Biyografi muhabbeti
Tarih: 3.5.2017 11:23:39 / 452okunma / 0yorum
Beşir Ayvazoğlu

Geçenlerde Alfa´ya uğradığımda elime iki kalın kitap tutuşturdular: Biri Joseph Frank´ın “Çağının Bir Yazarı” alt başlığını taşıyan bin sayfalık Dostoyevski biyografisi, diğeri ise Rosamund Bartlet´in “Bir Rus Hayatı” alt başlığını taşıyan beş yüz otuz altı sayfalık Tolstoy´u... Everest Yayınları arasında çıkan bu iki muhteşem biyografiyi şimdi yavaş yavaş ve münavebeli olarak okuyorum. Lise yıllarında aşinalık kurduğum bu iki büyük Rus yazarını okumadan Rus toplumunu ve roman dediğimiz edebî türün önemini kavramak zordur.
Bu yazıyı yazmaya karar verince, kütüphanemde Dostoyevski ve Tolstoy hakkında romanları dışında nelerin bulunduğunu merak edip raflarda gezindim. Tespit edebildiğim en eski kitaplar André Gide´in Bertan Onaran tarafından çevrilen Dostoyevski (De Yayınları, 1965) isimli eseriyle kudretli bir romancı ve biyografi yazarı olan Romain Rolland´ın Tahsin Yücel tarafından çevrilen Tolstoy, Hayatı (Varlık Yayınları, 1969) isimli biyografisi... Roland´ın biyografisini Tolstoy´un müthiş bir pişmanlık romanı olan ve Samih Tiryakioğlu tarafından çevrilen Diriliş´ini okuduktan sonra edindiğimi hatırlıyorum. Yücel´in Türkçesini hiç sevmesem de Tolstoy hatırına tahammül ettiğim bu tercümenin yeni baskısı yakın zamanlarda başka bir yayınevi tarafından yapıldı. Aynı yıllarda -ki Batılılaşma meselesi hararetle tartışılırdı- Dostoyevski´nin iki farklı tercümesi bulunan Batı Batı Dedikleri isimli eserini de dikkatle okumuş ve tartışmıştık.
Kütüphanemde, André Suarès, Edward Hallet Carr ve büyük biyografi yazarı Henri Troyat´ın Dostoyevski isimli kitapları da var. Sırasıyla 1971, 1990 ve 2004 yıllarında Hareket, De ve İletişim Yayınları listelerinde yer almışlar.
***
Bende biyografi yazarlığı hevesi bu kitapları ve kısa bir süre önce kaybettiğimiz Orhan Okay Hoca´nın 1969 yılında Hareket Yayınları arasında çıkan Beşir Fuat. İlk Türk Pozitivist ve Natüralisti isimli eserini okuduktan sonra uyanmıştı. Tabii biyografi okur ve yazarken, insan ister istemez bu tür üzerinde düşünüyor da... John Updike´ın edebî biyografi hakkındaki bir yazısının hemen başında sorduğu şu soru, her biyografi yazarının içini kemiren kaçınılmaz bir sorudur: “Ne gerek var?” Yani filanca yazarın, şairin, bestecinin vb. ayrıntılı bir şekilde yazılmış hayatı ne işimize yarar?
Bu soruya yüzde yüz tatmin edici bir cevap verilebileceğini sanmıyorum. Esasen sıradan insanların hayatını kimse merak etmediği için biyografi yazarları her zaman tepedeki adamların, daha çok da başarılı olanların biyografilerini yazmışlardır; siyaset, sanat, edebiyat ve iş adamlarının... Çünkü kalabalıklar onların nasıl bir hayat yaşadıklarını, başarıya nasıl ulaştıklarını merak etmektedir. O halde, biyografi, insanların kendi hayatlarında karşılaştıkları soruların cevaplarını başkalarının hayatında bulmaya çalışanlar için yazılmaktadır, denilebilir. Açıkçası, her biyografi bir çeşit hayat projesi, yaşama kılavuzudur.
Biyografinin, son zamanlarda okunma oranı bakımından Avrupa ve Amerika´da neredeyse romanla atbaşı gittiği söyleniyor. Birçok yazar, ele aldıkları kişilerin bilinmedik hiçbir ânını, faş edilmedik hiçbir sırrını bırakmıyor, son derece kapsamlı biyografiler yazıyorlar. Joseph Frank´ın bin sayfalık Dostoyevski´si gibi... Bu, çok zahmetli ve sabır gerektiren bir iştir. Hayatını araştırdığınız kişinin bütün yazdıklarını ve hakkında yazılan her şeyi okuyacak, ondan geriye kalan bütün belgeleri inceleyecek, resmî kayıtları gözden geçirecek, yakınlarıyla, dostlarıyla, akrabalarıyla konuşacak ve yaşanmış bir hayatı yeni baştan taş taş inşa edeceksiniz.
***
Eski biyografi yazarları, hayatını yazmak istedikleri kişinin mahremiyetine girmez, beyninin kıvrımlarında ve ruhunun dehlizlerinde dolaşmaya kalkışmazlardı. Nerede doğdu, anası babası kimdi, çoluk çocuğu var mıydı, hangi işlere girip çıktı, hangi başarıları kazandı, hangi eserleri verdi, nerede öldü? O kadar... Modern biyografi yazarı ise hiçbir kayıt tanımaz; bir detektif gibi, sırların peşine düşer, hatta yatak odasına kadar girer; bu kadarla yetinmez, ruh dünyasını, hatta şuuraltını kurcalar; çevresiyle ilişkilerini deşifre eder. Bazen bir bilgi kırıntısı için yüzlerce kitap karıştırmayı, günlerce arşive kapanmayı, gazete ve dergi koleksiyonlarını taramayı göze alır; sorar, soruşturur, akrabalarına, dostlarına, gerektiğinde onu tanıyanları tanıyanlara, onlar vasıtasıyla belgelere ulaşmaya çalışır. Hatıra muhtelif notları, mektuplar, faturalar, kartvizitler, okuduğu kitaplar, bu kitaplardaki derkenarlar, kullandığı eşyalar, dedikodular... Her şey önemlidir.
Böyle bir araştırmaya giriştiğiniz zaman, bilinmeyen birçok gerçeğe ulaşmanız, tekrarlanıp duran yanlışları düzeltmeniz, hatta biyografisini yazdığınız kişi bir sanat ve edebiyat adamıysa, bilinmeyen eserlerini gün ışığına çıkarmanız bile mümkündür. Ciddi bir araştırma sonunda yeni bilgilere ve belgelere ulaşılarak yazılmış emek mahsulü her biyografi, “ezber bozan” yeni bilgiler ihtiva ettiği için genel tarih yazıcılarının hüküm vermelerini de kolaylaştırır. Bir şahıs hakkında sürekli tekrarlanan yanlış bilgiler ve kanaatler, ancak derinlemesine yapılan araştırmalarla düzeltilebilir. Genel tarih yazıcısı, değinmek zorunda olduğu her konuyu inceden inceye araştıramayacağı için biyografi ve monografiler büyük önem taşımaktadır.
***
Tam burada önemli bir hususu hatırlatmak isterim: Biyografi yazarları, yaşanmış bir hayatın sırlarını araştırıp ortalığa saçarken, “Yaşasaydı, bunların bilinmesini ister miydi?” sorusunu sorarak kendi vicdanlarıyla hesaplaşmak zorundadır. Yazdıklarınız asla bir öç alma, çamur atma, küçültme izlenimi uyandırmamalı, okuyucuyu kötü niyetinizin olmadığına inandıracak bir üslûbu yakalamalısınız. Biyografi yazarının amacı ne kusursuz bir put yontmak olmalı, ne de artık kendini savunma imkânı olmayan bir kişiyi yerle bir etmek, imajına zarar vermek...
***
İyi bir biyografinin nasıl olması gerektiği hakkında söylenecek çok şey var, fakat bana ayrılan yer sınırlı. Yalnız şu husus belirtmeden geçersem bu yazı çok eksik kalır: İnsan çevresiyle vardır. Çevresinden ve yaşadığı devrin şartlarından soyutlanarak anlatılan bir kişi aslında hiç yaşamamış gibidir. Hayatını yazdığınız kişiyi, yaşadığı devrin siyasî, ekonomik, sosyolojik ve kültürel şartları içinde ele almak zorundasınız. Esasen onun ilişkilerini başka türlü anlamlandırmak mümkün değildir. Bu da, modern mânâsında biyografi yazarlığının kendini aşan bir çaba olduğu anlamına gelir.

Anahtar Kelimeler: Biyografi, muhabbeti
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
‘Sevda bölüğünde kıdemli bir asker´ (22 Ekim 2018 - Pazartesi)
Millet bahçeleri ve Gülhane Parkı (16 Ekim 2018 - Salı)
Yunan mitolojisi ve biz (13 Ekim 2018 - Cumartesi)
Yunan mitolojisi ve biz (10 Ekim 2018 - Çarşamba)
Tatlı aşurenin acı hatırası (05 Ekim 2018 - Cuma)
‘Aylar bize hep Muharrem oldu´ (24 Eylül 2018 - Pazartesi)
‘Muhteşem ve feyizli bir başlangıç´ (26 Ağustos 2018 - Pazar)
Rahip Brunson, Reverend Frew ve Halûk (14 Ağustos 2018 - Salı)
Mütebahhir bir dost: Metin Kayahan Özgül (07 Ağustos 2018 - Salı)
Şerefiye Sarnıcı ve sanat (29 Temmuz 2018 - Pazar)
Futbol, milliyetçilik ve ırkçılık (23 Temmuz 2018 - Pazartesi)
Eşsiz bir dost: Mustafa Çalık (15 Temmuz 2018 - Pazar)
Dergâh dergisi okurken... (08 Temmuz 2018 - Pazar)
Münevver, aydın, entelektüel (01 Temmuz 2018 - Pazar)
Semavi Eyice ve Sultan Abdülmecid´in tuğrası (13 Haziran 2018 - Çarşamba)
‘Yâr bana bir eğlence meded´ (04 Haziran 2018 - Pazartesi)
Kudüs, Mescid-i Aksa ve edebiyatımız (22 Mayıs 2018 - Salı)
Ramazan düşünceleri (13 Mayıs 2018 - Pazar)
Edebiyat tarihimiz yeniden yazılmalı (08 Mayıs 2018 - Salı)
‘Geceleyin bir ses böler uykumu´ (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Zulmiyye´den Adliyye´ye Yenicami (30 Nisan 2018 - Pazartesi)
Nurullah Ataç ve Tevfik Fikret (27 Nisan 2018 - Cuma)
Hayat Ağacı´ndan Bursa´da Zaman´a (19 Nisan 2018 - Perşembe)
Hekimbaşı´nın karanfilleri (18 Nisan 2018 - Çarşamba)
‘Miraciye Saklı Miras´ (14 Nisan 2018 - Cumartesi)
‘Utandım bu âciz şairliğimden´ (10 Nisan 2018 - Salı)
Leyleklerin Müslümanlığı (05 Nisan 2018 - Perşembe)
Bir sahafın dağarcığından (28 Mart 2018 - Çarşamba)
Tophane-i Âmire´de muhteşem bir sergi (08 Mart 2018 - Perşembe)
Soyadı hikâyeleri (04 Mart 2018 - Pazar)
Shaykh Tosun Bayrak Al-Jerrahi Al-Halveti (22 Şubat 2018 - Perşembe)
Sultan Abdülhamid biyografisi yazmak (19 Şubat 2018 - Pazartesi)
Cinuçen Bey´in hatıraları (15 Şubat 2018 - Perşembe)
Bir milyon kitap meselesi (11 Şubat 2018 - Pazar)
Müslümanlar, kitaplar ve kütüphaneler (05 Şubat 2018 - Pazartesi)
Haydarpaşa Garı ve tarih (25 Ocak 2018 - Perşembe)
‘Annemin Kütüphanesi´ (21 Ocak 2018 - Pazar)
Gözyaşı çeşmesi kurumasın (17 Ocak 2018 - Çarşamba)
Haydarpaşa Garı ve tarih (13 Ocak 2018 - Cumartesi)
Vampirizm ve Batı medeniyeti (09 Ocak 2018 - Salı)
İstanbul´un delifişek takvimi (04 Ocak 2018 - Perşembe)
Âkif´e, dostlarına ve dostluğa dair (01 Ocak 2018 - Pazartesi)
Annemarie Schimmel ve Mevlânâ (22 Aralık 2017 - Cuma)
Karacaahmet, Ali Fuad Başgil ve Atsız (16 Aralık 2017 - Cumartesi)
Osmanlı barışı ve Filistin (11 Aralık 2017 - Pazartesi)
Mehmet Âkif ve Nâzım Hikmet (05 Aralık 2017 - Salı)
Türkler ve Ruslar (27 Kasım 2017 - Pazartesi)
Türkler ve Ruslar (22 Kasım 2017 - Çarşamba)
‘Büyük Kedi Katliamı´ (19 Kasım 2017 - Pazar)
Milli Saraylar Resim Müzesi (13 Kasım 2017 - Pazartesi)
Nobel Edebiyat Ödülü´ne dair güftügû (08 Kasım 2017 - Çarşamba)
TOKİ´nin yeni vizyonu (05 Kasım 2017 - Pazar)
TOKİ´nin yeni vizyonu (23 Ekim 2017 - Pazartesi)
Türk tarihçiliğinin iki İsmail´i (17 Ekim 2017 - Salı)
Osmanlı bilim mirası (06 Ekim 2017 - Cuma)
Bartók, Sarısözen ve türkülerimiz (30 Eylül 2017 - Cumartesi)
Kerkük üzerine düşünceler (27 Eylül 2017 - Çarşamba)
Bienaller ve güncel sanat (21 Eylül 2017 - Perşembe)
Mardinîzadeler Şerif Mardin (17 Eylül 2017 - Pazar)
‘Hayal Şehir´in ince ressamı (13 Eylül 2017 - Çarşamba)
Malazgirt´ten İstanbul´un fethine (30 Ağustos 2017 - Çarşamba)
İstifanın üç devirdeki anlamları (25 Ağustos 2017 - Cuma)
Körleşme (21 Ağustos 2017 - Pazartesi)
“Vay benim köse sakalım” (11 Ağustos 2017 - Cuma)
‘İhtiyar´ın imparatorluğu (04 Ağustos 2017 - Cuma)
Şehir, kent ve ‘kent kültürü´ (01 Ağustos 2017 - Salı)
‘Bir nev-civansın şûh-ı cihansın´ (20 Haziran 2017 - Salı)
‘Hezarfen´ (17 Haziran 2017 - Cumartesi)
Sahibinin aynası: Hususi kütüphane (14 Haziran 2017 - Çarşamba)
Davul muhabbeti (06 Haziran 2017 - Salı)
Fâtih´in biyografisini yazmak (01 Haziran 2017 - Perşembe)
Kızılelma muhabbeti (25 Mayıs 2017 - Perşembe)
Bir Darülelhan vardı (19 Mayıs 2017 - Cuma)
‘Ben sulh adamıyım´ (15 Mayıs 2017 - Pazartesi)
‘Tebessüm İnkılâbı´ (28 Nisan 2017 - Cuma)
Renkler muhabbeti (26 Nisan 2017 - Çarşamba)
‘Bir ağaç gibi tek ve hür...´ (16 Nisan 2017 - Pazar)
Karga muhabbeti (03 Nisan 2017 - Pazartesi)
İnci Enginün´e saygı (29 Mart 2017 - Çarşamba)
İnci Enginün´e saygı (25 Mart 2017 - Cumartesi)
‘Hezarfen Çizgen´den ‘Anbean´ (14 Mart 2017 - Salı)
Ezana ve ezan şiirlerine dair (28 Şubat 2017 - Salı)
Sanat, edebiyat ve ahlâk (15 Şubat 2017 - Çarşamba)
‘Feyhaman Duran: İki Dünya Arasında´ (08 Şubat 2017 - Çarşamba)
Gazi, Serbest Fırka ve Ağaoğlu Ahmet Bey (04 Şubat 2017 - Cumartesi)
‘Zamanı Aşan Taşlar´ (29 Ocak 2017 - Pazar)
Satranç muhabbeti (23 Ocak 2017 - Pazartesi)
Refik Erduran ve Türk aydınları (16 Ocak 2017 - Pazartesi)
‘Bembeyaz bir dünyada yaşamak´ (10 Ocak 2017 - Salı)
Elveda Galata Köprüsü (05 Ocak 2017 - Perşembe)
Köprüler ve tüneller (30 Aralık 2016 - Cuma)
Yüz yıl önce neler oldu? (24 Aralık 2016 - Cumartesi)
‘Âlemde ziyâ kalmasa halk etmelisin, halk!´ (07 Aralık 2016 - Çarşamba)
Tanburî Cemil Bey ve oğlu (04 Aralık 2016 - Pazar)
‘Yangın vaaar!´ (01 Aralık 2016 - Perşembe)
‘Tarihim, şerefim, her şeyim...´ (31 Ekim 2016 - Pazartesi)
Maymuncuk kelimeler (18 Ekim 2016 - Salı)
Sivas´ta Selçuklu´yu düşünmek (07 Eylül 2016 - Çarşamba)
Tarikatlar ve siyaset (19 Ağustos 2016 - Cuma)
Yazmak ve yazarlık hakkında düşünceler (27 Haziran 2016 - Pazartesi)
Masalları bile dönüştürmek istediler (21 Haziran 2016 - Salı)
‘Kul olayım kalem tutan ellere´ (14 Haziran 2016 - Salı)
NECİP FAZIL VE AĞAÇLAR (07 Haziran 2016 - Salı)
Aydos´un ikinci fethi (04 Haziran 2016 - Cumartesi)
HARİKA BİR FOTO-BİYOGRAFİ (28 Mayıs 2016 - Cumartesi)
OSMAN HAMDİ BEY VE YEŞİL CAMİ (24 Mayıs 2016 - Salı)
Üç sofra (20 Mayıs 2016 - Cuma)
Bıyık hikayeleri (17 Mayıs 2016 - Salı)
MECAZ, KİNAYE,ALEGORİ, İRONİ. V.B. (03 Mayıs 2016 - Salı)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Düşmanlarınızın en kuvvetlisi içinizdedir.

Hz. Muhammed
BERAT DEMİRCİ
BERAT DEMİRCİ
BUNLAR HEP BASİT MANTIK KURALLARIDIR
İbrahim KAHVECİ
İbrahim KAHVECİ
Sorun sadece döviz ve faiz olsa keşke
Prof. Mustafa Çağrıcı
Prof. Mustafa Çağrıcı
Ehl-i Sünnet tek tip midir?
Yusuf Ziya Cömert
Yusuf Ziya Cömert
Para görününce vicdan sıvışır
Mehmet Şevket EYGİ
Mehmet Şevket EYGİ
İslam´ın ölçütleri
İBRAHİM TENEKECİ
İBRAHİM TENEKECİ
Son günlerin dünyası
MUSTAFA KUTLU
MUSTAFA KUTLU
Âlet işler el övünür
Gülşah Akkaş Yaman
Gülşah Akkaş Yaman
Nasılsın dediklerinde
Selahattin Çerik
Selahattin Çerik
Şükürname!
İsmail Dursun
İsmail Dursun
Sivasspor´dan Beşiktaş´a Futbol Dersi
YUSUF KAPLAN
YUSUF KAPLAN
Dikkat! Türkiye´nin sosyolojisi metamorfoz geçiriyor!
D. Mehmet Doğan
D. Mehmet Doğan
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
Kemal Öztürk
Kemal Öztürk
Sessiz karşı devrim
Müjgan Üçer
Müjgan Üçer
SİVAS HALAYINA DURAN GENÇLER
Beşir Ayvazoğlu
Beşir Ayvazoğlu
TÜYAP Kitap Fuarı´na ve Selim İleri´ye dair
Yusuf Ziya Ünsal
Yusuf Ziya Ünsal
Avucunuzdaki Kelebek
Aydın Ünal
Aydın Ünal
Dikkat, PKK dönüşüyor
Ahmet ÖZDEMİR
Ahmet ÖZDEMİR
Ey ana toprağı, ey Anadolu
Muzaffer Gücer
Muzaffer Gücer
SİVASIN ÇERMİKLERİ
Ö. EMİR DOĞAN
Ö. EMİR DOĞAN
“YAZIN ÜÇ AY YATAN ÖĞRETMEN” HA!
Salih Tuna
Salih Tuna
Türk ekonomisi McKinsey´e mi emanet edildi?
Osman Nuri Kesici
Osman Nuri Kesici
25 Eylül Dünya Eczacılar günü...
Mahmut Erol Kılıç
Mahmut Erol Kılıç
Bilgilendirme notu
Muhsin Kaya
Muhsin Kaya
SİVAS´A SELAM YOLA DEVAM
Talha Gurbetçi
Talha Gurbetçi
OSMANLICAYA SAHİP ÇIKALIM
Yavuz Bülent Bakiler
Yavuz Bülent Bakiler
DÜŞMANIYIM ASALETİN KELİMELERDE BİLE”
Sami Akkuş
Sami Akkuş
DUA EDİN...
Ergün Diler
Ergün Diler
Kıbrıs planı
Gülşah YARLI
Gülşah YARLI
Sezona veda
Fikret ÜNSAL
Fikret ÜNSAL
DEDİKODUSU ÇIKARSA OLUR
Aziz Erdoğan
Aziz Erdoğan
ÇANAKKALE RUHU DÜNDEN DİRİDİR
Zübeyir Kamil Akkaya
Zübeyir Kamil Akkaya
Batı´ya Doğru - Taklit Bitti, Tahkik Başladı!
Salih Şahin
Salih Şahin
OSMANLI ARAPLARI NASIL SÖMÜRDÜ!
S. Emrah GÖKTAŞI
S. Emrah GÖKTAŞI
Sivil toplum
Osman Nuri KESİCİ
Osman Nuri KESİCİ