Çakma bunalım veya II. Yeni
Çakma bunalım veya II. Yeni
Tarih: 27.2.2015 10:40:41 / 648okunma / 0yorum
MUSTAFA KUTLU

 

19. Asır tanrıtanımazlığın, pozitivizmin, aklın yüceltilmesi ve yaygınlaşması, teknolojik yeniliklerin, sanayinin akıl almaz biçimde ilerlemesi sonucu insanlığa cennetin dünyada kurulacağını telkin ediyordu. Bu bilimperestlik öyle bir hegemonya kurdu ki, karşı çıkanlar afarozdan nasibini aldı.

 

Heyhat! Bu refah-ilerleme-zenginlik-konfor sonunda I. Dünya Savaşı, ardından II. Dünya Savaşı koptu. Medeniyetin beşiği tüm dünyayı cayır cayır yakıyordu. Öyle ki bu savaşlarda tüm dünya tarihinde savaşta ölenlerden çok ölüm oldu, akıl almaz katliamlar yaşandı.

 

Vay be! Dünyadaki cennet vaadi böyle mi sonuçlanacaktı? (Felsefe, bilim, sanat ve teknoloji insanoğlunu cennete değil düpedüz cehenneme getirmişti) Batı`daki sanatçılar, düşünürler, büyük bir yıkım yaşadı “bunalım”a düştü. İntiharlar arttı, hayatın bir mânası kalmadı.

 

Evet artık hayat, varlık, dünya saçma (absürd) bir şeydi. Ona bir mâna vermek mümkün görülmüyordu. Anlamsızlık hakim oldu.

 

Öyleyse “batsın bu dünya” deyip gerçeküstücüler başta akıl düzeni, bunun dışavurumu olan dil düzenine saldırdılar. Picasso ve benzeri sürrealist ressamlar insan başta olmak üzere tüm tabiatı varlığı yakıp yıktılar acaip, anlamsız bir resme başladılar. Buna yeni bir gerçek, yeni bir estetik buldular deniyor (!) Edebiyatçılar anlamsızlığı baştacı etti, “çıkmazın güzelliği”ni anlattı. “Varoluşçuluk” bir felsefe olarak hayata ve dünyaya yeni bir mâna vermeye çabaladı. Oysa biz, bizi Gerçeküstücülüğe götürecek bir sanatsal, fikrî, zihnî toplumsal bir macera yaşamamıştık. Resim geçmişimiz fevkalade fukara idi.

 

II. Yeni konusunda en kapsamlı çalışmayı (İkinci Yeni Poetikası, Hece Yay. Kasım 2013, 3. baskı) yapan Prof. Dr. Alaattin Karaca II. Yeni’nin doğuşunu şu sebeplere bağlıyor:

 

1.DP döneminin toplumsal-siyasal baskısı ve bu dönemdeki büyük toplumsal değişme. (Evet Türkiye değişti ancak bir DP baskısından bahsetmek zordur. 1952 tevkifatı ve solcular üzerindeki CHP zamanından beri süregelen baskı vardır ama, vatandaş ceberrut CHP idaresinden kurtulmanın sevincini 1950 seçimleri ile yaşayarak maddi bakımdan 1950-54 arasında geniş bir nefes almıştır. Bu geniş nefes 27 Mayıs ile kesildi).

 

2. Garip şiirine ve Toplumcu Gerçekçi şiire, daha doğrusu söze dayalı şiire tepki (II. Yeni bir fikre, ideolojiye, düzene, dile inanmadığı için yıkacak bir şey arıyordu).

 

3.Batı sanatlarının (Gerçeküstücülük, atonal müzik, soyut resim ve sürrealist sinema) etkisi ile biyografik olgular.

 

Burada asıl sebep Tanzimat’tan bu yana göregeldiğimiz “Batı`yı taklit” unsurudur. Karaca ne yazık ki bu asıl sebep üzerinde yeterince durmuyor.

 

Şunu bilmeliyiz.

 

Türkiye II. Dünya Savaşı’na girmedi ve Batı’nın çektiği acıları, vicdan azabını çekmedi. Gerçi CHP iktidarında baskı vardı, ekmek karne ile alınıyordu ama bu savaşın olduğu yerlerdeki ıstırap ile karşılaştırılamaz. Bu çerçevede II. Yeni eleştirileri yapılmıştır.

 

Suut Kemal Yetkin bu konuda şunları söylüyor:

 

“Toplumcu Gerçekçiliğin apaçıklığı ardından kapalı öznelliğin, anlamsızlığın, bunun da ardından varoluşçu bir metafiziğin sonucu olan bunalma ya da öfkelenme edebiyatının kapışıldığını hepimiz biliyoruz. İkinci Yeni diye önemle anlatılan ve bir sürü sorulara konu olan sözde şiir akımına bakarsak verimlerinin Michaux’dan, Gerçeküstücülüğü bazı değişikliklerle sürdüren René Char’ın ve İngiltere’deki benzerlerinden kopya edilmiş olduğunu görürsünüz.”

 

Bir başka eleştiri de Tahsin Saraç’tan geliyor.

 

“Oysa özetlemek gerekirse, 1955’ten sonra İkinci Yeni adı altında yayımlanan şiirler belirtilen noktaların hepsine ters yönde gelişmiştir. Nedensiz ve Köksüz bir Batı taklididir. Çok taklit eden hiç yaratamaz, sözü vardır Frenklerin. İkinci Yeni hepten taklit olduğu için bir yaratması yoktur.”

 

İkinci Yeni şairleri arasında sadece Sezai Karakoç inançlı bir Müslüman olduğu için bu yıkıcı ve çakma bunalımdan kendini kurtarmış, metafizik şiiri zirveye taşımıştır.

 

Ece Ayhan ve İlhan Berk kadar yıkıcı olmayan Turgut Uyar belki de duruma ilk uyanan şairdir. Onun “Şiir çıkmazda çünkü insan çıkmazda” sözü tüm olup biteni özetler. Bu “çıkmaz”ın ne olduğunu yukarıda belirttik. Birbirlerinden habersiz aynı özellikleri taşıyan şiirlerle ortaya çıkan ve “Pazar Postası”nda yazarak bir akım gibi değerlendirilen bu hareketin şairleri zamanla kendi yollarına gitti. Kimi cinselliğe, kimi sivilliğe, kimi sosyalizme yürüdü. Şüphesiz hepsi kabiliyetli şairlerdi ve günümüze kadar süren, hatta muhafazakâr çevreleri de etkileyen bir tesir bıraktılar. (Bunalım bu kuşak hikâyecilerinde daha belirgindir). Sosyalist çevrelerden çok eleştiri alan bu akım “çakma bunalım” ile edebiyat tarihimizde bir yer edindi.

 

İdeolojik mücadele fırtınası sona erdiğinde ayakta kalan isimler bunlar oldu. Türk şiirinde görülen son hamledir.

 

Zaten yetmişten sonra ne hamle kaldı ne edebiyat. Sanat tümüyle tüketim ekonomisinin bir aparatı oldu.

 

İkinci Yeni hareketinin tüm boyutlarını öğrenmek isteyenler Alaattin Karaca’nın eserini okumalıdır.

Anahtar Kelimeler: Çakma, bunalım, II, Yeni
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Âlet işler el övünür (15 Kasım 2018 - Perşembe)
Hududullah-II (08 Kasım 2018 - Perşembe)
YALNIZLIK (01 Kasım 2018 - Perşembe)
Hududullah-I (26 Ekim 2018 - Cuma)
Yakışıklı ceset (18 Ekim 2018 - Perşembe)
MADALYA (11 Ekim 2018 - Perşembe)
Mânalı hayat (04 Ekim 2018 - Perşembe)
Kalbin akletmesi (27 Eylül 2018 - Perşembe)
Hayat zor (12 Eylül 2018 - Çarşamba)
‘Söz´ün gücü (06 Eylül 2018 - Perşembe)
Çorbada tuzum olsun (29 Ağustos 2018 - Çarşamba)
İnsan nereye koşuyor? (18 Ağustos 2018 - Cumartesi)
Yalnız ölüm (01 Ağustos 2018 - Çarşamba)
Roman diliyle iktisat (25 Temmuz 2018 - Çarşamba)
Eskiler alıyorum… (18 Temmuz 2018 - Çarşamba)
Aidiyet (11 Temmuz 2018 - Çarşamba)
Çıkmaz sokak-geçer akçe (04 Temmuz 2018 - Çarşamba)
Ceviz ile sincap (27 Haziran 2018 - Çarşamba)
Tatil programı (20 Haziran 2018 - Çarşamba)
Elveda zamanı (06 Haziran 2018 - Çarşamba)
Haddini bilmek (30 Mayıs 2018 - Çarşamba)
Kıssadan hisse (24 Mayıs 2018 - Perşembe)
“Öteki” diye biri yok (17 Mayıs 2018 - Perşembe)
“Öteki” diye biri yok (10 Mayıs 2018 - Perşembe)
Piyasa (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Tanrı misafiri (25 Nisan 2018 - Çarşamba)
İnsanı tanımak (12 Nisan 2018 - Perşembe)
İnsanı tanımak (29 Mart 2018 - Perşembe)
Tarihi yapanlar ve yazanlar (15 Mart 2018 - Perşembe)
Yara (07 Mart 2018 - Çarşamba)
Mesele (28 Şubat 2018 - Çarşamba)
BEYAZ (21 Şubat 2018 - Çarşamba)
Sarışın (09 Şubat 2018 - Cuma)
Mus­ta­fa KUT­LU (02 Şubat 2018 - Cuma)
Ahlâk ağacı (25 Ocak 2018 - Perşembe)
Şehir, kültür ve sanat (2) (18 Ocak 2018 - Perşembe)
Şehir, kültür ve sanat (1) (11 Ocak 2018 - Perşembe)
Sanat nedir? (05 Ocak 2018 - Cuma)
Korku zamanı (22 Aralık 2017 - Cuma)
Bizim mahalle (14 Aralık 2017 - Perşembe)
Şiir öldü mü? (07 Aralık 2017 - Perşembe)
Hayatın nabzı (30 Kasım 2017 - Perşembe)
Hayat zor (23 Kasım 2017 - Perşembe)
Hayat zor (16 Kasım 2017 - Perşembe)
Aramıza kim girdi (09 Kasım 2017 - Perşembe)
Başka format yok mu? (02 Kasım 2017 - Perşembe)
Günler gelip geçerken (26 Ekim 2017 - Perşembe)
Kurban ile bayram (20 Ekim 2017 - Cuma)
Eğitimin olmazsa olmazı: Disiplin (12 Ekim 2017 - Perşembe)
Kimin borusu ötüyor? (05 Ekim 2017 - Perşembe)
Tükenmeyen hazine (22 Eylül 2017 - Cuma)
Aidiyet (14 Eylül 2017 - Perşembe)
Gergin miyiz? (07 Eylül 2017 - Perşembe)
İnsan nereye koşuyor? (04 Eylül 2017 - Pazartesi)
Atla, atla (24 Ağustos 2017 - Perşembe)
Eğlence (17 Ağustos 2017 - Perşembe)
Çöpten gıda (11 Ağustos 2017 - Cuma)
Tek tip (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Kirlenme (04 Temmuz 2017 - Salı)
Takva nerede? (08 Haziran 2017 - Perşembe)
Domatesin tadı (26 Mayıs 2017 - Cuma)
Hikâye ve romanda kişiler (19 Mayıs 2017 - Cuma)
“İkinci Yeni” üzerine (11 Mayıs 2017 - Perşembe)
Eğitim şart (28 Nisan 2017 - Cuma)
Devamsızlık bilgisi (16 Nisan 2017 - Pazar)
Evvelbahar (06 Nisan 2017 - Perşembe)
Nurettin Albayrak (23 Mart 2017 - Perşembe)
Heidegger´in Kulübesi (17 Mart 2017 - Cuma)
Fotoğrafın anlattığı (03 Mart 2017 - Cuma)
SİZ VE BİZ (23 Şubat 2017 - Perşembe)
Büyük filim (09 Şubat 2017 - Perşembe)
Anne (02 Şubat 2017 - Perşembe)
Kar yazısı (27 Ocak 2017 - Cuma)
Devlet ve şahsiyet (19 Ocak 2017 - Perşembe)
Televizyonda evlilik (13 Ocak 2017 - Cuma)
“Hemşehrilikten feragat” (06 Ocak 2017 - Cuma)
Nihayet tarım (04 Aralık 2016 - Pazar)
İstanbullu kim? (19 Ekim 2016 - Çarşamba)
Ruh (06 Ekim 2016 - Perşembe)
Mazmun (21 Temmuz 2016 - Perşembe)
ŞÜKÜR (09 Temmuz 2016 - Cumartesi)
Eski eserler ve Taksim´e cami (30 Haziran 2016 - Perşembe)
DUA (09 Haziran 2016 - Perşembe)
FARKINDALIK (05 Mayıs 2016 - Perşembe)
Çağla (27 Nisan 2016 - Çarşamba)
Güle dair (21 Mayıs 2015 - Perşembe)
Huzur (26 Nisan 2015 - Pazar)
Cinayetler (19 Mart 2015 - Perşembe)
İş insanı güzelleştirir (05 Mart 2015 - Perşembe)
Köprü ve göç (18 Şubat 2015 - Çarşamba)
Fena (04 Şubat 2015 - Çarşamba)
Izdırabın boyutu (28 Ocak 2015 - Çarşamba)
Hayat tarzı (21 Ocak 2015 - Çarşamba)
Kar yazısı (14 Ocak 2015 - Çarşamba)
Taşra çıkarması (31 Aralık 2014 - Çarşamba)
Kırk milyon fidan (25 Aralık 2014 - Perşembe)
Hangi muhafazakarlık (18 Aralık 2014 - Perşembe)
Dört kişiden biri (04 Aralık 2014 - Perşembe)
Birlik-beraberlik (26 Kasım 2014 - Çarşamba)
Müzik bitti mi? (19 Kasım 2014 - Çarşamba)
Bir avuç toprak (13 Kasım 2014 - Perşembe)
Kafayı çizen adam (05 Kasım 2014 - Çarşamba)
Cumhurbaşkanlığı Sarayı (31 Ekim 2014 - Cuma)
Bana ne yapacağımı söyle (23 Ekim 2014 - Perşembe)
M. Seyfettin Özege (15 Ekim 2014 - Çarşamba)
Üniversite ve kütüphane (09 Ekim 2014 - Perşembe)
Halime Toros merhaba (07 Ekim 2014 - Salı)
Huşû (21 Eylül 2014 - Pazar)
Yeni Türkiye ama nasıl? (11 Eylül 2014 - Perşembe)
Sarnıçlara dönmek (04 Eylül 2014 - Perşembe)
Eski ve yeni (28 Ağustos 2014 - Perşembe)
Af adaletten üstündür (21 Ağustos 2014 - Perşembe)
Hep aynı hikâye (14 Ağustos 2014 - Perşembe)
Zenginlik (08 Ağustos 2014 - Cuma)
Açlık (05 Ağustos 2014 - Salı)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Aşk davaya benzer, cefa çekmek de şahide: Şahidin yoksa davayı kazanamazsın ki !

Mevlana
Kemal Öztürk
Kemal Öztürk
Yerel seçimlerin yeni dinamikleri
Mehmet Şevket EYGİ
Mehmet Şevket EYGİ
Kadir Beye sövenlere
D. Mehmet Doğan
D. Mehmet Doğan
Yâremi bildim yârimden imiş!
İbrahim KAHVECİ
İbrahim KAHVECİ
Ya Ankara zayıflamazsa?
YUSUF KAPLAN
YUSUF KAPLAN
Tehlike büyük: Peygambersiz, âmentüsüz bir İslâm icat etmek istiyorlar!
Yusuf Ziya Cömert
Yusuf Ziya Cömert
İstanbul´u düşünüyorlar, gözleri açık
BERAT DEMİRCİ
BERAT DEMİRCİ
KİMLER BELEDİYE BAŞKANI OLABİLİR?
Beşir Ayvazoğlu
Beşir Ayvazoğlu
Doktor Bey´in işleri
Salih Tuna
Salih Tuna
Kadir Mısırlıoğlu´nun fesi, PKK´nın kalpağı
Yusuf Ziya Ünsal
Yusuf Ziya Ünsal
Sona Bırakmayalım
Prof. Mustafa Çağrıcı
Prof. Mustafa Çağrıcı
Ehl-i Sünnet tek tip midir?
İBRAHİM TENEKECİ
İBRAHİM TENEKECİ
Son günlerin dünyası
MUSTAFA KUTLU
MUSTAFA KUTLU
Âlet işler el övünür
Gülşah Akkaş Yaman
Gülşah Akkaş Yaman
Nasılsın dediklerinde
Selahattin Çerik
Selahattin Çerik
Şükürname!
İsmail Dursun
İsmail Dursun
Sivasspor´dan Beşiktaş´a Futbol Dersi
Müjgan Üçer
Müjgan Üçer
SİVAS HALAYINA DURAN GENÇLER
Aydın Ünal
Aydın Ünal
Dikkat, PKK dönüşüyor
Ahmet ÖZDEMİR
Ahmet ÖZDEMİR
Ey ana toprağı, ey Anadolu
Muzaffer Gücer
Muzaffer Gücer
SİVASIN ÇERMİKLERİ
Ö. EMİR DOĞAN
Ö. EMİR DOĞAN
“YAZIN ÜÇ AY YATAN ÖĞRETMEN” HA!
Osman Nuri Kesici
Osman Nuri Kesici
25 Eylül Dünya Eczacılar günü...
Mahmut Erol Kılıç
Mahmut Erol Kılıç
Bilgilendirme notu
Muhsin Kaya
Muhsin Kaya
SİVAS´A SELAM YOLA DEVAM
Talha Gurbetçi
Talha Gurbetçi
OSMANLICAYA SAHİP ÇIKALIM
Yavuz Bülent Bakiler
Yavuz Bülent Bakiler
DÜŞMANIYIM ASALETİN KELİMELERDE BİLE”
Sami Akkuş
Sami Akkuş
DUA EDİN...
Ergün Diler
Ergün Diler
Kıbrıs planı
Gülşah YARLI
Gülşah YARLI
Sezona veda
Fikret ÜNSAL
Fikret ÜNSAL
DEDİKODUSU ÇIKARSA OLUR
Aziz Erdoğan
Aziz Erdoğan
ÇANAKKALE RUHU DÜNDEN DİRİDİR
Zübeyir Kamil Akkaya
Zübeyir Kamil Akkaya
Batı´ya Doğru - Taklit Bitti, Tahkik Başladı!
Salih Şahin
Salih Şahin
OSMANLI ARAPLARI NASIL SÖMÜRDÜ!
S. Emrah GÖKTAŞI
S. Emrah GÖKTAŞI
Sivil toplum
Osman Nuri KESİCİ
Osman Nuri KESİCİ