun? Yanlış mı bu sözlük?

Ona anlattım ki: Türkçe ´de bay-bayan, kadın-erkek kelimeleri vardır. Ama bayan köpek veya hanım köpek ifadeleri kat´iyyen yoktur. Kancık dişi köpek demektir. Türkçe ‘de erkek köpek denilir. Erkek kelimesinin karşıtı kadındır, bayandır, dişidir, ama köpekler için kat´iyyen bayan, hanım, kadın kelimeleri kullanılmaz. Bu Türkçenin özelliklerindendir, inceliklerindendir, zenginliklerindendir.

Bir gün Heralt Kornolyüs´e sıpa demişler. Çıkıp yanıma gelmiş ve bana sormuştu:

-81pa, sıpa, sıpa ne demek sıpa?

-Lügatına bak, dedim. Bana ne soruyorsun!

Baktı ve sarışın yüzü kızarıncaya kadar güldü.

-Anladım. dedi. Sıpa, genç bir eşek çocuğu demekmiş.

Bu açıklamaya doğrusu ben de çok güldüm. Sonra Heralt´a anlattım ki Türkçe ‘de çocuk kelimesi hayvanlar için kullanılmaz. Nadir olarak Yavru kelimesi kullanılır. Mesela “Tavuğun çocuğu veya” köpeğin. Kedinin çocuğu, yavrusu, evladı” denilmez.

Tavuğun civcivi denir. Civciv büyüyünce biz ona ferik deriz. Köpeğin ve kedinin çocuğu olmaz. Biz onlara enik deriz. Koyunun yavrusuna Kuzu deriz. Kuzu iki yaşına girdimi şişek olur. Eşeğin yavrusuna kolon denir. Kolon büyüyünce sıpa olur. Sıpa büyüyünce ona eşek deriz biz. Atın yavrusuna tay, Mandanın yavrusuna malak, ineğin yavrusuna dana deriz, iki yaşına giren dana artık tosun olur. Eğer dana dişiyse onun büyüğüne düğe erkek dananın büyüğüne boğa deriz. Bütün bunlar dilimizin zenginliğine işarettir. Ah ne kadar yazık şimdi Türkçeyi bir Heralt Kornolyüs basitliği ile, gülünçlüğüyle konuşanlar ve yazanlar türedi. Mesela o güzelim “Sebep”  kelimesini dilimizde ataların, bir soru zamiri olan “neden” kelimesine yapışanların, Heralt Kornolyüs´den ne farkı var acaba?

Anahtar Kelimeler: CİVCİV, ENİK, SIPA, KUZU, DANA, MALAK
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
DİVAN EDEBİYATIMIZ ÜZERİNE (22 Temmuz 2018 - Pazar)
DEVRİK CÜMLE (12 Haziran 2018 - Salı)
DEVAM ETMEK-SÜRMEK (05 Haziran 2018 - Salı)
DEPREMİN ALETSEL ŞİDDETİ (29 Mayıs 2018 - Salı)
“DEPREMİN ALETSEL BÜYÜKLÜĞÜ” (01 Mayıs 2018 - Salı)
DECCALI DEKKAL DİYE OKUMAK KİBARLIĞI (24 Nisan 2018 - Salı)
CANKUŞU-YAŞAMINI YİTİRDİ (10 Nisan 2018 - Salı)
BÜYÜK HARFLER NERELERDE KULLANILIR? (03 Nisan 2018 - Salı)
BEYAZ TÜRKÇENİN BÜYÜK ŞAİRİ (20 Mart 2018 - Salı)
BAYRAM CEMRESİ (13 Mart 2018 - Salı)
BAHTİYAR VAHAPZÂDE´NİN SORUSU (28 Şubat 2018 - Çarşamba)
AVUSTURALYADA İNGİLİZLEŞEN TÜRKLER (06 Şubat 2018 - Salı)
AŞGABATTA KİTAP (30 Ocak 2018 - Salı)
DİLDE BİRLİĞİMİZİ BOZANLAR (06 Kasım 2017 - Pazartesi)
Dilde Birlik, Fikirde Birlik, İşte Birlik (30 Ekim 2017 - Pazartesi)
Mesela mı örneğin mi diyelim? (16 Ekim 2017 - Pazartesi)
Çaya Çorbaya Yoğun (10 Ekim 2017 - Salı)
CANKUŞU-YAŞAMINI YİTİRDİ (02 Ekim 2017 - Pazartesi)
Ana Dil mi, Ana Dili mi? (13 Eylül 2017 - Çarşamba)
SİVAS´TA İNANILMAZ BİR GELİŞME (05 Eylül 2017 - Salı)
ARGO (28 Ağustos 2017 - Pazartesi)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
İman hem nurdur hem kuvvettir, hakiki imanı elde den adam kânata meydan okuyabilir.

BEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ (R.A)
Gülşah Akkaş Yaman
Gülşah Akkaş Yaman
Ümit kesmeyin;
Coşkun GÖKKUŞ
Coşkun GÖKKUŞ
DERBY DEĞİL DÖĞÜŞ...
İBRAHİM TENEKECİ
İBRAHİM TENEKECİ
İyilik yolunda olmak
MUSTAFA KUTLU
MUSTAFA KUTLU
Bilenlerle bilmeyenler
Ahmet ÖZDEMİR
Ahmet ÖZDEMİR
Yahya Kemal ve kökü mazide ati olmak
İsmail Dursun
İsmail Dursun
Vali Salih Ayhan´ın Sivasspor Projesi
Yusuf Ziya Cömert
Yusuf Ziya Cömert
Biraz daha teori çalışalım
Kemal Öztürk
Kemal Öztürk
Yeni bir konferans modeline ihtiyaç var
İbrahim KAHVECİ
İbrahim KAHVECİ
Acı reçete!
YUSUF KAPLAN
YUSUF KAPLAN
Rağmen Tavrı ve Nebevî Şahitlik Yolculuğu
D. Mehmet Doğan
D. Mehmet Doğan
Mütesettir Anıtkabir!
Mehmet Şevket EYGİ
Mehmet Şevket EYGİ
Şeriat aziz eder yüceltir
Beşir Ayvazoğlu
Beşir Ayvazoğlu
Müslüm Baba
Yusuf Ziya Ünsal
Yusuf Ziya Ünsal
Çakmak Taşındaki Ümit
BERAT DEMİRCİ
BERAT DEMİRCİ
LEGO VE DİJİTAL RUHLAR DÜNYASI
Prof. Mustafa Çağrıcı
Prof. Mustafa Çağrıcı
Ahlak merkezli dindarlıktan nerelere?
Ö. EMİR DOĞAN
Ö. EMİR DOĞAN
EV ÖDEVİ Mİ!...
Aydın Ünal
Aydın Ünal
Aday belirlemek artık kolay değil
Salih Tuna
Salih Tuna
Kadir Mısırlıoğlu´nun fesi, PKK´nın kalpağı
Selahattin Çerik
Selahattin Çerik
Şükürname!
Müjgan Üçer
Müjgan Üçer
SİVAS HALAYINA DURAN GENÇLER
Muzaffer Gücer
Muzaffer Gücer
SİVASIN ÇERMİKLERİ
Osman Nuri Kesici
Osman Nuri Kesici
25 Eylül Dünya Eczacılar günü...
Mahmut Erol Kılıç
Mahmut Erol Kılıç
Bilgilendirme notu
Muhsin Kaya
Muhsin Kaya
SİVAS´A SELAM YOLA DEVAM
Talha Gurbetçi
Talha Gurbetçi
OSMANLICAYA SAHİP ÇIKALIM
Yavuz Bülent Bakiler
Yavuz Bülent Bakiler
DÜŞMANIYIM ASALETİN KELİMELERDE BİLE”
Sami Akkuş
Sami Akkuş
DUA EDİN...
Ergün Diler
Ergün Diler
Kıbrıs planı
Gülşah YARLI
Gülşah YARLI
Sezona veda
Fikret ÜNSAL
Fikret ÜNSAL
DEDİKODUSU ÇIKARSA OLUR
Aziz Erdoğan
Aziz Erdoğan
ÇANAKKALE RUHU DÜNDEN DİRİDİR
Zübeyir Kamil Akkaya
Zübeyir Kamil Akkaya
Batı´ya Doğru - Taklit Bitti, Tahkik Başladı!
Salih Şahin
Salih Şahin
OSMANLI ARAPLARI NASIL SÖMÜRDÜ!
S. Emrah GÖKTAŞI
S. Emrah GÖKTAŞI
Sivil toplum
Osman Nuri KESİCİ
Osman Nuri KESİCİ