BÜYÜK HARFLER NERELERDE KULLANILIR?
Tarih: 3.4.2018 18:10:20 / 364okunma / 0yorum
Yavuz Bülent Bakiler

Bir programda size İran Türkleri´nden de bahsedeceğim. Bugün İran´da bizimle aynı dili konuşan 30 milyona yakın soydaşımız yaşıyor. İran Trükleri bizi aziz kardeşlerimizdir. Onlar bizim özümüzden bir parçadır.

Bugünkü İran Arap Elifbasını kullan bir ülke Arap Elifbasında, büyük harf küçük harf yoktur.

İran´da Sözün Doğrusunu dikkatle seyreden seyircilerimiz, anlaşılan bizim yeni alfabemizi de öğrenmeye çakışıyor ve bize soruyorlar: “Yeni Türk alfabesinde büyük harfler nerede ve nasıl kullanılır?” diyorlar. Değerli seyircilerimizin bu sorusunu bende Türk Dili Kurumunun 1966 yılında bastırdığı imla kılavuzunu dikkate alarak cevaplandırılıyorum:

1- Bildiğimiz gibi her cümle büyük harfle başlar. Cümle bittikten sonra nokta konulur. Noktadan sonraki yeni cümlenin ilk kelimesi de büyük harfle yazılır.

Mesela: Aslını yitiren haramzadedir. İnsanda ağaç gibi kökü üstünde büyür.

2- Bir cümlede başka bir kimseden alınan ve mutlaka tırnak içinde gösterilmesi gerenken cümlelerde büyük harfle başlar.

Mesela: Türk Şiirinin büyük üstatlarından Şehriyar: “Bizim ana dilimiz Oğuz Türkçesi´dir” demişti.

3- Yukarıdaki cümlede görüldüğü gibi üst üste konulan iki noktadan sonra  gelen cümledeki “Bizim” kelimesi büyük harfle başlar.

4- Bir şiirin her mısraı büyük harfle yazılır.

Heyder baba, ildırımlar şabanda

Seller sullar şıggıldayıp ahanda

Gızlar ona sef bağlayıp bahanda

Selam olsun şövketüze, elüze

Menim de bir adım gelsin dihüze

5- Kişi adları da, soyadları da büyük harfle yazılır: Mehemmed Biriya, Hemid Nitgi, Dr. Cevat Heyat gibi.

6-Kişi adlarından önce veya sonra gelen saygı sözleri ve unvanlar da büyük  harfle yazılır. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Başbakan Bülent Ecevit, Başbakan Yardımcısı Devlet Bahçeli gibi.

7- Resmi yazılarda saygı bildiren sözlerden sonra gelen ve makam, mevkii, unvanı bildiren kelimeler büyük harfle yazılır: Sayın Başkan, Muhterem Bakan, Aziz Valimiz…” gibi

8- Mektuplarda ve resmi yazışmalarda hitapların ilk kelimesi büyük harfle başlar: Muhterem kardeşim, Sevgili anneciğim, Vefalı dedeciğim gibi.

9- Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle yazılır. Sarıkız, Karabaş, Fino, gibi.

10-Millet, boy, oymak adları büyük harfle yazılır: Türk, Fars, Oğuz, Türkmen, Özbek, Kazak, Kırgız gibi…

11- Dil ve lehçe adları büyük harfle başlar: Türkçe Farsça, Rusça gibi…

12- Devlet adları büyük harfle yazılır: Türkiye Cumhuriyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti gibi…

13-Din ve Mezhep adları da öyle: İslamiyet, Hanefilik gibi…

14- Din ve mitoloji kahramanlarının öncüleri ve mensupları da büyük harfle yazılır: Allah, Tanrı, Azrail, Cebrail, Mikail, İsrafil. Zeus, Apollo gibi…

15-Gezegen ve yıldız adları da büyük harfle başlar: Dünya, Merkür, Halley, Ay, Güneş gibi…

16- Kıta, ülke, bölge, il, ilçe, köy, semt, cedde, sokak isimleri büyük harfle başlar: Asya, Avrupa, Türkiye, Ankara, Üsküdar, Çamlıca, Karabağ, Gence, Mahdum, Kulu Caddesi, Manas Meydanı, Abaş Sokağı, Üzeyir Hacıbeyli Küçesi gibi…

17-Yer adlarında ilk isimden sonra gelen deniz, nehir, göl, dağ, boğaz, gibi ikinci isimler küçük harfle yazılır: Marmara denizi. Tuna nehri, Altay dağları, Saykal gölü gibi… Ancak ikinci isim birinci isime dahilse, ikinci isim kullanılmadığı takdirde, söz konusu yer anlaşılmazsa her iki kelime büyük harfle başlar: İstanbul Boğası, Ağrı Dağı, Konya Ovası, Isık Gölü gibi…

18- Kurum, Kuruluş, kurul adları büyük harfle başlar: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türk Dil Kurumu, Aşgabat Milli Kütüphanesi, Tebriz Yardımlaşma Derneği gibi…

19-Saray, köşk, han, kale, köprü isimleri büyük harfle başlar: Topkapı Sarayı, Kızlar Köşkü, Horozlu Han, Kızılırmak Köprüsü, Kız Kalesi gibi…

20-Kitap, dergi, gazete, tablo, heykel, kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge adları büyük harfle başlar: Çalı Kuşu, Gün Uzar Yüzyıl Olur, Türk Edebiyatı, Halı Dokuyan Kız Tablosu gibi..

21- Milli ve dini bayramların adları: Cumhuriyet Bayramı, Ramazan Bayramı gibi büyük harfle yazılır.

22-Tarihi olay, çay ve dönem adları: Kurutuluş Savaşı, Milli Mücadele, Yontma Taş Devri gibi…

23- Özel adlardan türetilen bütün kelemeler büyük harfle yazılır: Türklük, Türkçe, Türkiyeli, Tahranlı, Bakülü gibi.

24-Yer ve millet adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde özel adlar büyük harfle başlar: Antepfıstığı, Maraşdondurması, Vankedisi gibi…

25- Belli bir tarih bildiren ay ve gün adları da büyük harfler başlar: 29 Mayıs 1453 Salı günü gibi…

26-Levhalar ve açıklama yazıları büyük harflerle başlar: Giriş/Çıkış, Müdür, Başkan, Doktor, Dolmuş Durağı gibi. Güzel Türkçemizi doğru ve güzel kullanabilmek için onun kurallarına da iyi bir şekilde öğrenmemizi gerekiyor.

Anahtar Kelimeler: BÜYÜK, HARFLER, NERELERDE, KULLANILIR
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
DEVRİK CÜMLE (12 Haziran 2018 - Salı)
DEVAM ETMEK-SÜRMEK (05 Haziran 2018 - Salı)
DEPREMİN ALETSEL ŞİDDETİ (29 Mayıs 2018 - Salı)
“DEPREMİN ALETSEL BÜYÜKLÜĞÜ” (01 Mayıs 2018 - Salı)
DECCALI DEKKAL DİYE OKUMAK KİBARLIĞI (24 Nisan 2018 - Salı)
CANKUŞU-YAŞAMINI YİTİRDİ (10 Nisan 2018 - Salı)
BEYAZ TÜRKÇENİN BÜYÜK ŞAİRİ (20 Mart 2018 - Salı)
BAYRAM CEMRESİ (13 Mart 2018 - Salı)
BAHTİYAR VAHAPZÂDE´NİN SORUSU (28 Şubat 2018 - Çarşamba)
AVUSTURALYADA İNGİLİZLEŞEN TÜRKLER (06 Şubat 2018 - Salı)
AŞGABATTA KİTAP (30 Ocak 2018 - Salı)
DİLDE BİRLİĞİMİZİ BOZANLAR (06 Kasım 2017 - Pazartesi)
Dilde Birlik, Fikirde Birlik, İşte Birlik (30 Ekim 2017 - Pazartesi)
Mesela mı örneğin mi diyelim? (16 Ekim 2017 - Pazartesi)
Çaya Çorbaya Yoğun (10 Ekim 2017 - Salı)
CANKUŞU-YAŞAMINI YİTİRDİ (02 Ekim 2017 - Pazartesi)
Ana Dil mi, Ana Dili mi? (13 Eylül 2017 - Çarşamba)
SİVAS´TA İNANILMAZ BİR GELİŞME (05 Eylül 2017 - Salı)
ARGO (28 Ağustos 2017 - Pazartesi)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Kanaatten hiç kimse ölmedi, hırsla da hiç kimse padişah olmadı.

MEVLANA (R.A)