"AĞIZSIZ DİLSİZ " CANLILAR
Tarih: 31.10.2017 17:42:49 / 443okunma / 0yorum
Müjgan Üçer

Milletimizin yazılı kültürünün dışında zaman içinde oluşan ve süregelen sözel kültürü, inançları, gelenek ve görenekleri halk bilgeliğimizin  zenginliğidir.  İnsan ile  onun çok şey borçlu olduğu "hayvanlar" arasındaki  maddî ve manevî bağ ve bunlara ait her türlü bilgilerimiz çok önemlidir. Beslenmek, giyinmek, yün ve deri elde etmek, seyahat etmek, yük taşıtmak, ev eşyamızı temin etmek, haberleşmek, tıbbî yarar sağlamak gibi biyolojik ve fiziksel özellikleriyle, "ağızsız dilsiz hayvanların" üzerimizde çok hakları vardır. "İnsan" hariç hiç bir  hayvan, zevk için başka bir canlıyı öldürmez. Hayvanlar doyduktan sonra yemez, ama insanlar doyduktan sonra da yer! Dünyayı da şenelten  hayvanların insanlarla yakınlıklarını, bağlılıklarını dile getiren olaylar ibret alınacak türdendir.

Türk Halkbilimi´nde hayvanlarla ilgili çok zengin malzeme bulunmaktadır. İnsanlar birçok faydalarını gördükleri hayvanları beşerî hayatı içine almış,  onların özelliklerini izlemiş, hareketlerini gözlemlemişler. İnsanımız, hayvanlara atıf yaparak söylemek istediklerini, onların özelliklerinden istifade ederek dile getirmişler. Anonim halk edebiyatımızda, hayvanlarla ilgili  sözlü kültürümüzün  zenginliği, her türüne birer "nâme" yazacak kadar çok ve  derinlikli malzeme oluşturmuştur.  Hayvanlar temsilî de olsa  insanlara örnek olur, -alanlara- dersler verirler, kendileriyle ilgili -haksız- nitelemeleri de "sırtlarında" taşırlar.Millî edebiyatımızı besleyen halk kültürümüz, yerel zenginliklerimizden kaynağını aldığı gibi,   hayata ve dünyaya da pencereler açar.  Hayvanlar  âlemine,  Sivas´ta açtığımız halkbilimi penceresinden merhamet ve sevgiye dayanan   bir dua ile başlayalım ve mabede yansıyan  örneğini hatırlayalım: 

 Sivas rencberlerinin buğday ekerken okudukları duada; misafirden, kuşa kurda, böceğe kadar bütün canlılara rızık isteyen,  içi sıra (onların hürmetine)  bizim de nasibimiz olsun dilekleriyle, bütün mahlûkatı düşünen şu duaları ne kadar içtendir:

Ya Allah, Ya Bismillah, Ya Rabbî,

Hızırlarla,  hazırlarla, hayırlı misafirlerle yemek nasip et.

Ya Rabbî, kuşların, kurtların, karıncanın, börün böceğin nasibi içinde olsun. İçi sıra bizim de olsun. Hayırlı uğurlu olsun. Âmin...

Zekeriyya Kazvinî,  XIII. yy.da yazdığı eserinde  (Âsârü´l-Bilâd fi Ahbârü´l-İbâd,  Beyrut, 1380, s. 537-538),  Sivas´ta kışın kuşlara yem verilmek üzere bir vakıf tertip edildiğini yazmaktadır. Bu vakfın hangi kuruluşa ait olduğunu yıllarca araştırdım ve sonunda  öğrendim  ki Ulu Câmi´nin toprak örtüsündeki karlar kürünerek, vakfın imkânlarıyla  buraya serpilen yemlerle, bu uygulama yüzyıllar boyunca  sürmüş. Ulu Cami´nin  toprak üst örtüsü 1930´lı yıllarda çökünce bu uygulama yapılamamış.   Cami  1955 yılında, İsmail Hakkı Toprak´ın himmetleriyle tamir edilmiş,   âdetâ yeniden yapılmış ve  çatı ile kaplanmış.  Dileğimiz geçmiş zamanlarda kalan bu insanî uygulamanın Ulu Cami avlusunda yeniden hayata geçirilmesidir. 

 

Anahtar Kelimeler: AĞIZSIZ, DİLSİZ, CANLILAR
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
SİVAS HALAYINA DURAN GENÇLER (12 Kasım 2018 - Pazartesi)
ÇOCUĞU NE OKUTUR? (18 Eylül 2018 - Salı)
BAYRAM KOKUSU (13 Haziran 2018 - Çarşamba)
HER GÜN ÇEVRE GÜNÜ (04 Haziran 2018 - Pazartesi)
İFTAR KOKUSU (15 Mayıs 2018 - Salı)
AHMET KUTSİ TECER´İ DİNLERKEN (27 Nisan 2018 - Cuma)
IRMAKLARIN SİVAS´I (05 Mart 2018 - Pazartesi)
HZ. SÜLEYMAN PEYGAMBER VE HAYVAN EFSANELERİ (06 Kasım 2017 - Pazartesi)
ATALAR SÖZÜ YERDE KALMAZ (17 Ekim 2017 - Salı)
Sivas´ta Komşuluk (28 Eylül 2017 - Perşembe)
Sayfa:
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Sivas için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:00 07:44 12:44 15:09 17:27 18:59
Bize karşı silah taşıyan, bizden değildir

Hz. Muhammed
İbrahim KAHVECİ
İbrahim KAHVECİ
Sorun sadece döviz ve faiz olsa keşke
YUSUF KAPLAN
YUSUF KAPLAN
Hava, kurşun gibi ağır! Basîret şimdi lazım bize!
Yusuf Ziya Cömert
Yusuf Ziya Cömert
Para görününce vicdan sıvışır
BERAT DEMİRCİ
BERAT DEMİRCİ
KİMLER BELEDİYE BAŞKANI OLABİLİR?
Beşir Ayvazoğlu
Beşir Ayvazoğlu
Doktor Bey´in işleri
Mehmet Şevket EYGİ
Mehmet Şevket EYGİ
CHP´nin Din Konusundaki Genelgesi
Salih Tuna
Salih Tuna
Kadir Mısırlıoğlu´nun fesi, PKK´nın kalpağı
Yusuf Ziya Ünsal
Yusuf Ziya Ünsal
Sona Bırakmayalım
Prof. Mustafa Çağrıcı
Prof. Mustafa Çağrıcı
Ehl-i Sünnet tek tip midir?
İBRAHİM TENEKECİ
İBRAHİM TENEKECİ
Son günlerin dünyası
MUSTAFA KUTLU
MUSTAFA KUTLU
Âlet işler el övünür
Gülşah Akkaş Yaman
Gülşah Akkaş Yaman
Nasılsın dediklerinde
Selahattin Çerik
Selahattin Çerik
Şükürname!
İsmail Dursun
İsmail Dursun
Sivasspor´dan Beşiktaş´a Futbol Dersi
D. Mehmet Doğan
D. Mehmet Doğan
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
Kemal Öztürk
Kemal Öztürk
Sessiz karşı devrim
Müjgan Üçer
Müjgan Üçer
SİVAS HALAYINA DURAN GENÇLER
Aydın Ünal
Aydın Ünal
Dikkat, PKK dönüşüyor
Ahmet ÖZDEMİR
Ahmet ÖZDEMİR
Ey ana toprağı, ey Anadolu
Muzaffer Gücer
Muzaffer Gücer
SİVASIN ÇERMİKLERİ
Ö. EMİR DOĞAN
Ö. EMİR DOĞAN
“YAZIN ÜÇ AY YATAN ÖĞRETMEN” HA!
Osman Nuri Kesici
Osman Nuri Kesici
25 Eylül Dünya Eczacılar günü...
Mahmut Erol Kılıç
Mahmut Erol Kılıç
Bilgilendirme notu
Muhsin Kaya
Muhsin Kaya
SİVAS´A SELAM YOLA DEVAM
Talha Gurbetçi
Talha Gurbetçi
OSMANLICAYA SAHİP ÇIKALIM
Yavuz Bülent Bakiler
Yavuz Bülent Bakiler
DÜŞMANIYIM ASALETİN KELİMELERDE BİLE”
Sami Akkuş
Sami Akkuş
DUA EDİN...
Ergün Diler
Ergün Diler
Kıbrıs planı
Gülşah YARLI
Gülşah YARLI
Sezona veda
Fikret ÜNSAL
Fikret ÜNSAL
DEDİKODUSU ÇIKARSA OLUR
Aziz Erdoğan
Aziz Erdoğan
ÇANAKKALE RUHU DÜNDEN DİRİDİR
Zübeyir Kamil Akkaya
Zübeyir Kamil Akkaya
Batı´ya Doğru - Taklit Bitti, Tahkik Başladı!
Salih Şahin
Salih Şahin
OSMANLI ARAPLARI NASIL SÖMÜRDÜ!
S. Emrah GÖKTAŞI
S. Emrah GÖKTAŞI
Sivil toplum
Osman Nuri KESİCİ
Osman Nuri KESİCİ